By: Jan Somers

Jan Somers — Sat, 11 Dec 2010 14:31:00 +0000

Sorry voor deze late reactie.
Ook ik ben elk jaar geboeid door de nationale Indiëherdenking op 15 augustus bij het Indiëmonument in den Haag. De laatste jaren wel op TV, gezien mijn bovenmaatse leeftijd en ondermaatse conditie. Aan die herdenking kleeft wel een manco. De periode die daar wordt herdacht eindigt exact op 15 augustus 1945. Als je kort na die datum in een Japans gevangenenkamp bent omgekomen, zoals twee ooms en vele anderen, heb je pech gehad.
Na de Indonesische onafhankelijkheidsproclamatie van 17 augustus 1945 begon de revolutie te ontaarden in een terreur, de bersiap, waar zowel Soekarno, Hatta, en Sjahrir, als plaatselijke Indonesische autoriteiten geen vat op konden krijgen. Een terreur met steeds meer slachtoffers onder Nederlanders, Chinezen, Japanners, en Indonesiërs die verdacht werden te heulen met Nederland. Een zwaartepunt van die ontwikkeling vormde zich in Soerabaja.
Half oktober 1945 werd ik met 2000-3000 andere Nederlandse mannen opgepakt en opgesloten in de Werfstraatgevangenis, waar ik overigens al bij de Japanse Kenpeitai enkele maanden gevangen had gezeten. Bij die razzia’s zijn vele doden en gewonden gevallen. Begin november landden de eerste Brits-Indische troepen, Gurkha’s en Sikh’s in Soerabaja. Op 10 november, de eerste dag van het grote offensief, werden wij door Gurkha’s bevrijd. De bevrijding van heel Soerabaja zou vier weken kosten, voor veel vrouwen en kinderen kwam dat te laat. Naast de burgerslachtoffers vond een groot aantal Brits-Indische militairen (onze bevrijders!) de dood. Na mijn bevrijding ben ik als jonge jongen in een Rode Kruisteam betrokken geweest bij het zoeken en bergen van lijken van slachtoffers.
Al deze slachtoffers, zowel burgers als Brits-Indische militairen, worden bij de nationale herdenkingen in Nederland niet herdacht. Een mevrouw van de herdenkingsorganisatie wist mij te mailen dat die gesneuvelde Gurkha’s van na 15 augustus waren! Pech gehad! De Indiëveteranen worden (terecht) in het zonnetje gezet, maar die kwamen pas vanaf half maart 1946 in Indië en hebben niet aan onze bevrijding bijgedragen. Zelfs niet aan de bevrijding half juni 1946 van mijn vanuit Soerabaja in Midden-Java gegijzelde moeder en zus, zij zijn door bemiddeling van het Rode Kruis vrijgekomen en in veiligheid gebracht. Die veteranen mogen defileren, niet de Gurkha’s, onze echte bevrijders. Toch is dat organisatorisch niet zo moeilijk, met een retourtje Kanaaltunnel en een bordje lekker Indisch eten heb je een heel ceremonieel detachement Gurkha’s in huis. Wel zouden de ambassadeurs aanwezig zijn, maar die van Nepal heb ik nooit gezien. Onze gesneuvelde bevrijders worden nergens herdacht. De Canadezen mogen op 5 mei defileren, niet de Gurhka’s en de Sikh’s.
In de geschiedkundige kennis in Nederland gaapt tussen 15 augustus 1945 en de aankomst in maart 1946 van de eerste Nederlandse militairen in Indië een groot gat. Ik ben hierover pas goed gaan nadenken bij een bezoek aan de prachtig onderhouden erebegraafplaats Kembang Kuning in Surabaya. Niet alleen heb ik daar de graven van twee omgekomen tantes gevonden, ook de vele verzamelgraven van andere slachtoffers van de bersiap, de meeste met niet geïdentificeerde overblijfselen. Ook waren daar verzamelgraven uit Pujon waar mijn grootouders en andere familieleden hebben gewoond. Misschien ligt mijn Indonesische grootmoeder in een van die graven, van haar hebben wij na de oorlog niets meer gehoord. Bij bezoeken aan Pujon wisten de huidige dorpelingen mij hierover niets te vertellen, het huis van mijn grootouders was verwoest, evenals ons huis.
Ik ben blij dat vanuit de ambassade in Jakarta om de vijf jaar een herdenking plaats vindt op die erevelden. De televisie is daarin echter niet geïnteresseerd, jammer genoeg laten mijn leeftijd en gezondheid het bijwonen van zo’n herdenking niet toe. Mijn vrouw en ik hebben onze eigen herdenking ontwikkeld: zolang het ons nog lukt bezoeken wij ieder jaar in Vlissingen de graven van onze overleden familie. Op de bank in een hoek van de erebegraafplaats eten wij ons boterhammetje waarna wij langs de graven van onbekende soldaten lopen, known unto God. Ook zij krijgen nooit bezoek! Soms gaan we buiten de herdenkingen om naar het Indiëmonument, lekker rustig op het bankje onder de bomen. Opvallend is dat er meestal veel bloemen liggen, na begrafenissen/crematies daar neergelegd.

By: Harry Sihan

Harry Sihan — Wed, 08 Oct 2008 05:13:33 +0000

Zonder af te willen doen aan de ellende die men heeft doorstaan tijdens de Japanse bezetting is Auschwitz niet te vergelijken met een Japans interneringskamp. De suggestie alleen al is m.i. enigszins pervers. Een vergelijking tussen de Japanse bezetting en het Nederlandse koloniale bewind lijkt me eerder aan de orde. Je kan dus beter de Japanse kampen met de Nederlandse interneringskampen voor nationalisten vergelijken zoals Boven Digoel. Bovendien vind ik het gegeven dat zonder het optreden van b.v. majoor Kido in Semarang w.s. een groot deel van de Nederlandse bevolkingsgroep, zo niet allen daar vermoord zouden zijn, zwaar ondergewaardeerd en onderbelicht.

Comments on: Herdenken ja – maar wanneer?

By: Jan Somers

By: Harry Sihan