Filmmiddag maakt Indische spagaat zichtbaar

‘Under cover’

Kempeitai

From Wikipedia, the free encyclopedia
• Kempeitai Intelligence Section. -- Kempei Tai (Army Secret Security) (previously known as the Service Section) There were at least 75,000 members of the Kempeitai, figuring in undercover personnel and so on. This number might be even higher

Harry en Peter. De rest is inmiddels afgehaakt?

`Indo-Europeanen’ : zij die voor meer dan de helft Indonesisch bloed hebben.

Historicus B. van Poelgeest promoveerde als historicus op de Nederlands-Japanse betrekkingen van 1945 tot 1975. Zijn proefschrift verscheen in 1999 onder de titel Japanse Besognes.
Hij onderscheidt en benoemt de 100.000 mensen in de kampen als `Europeanen’. (zie ook mijn bericht 6 februari 2009 at 1:50 am In Indonesië gewortelden.) Van Poelgeest noemt vervolgens de twee keer zo grote groep `Indo-Europeanen’. Volgens hem waren die niet in kampen opgesloten omdat ze voor meer dan de helft Indonesisch bloed hadden. (1). Van Poelgeest benadrukt dat deze mensen met minder dan de helft Nederlands bloed dus, het soms zwaarder hadden gehad. Gemangeld tussen de Kempetai, de geheime Japanse politie, en de hun niet minder kwaad gezinde Indonesiërs. Dit laatste werd vaak vergeten. Dat zou verklaren waarom de verbittering onder vooral deze mensen, de `buitenkampers’ groot zou zijn. Van Poelgeest ademt de sfeer uit van de Japanse overheerser en haar meetinstrument.

Voorlopige conclusie. Tja, Meijer en anderen zijn niet consequent in het gebruik van Indo-Europeaan, Indo etc. als ik Van Poelgeest mag geloven.
Van Poelgeest kan volgens de laatste publicaties niet hardmaken dat er geen Indo-Europeanen, mensen met meer dan de helft Indonesisch bloed in de kampen zaten.

Ik, mijn meetpunt ligt tussen belanda kira kira betoel en belanda Indo, krijg er koppijn van.

1. Volgens o.a. Meijer, Captain en Soomers onderscheidden de Japanners:
volbloed Nederlanders (belanda totoks);
mensen met ‘75% Nederlands bloed’ (belanda kira kira betoel);
mensen met ‘50% Nederlands bloed’ (belanda Indo).

Mensen met minder dan 50% Nederlands bloed zouden dus volgens de Japanners en Van Poelgeest Indo-Europeanen zijn.

Ik heb niet gesteld dat kleur, het al dan niet blank-zijn er niets toe deed. Dat is ook niet mijn punt. Een ieder van mijn generatie die in een Indisch gezin is opgegroeid is ooit wel eens met discussies over huidskleur en de schakeringen die daarin worden onderscheiden geconfronteerd. Ik zeg ook niet dat er geen discriminatie was. Ik stel alleen dat er veel grijs is tussen zwart en wit. Iets wat (weer?) in beeld gebracht zou moeten worden. En voor alle duidelijkheid: de autochtone (lees: inlandse) samenleving laat ik buiten beschouwing. Het gaat mij om de koloniale, Europese samenleving. De Indo-Europeaan, al dan niet met Nederlandse nationaliteit, is daar een onderdeel van.

Ik stel alleen de vraag: als de term “Indo-Europeaan” niet bestond, ergo niet geregistreerd kan worden, ergo niet geteld kan worden, hoe komt men dan aan de cijfers? De gevolgen van de politieke discussie en het beleid om “de bruine broeders” toch vooral in de tropen te houden hebben we aan de lijve ondervonden. Het opsporen van de Indo-Europeanen zal ook wel eenvoudig zijn geweest. Ergens in de burgelijke stand staat vermeld dat de moeder een inlandse of dergelijke verwijzing staat. Op die manier wist men ons ook te vinden. Maar dat doet niets af aan de vraag: hoe werden ze geteld? En als ze geteld zijn waar zijn dan de gegevens? De Japanse registratie was een wassen neus, zoals ik al stelde. Tot nu toe heeft niemand daar nog een eenduidig antwoord op gegeven. Zoiets van: daar is het register van de gemengden en zo zijn ze geteld.

Ik wil overigens helemaal niet discusieren over het boek van Meijer. Ik ga hem eerst lezen. Maar ik kan me voorstellen dat iemand die hem wel gelezen heeft een antwoord kan geven op mijn vraag hoe, waar en wanneer zijn de Indo-Europeanen geteld? Immers, die cijfers staan in dat boek. Mag ik toch aannemen dat daarvoor een bronvermelding of iets dergelijks is. ‘Hij maakt het aannemelijk’ is hier even niet voldoende.

Er is volgens mij is er ook niets mis met een boek uit 1962 of een boek uit 10 BC zolang de gegevens kloppen lijkt me. Ik schetste de onderbouwing van Van Velden voor haar cijfers t.a.v. de Indo-Europeanen. Daar heb ik nog geen steekhoudend tegen argument van gezien. Zeggen dat ik weinig met cijfers kom is nietszeggends. Want het gaat niet om cijfers naast elkaar leggen, maar om de onderbouwing van gegeven cijfers.

Het tellen van de doden in Nanking en Hiroshima is makkelijker. Men weet ongeveer hoeveel er het ongeveer waren. Er was namelijk een registratie van de inwoners van Japan. En men kon de lijken tellen nadat de Japanners klaar waren. Men zag dat het voor het grote deel Chinezen waren. Maar er is geen registratie van Indo-Europeanen. En zover ik weet werd er bij iedere overleden Indo al dan niet in de kampen ook geen registratie gemaakt van zijn Indo-zijn. Blijft de vraag: hoe komt men aan de cijfers?

Harry: “Wat betreft het ‘kleurfijne’ verschil en kaste principe in de kolonie; ontegenzeggelijk bestond zoiets dergelijks in de toenmalige samenleving (en daarna MECR). Alleen ook hier loont het de moeite om er nog eens goed naar te kijken:….”.

Een voorbeeld, ik zoek niet. Er waren tijden, bijvoorbeeld vanaf 1728, dat de gekleurden zoals Creolen en Eurasians (Indo’s) niet bij de V.O.C. in dienst mochten komen.

De ontstane discussie en het naar boven gebrachte ‘geschil’ rond de documentaire Het jaar 2602 lijkt sterke gelijkenis te vertonen met gebruikte mechanismen die o.a. christenpolitici, uit de KVP, ARP en CHU (het huidige CDA) bezigden. Zoals bijvoorbeeld: retorisch eigenschappen toeschrijven aan de ander van de ‘eigen groep’, of de ander zelfs wegcijferen. Met name, ik blijf ‘bij de tijd’ direct na de oorlog toen over ‘ethnic othering’ heldere standpunten werden geformuleerd. De term verwijst naar het feit dat Nederlandse politici Indische Nederlanders (Indo’s) als ‘andere Nederlanders ‘beschouwden. Zowel binnen als buiten de Kamer. Wat uit de reacties op de documentaire in 2009 ook zou blijken.
We lezen in Handelingen II 1951/1952 het standpunt van het Kamerlid Schilthuis (PvdA). Dit lid van de PvdA had vragen over of ‘velen’ van de zich in ons land bevindende gerepatrieerden uit Indonesië’ niet ‘minder geschikt zijn voor emigratie naar de min of meer klassiek geworden bestemmingslanden’ ‘maar’, hij formuleerde zijn standpunt aldus: ‘geknipt zijn voor emigratie naar tropische gebieden en voor wie daarin een uitkomst zou liggen.’ Het idee voor vertrek of vlucht of emigratie uit Nederland of Indonesië van ‘in Indonesië gewortelden naar Suriname’ kwam in 1951, tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van Uniezaken en Overzeese Rijksdelen al ter sprake.

We kunnen in de Handelingen uit de vijftiger jaren van de vorige eeuw, vele discriminerende en racistische standpunten en uitspraken terugvinden over landgenoten ‘van gemengde bloede’ van Kamerleden zoals bijvoorbeeld van de christelijke partijen: Meijerink (ARP)(1)

Ik eindig met het jaar 1953, het jaar van mijn vlucht uit (de resten van) ‘een bloedbad’ naar Nederland. Het kabinet Drees III bestaande uit de voorlopers van het CDA: KVP, ARP en CHU en uit de Partij van de Arbeid droeg in 1953 regeringsmacht. Vanuit zijn christelijke wortels kunnen we uit Kamerstukken de uitlatingen van de katholieke minister Van Thiel van Maatschappelijk Werk (KVP, huidige CDA) duiden: “De regering heeft de overtuiging, dat de belangen van het overgrote deel van de in Indonesië geboren en getogen personen van Nederlandse nationaliteit het beste zijn gediend met een voortgezet verblijf in Indonesië. [………….] De ervaring heeft echter geleerd, dat de overkomst naar Nederland voor de Indische Nederlander (Indo’s dus! MECR), zowel voor ouderen als jongeren (impliciet benoemt katholiek Van Thiel mij, gedoopt door een missionaris, dus ook! MECR), vaak een ontworteling betekent, die onherstelbaar is.” Deze ontmoedigingspolitiek eindigde pas einde 1956, omdat Indische Nederlanders steeds meer in gevaar kwamen in Indonesië.

Tot kamerbrede verontwaardiging of optreden door de voorzitter van de Tweede Kamer kwam het niet.

1 ” Mijn vader merkte dat hij gediscrimineerd werd, maar in die tijd (vijftiger jaren van de vorige eeuw in Nederland! MECR ) gebruikte je dat woord niet, en was het eigenlijk normaal. Althans later zei hij vaak dat je er toch niets tegen kon doen. Mensen hadden nou eenmaal een vooroordeel tegen Indo’s”, ik teken deze woorden op van Theodor Holman uit de De Groene Amsterdammer 20050401.

Een reële indruk van de internering in Nederlands-Indië, 1942-1945, werd mij in in 2006 in Museum De Casteelse Poort (www.casteelsepoort.nl) getoond.

De tentoonstelling: De Moed om door te gaan.(helaas tot en met 25 februari 2006)

Het getoonde materiaal: foto’s en originele tekeningen; maquette van een deel van een kamp; veel originele voorwerpen uit de kampen; een film over 5 ex-geïnterneerden; een grote boekentafel bevestigen voor mij het beeld dat Peter en ik trachten te duiden. Ondersteund door Meijer (2004) en zijn notenapparaat.

Op een indringende wijze werd me (en mijn Indo-gezelschap) het dagelijkse leven tijdens de internering van Nederlanders en Indo-Europese burgers getoond.

Aanvulling.

- In Nederlands Indië bestond pas in 1828 een verplichte registratie ” [...............] werd bepaald dat de geboorteregistratie van een kind van een Europese vader niet geweigerd mocht worden, ook al was de moeder geen Europese en was zij niet met de vader van haar kind gehuwd [.........................]”

- Erkend en gewettigd waren er omstreeks mijn geboortejaar 1951 naar schatting 250.000 Indische Nederlanders,(Indo’s) inclusief mijn persoon.
Pijnlijk blijft: in zijn inaugurele rede, vier jaar eerder: “Het sociologische karakter van de Indo-Maatschappij” op 3 maart 1947 in Amsterdam noemde Wertheim een geschat aantal van acht a negen miljoen niet erkende kinderen van Nederlanders c.q. andere Europeanen en vrouwen van ons mooi Indië: ‘die de vader in de kampong liet verdwijnen.’

- Opvallend is dat Joodse Indische Nederlanders, die de oorlogsjaren in de Japanse kampen hebben doorgebracht en overleefd hebben wel!, echter een andere (lagere) vergoeding hebben gekregen dan de Joodse Nederlanders in de kampen die door de Duitsers georganiseerd werden.

- Harry: E. Captain pagina 223 Meijer (2004) zie noot 129 van hoofdstuk 5.

- Peter bracht het kastesysteem onder de aandacht. Daaromtrent heeft historicus H.W. van den Doel in ‘Afscheid van Indië’ (2000) geschreven: de feodale en traditionele inheemse adellijke elite. Hij noemde ze: steunpilaren van het koloniale regiem en ze kwamen in de periode 1942-1945 tot allerlei vormen van samenwerken (ook in de kampen?) met de shinto/boeddhistische Japanners. Er kwam op deze samenwerking en onderdrukking, reactie en een aantal van de leden van de vorstenhuizen, op Java, Sumatra en Borneo, werden in de bersiap periode gedood. (TV, Max: op 12 februari laat Max een zogenaamde vertegenwoordiger van deze vorstenhuizen aan het woord.) Zou de heulende rol die ze tijdens de Japanse bezettingsjaren hebben gespeeld naar boven worden gebracht? En het volgende onderwerp? In 1938 inaugeerden de Nederlanders alle vorsten als regenten, en verleenden officiële erkenning van hun titels, om op die manier de kasten te formaliseren.

Een paar dingen: Dr. D. van Velden is een zij, ex-lerares op Java en ex-geinterneerde van Tjideng toen Sonei daar het bewind voerde. Over verkeerde aannames gesproken. Ik heb niet gesteld dat Indo’s niet herkenbaar zijn, noch heb ik gesteld dat Indo’s niet geinterneerd werden. Ik heb slechts afgevraagd hoe men aan de cijfers komt op basis waarvan men stelt dat een groot deel van de kampbevolking uit Indo-Europeanen, dus mensen van gemengde afkomst, bestond. Let wel, ik zeg niet dat het niet zo was, noch zeg ik dat het wel zo was. Ik stel de basis van de stelling ter discussie. Zeker omdat er, zo ver ik weet, aan Nederlandse zijde geen meetinstrument was en die van de Japanners onbetrouwbaar en op zijn best beperkt was. NB: ik bedoel niet het registratie systeem. Van Velden baseert zich in zake de landbouw kolonies, naar ik aan neem op de Japanse cijfers, en die van de Indo comité’s.

De Japanners hebben drie maal geprobeerd geld op te halen en noemden dat registratie. Ik vind deze versie van Jan Bouwer en Van Velden tot nu toe nog steeds het meest aannemelijk. Vooral ook omdat het de Japanners aan goede bestuurders en administrateurs in Indië ontbrak. Het is m.i. erg onwaarschijnlijk dat de bezetters wisten (of zich er om bekommerden) hoeveel Indo-Europeanen er waren, in of buiten de kampen. Dat ze er waren wisten ze wel en ze hebben er naar gestreefd hen op te laten gaan in de grote groep Aziaten. Ook waren er de Indische comité’s en zoiets als de Pagi groep. De Glodok gevangenis werd voor een groot deel bevolkt door onwillige Indo-Europeanen voortvloeiend uit het Japanse beleid hen tot het Aziatendom te bekeren. Die cijfers betreffende Indo Europeanen vind ik aannemelijker, daar Van Velden hen noemt i.v.m. het eerder genoemde specifieke Japanse beleid. Het lijkt me voor de hand liggend dat als men iets opzet voor Indo-Europeanen, hetzij een landbouw kolonie of een vereniging, dat de dan getelde mensen allen of voor het grote deel tot die groep behoren. Van Velden heeft geen getallen genoemd t.a.v. de Indo-Europeanen in de burgerkampen.

Van Velden schreef haar dissertatie waarop ze promoveerde in de jaren zestig van de vorige eeuw. Het lijkt me niet aannemelijk dat ze toen de cijfers uit het boek van Meijer dat ergens in 2005 is uitgekomen, als ik het wel heb, heeft gezien laat staan dat ze er mee “in de blind” heeft zitten “extrapoleren”.

Aangezien ik de bronnen van Meijer niet ken – ik heb z’n boek nog niet gelezen (druk, druk) -- zie ik ze niet als uitgangspunt. Wel als discussiepunt.

Het lijkt me dat de filmmakers het recht hebben de documentaire te maken zoals ze die gemaakt hebben. Of ze gelijk hebben door de Indo-Europeaan niet of nauwelijks in beeld te brengen is een andere zaak. En als men vreest voor een verkeerde beeldvorming of men meent dat de Indo-Europeaan te kort gedaan wordt dan is daar de publieke tribune: de media. Men kan proberen hierover een publieke discussie op gang te brengen. Dat lijkt me de meest aangewezen weg. Ik geloof niet dat men van de makers met succes een rectificatie kan eisen. Indien men aan juridische middelen denkt.

Wat betreft het ‘kleurfijne’ verschil en kaste principe in de kolonie; ontegenzeggelijk bestond zoiets dergelijks in de toenmalige samenleving. Alleen ook hier loont het de moeite om er nog eens goed naar te kijken: i.t.t. de andere koloniën bestond er in Nederlands Indië geen officieel onderscheid in “kleur”. Ook in de praktijk lijkt de scheidslijn niet waterdicht, getuige de generaals Van Daalen en Kohler. Die zien er toch wel heel erg Indisch uit. Ook de grote maatschappelijke invloed van Indische families (Van Daalen) die Paul van ’t Veer beschrijft in zijn boek over de oorlog in Atjeh geeft aanleiding om nader naar die scheidslijn te kijken. Ik neig er zelfs toe om eens goed naar het begrip Indo-Europeaan i.s.m. de toenmalige maatschappelijke verhoudingen te kijken. Of anders gezegd: wie bedoelen we daar eigenlijk mee? Mijn vader heeft geen Europese voorzaten, hij kreeg uiteindelijk toch de Nederlandse nationaliteit. Hier werd hij tot de groep Indische Nederlanders gerekend, maar was hij Indo-Europeaan in Indië, strikt genomen? Volgens mij zijn er over dit vraagstukken ook te veel aannames zonder onderbouwing.

En als ik het goed begrijp is er ook geen “kleur” verschil in de cijfers van Martin Roos.

Wie Indo-Europese en Europese Nederlander was in Ned.Indie was kleurscherp duidelijk,de colourline en kasteprincipe is niet weg te cijferen, ondanks dat er geen officiele registratie was (wel wat huichelachtig, maar het waren kolonien). De Jong in Zijn Koninkrijk XI, haalt cijfers aan, het gaat hier namelijk om schattingen, die aanneemlijk gemaakt zijn om een valide uitspraak te doen.

Van Velden ziet over het hoofd of maakt zoals de Stichting de fout geen rekening te houden met de Indo-Europese Nederlanders in het KNIL en hun familieleden en tevens volwassen Indo Europese Nederlanders, die het kamp ingingen. Anders zou ik niet weten wat mijn halve familie in die kampen deed, Maar hoe komt Van Velden eigenlijk aan zijn uitspraken “grotendeels”, hoe heeft hij dat kunnen verifieren, via die landbouwkolonies van legercomandant Imamura; 1.000 werkloze Indo Europeanen, 1.400 totoks en 600 niet nader gedefinieerden (Meijer blz 215. Van Velden gaat op basis van deze cijfers lekker in the blind extrapoleren, het lijkt mij meer een educated guess, hij diskwalificeert zich bij deze wel erge beperkte steekproef.

Ik denk dat er genoeg cijfers bekend zijn als je het boek van Meijer op na slaat en doorpluist. De Japanners hebben dus drie keer geregistreerd, de vraag is alleen maar met welke nauwkeurigheid. De bewering “de enige concrete registratie” is daarom niet houdbaar, als je uitgaat van het verificatie beginsel.

Laat ik het zo stellen, de Indo’s waren met velen in het kamp, velen gingen dood, en die kunnen niet over het hoofd worden gezien, zoals in de documentaire. Zij hebben recht op een plaats in de geschiedenis dus ook in de documentaire.

Ik heb al gesteld dat de film geen recht doet aan de plaats die de Indo-Europese Nederlanders verdienen in de geschiedenis, ze worden gewoon niet in de fim getoond. Ik vermijdt hier heel bewust het woord “vermeende valsheid” want de film is van geen valsheid sprake maar geeft een koloniale visie op de werkelijkheid in de kampen.. Dat de makers van de film “gebruik maken van hun recht op meningsuiting en vertegenwoordigen geen officieel historisch standpunt” vind ik op zijn zacht gezegd eufemistisch.. De Stichting “Het Gebaar” heeft overheidsgeld aan de Stichting gegeven om een film over de Kinderen in de Japanse kampen te realiseren, daar mogen wel historische criteria aan verbonden worden. De Stichting verfilming Japanse Burgerkampen verondertstelt alle Europese Nederlanders in Indie, Europese en Indo-Europese, te vertegenwoordigen en wordt voorgezeten door een heuse Professor, een gezaghebbende historicus nog wel.. Dus die film heeft een kenbaar historisch gewicht, de Stichting onderschrijft het zelf op haar website, en zal op scholen getoond worden. De stichting heeft bepaalde uitspraken gedaan en geeft een visie in de film weer die aantoonbaar niet door de beugel kunnen. Daar vraag ik rechtzetting voor. De Stichting moet op de proppen komen dat hun beweringen en visie enig grond van waarheid hebben , tot nu toe heeft zij dat schromelijk nagelaten.

Martin E. C. Roos haalt heel juist het boek van Hans Meijer aan “In Indie geworteld”.aan. Ik haal het er even bij. Veel zinnige dingen staan er in bvb de Japanners hadden wel degelijk een registratiesysteem opgezet en ze hebben zelfs 3 registratierondes (pendafteran) ingevoerd om gewenste tweedeling Indo-Europeanen en Totoks door te voeren (blz 200), Etniciteit was daarbij geen hanteerbaar ordeningsprincipe (het is curieus dat de Stichting wel de term etniciteit gebruikt).. Bronnen bij het hoodstuk in het boek zijn, De Jong -- Koninkrijk, XI, Captain -Achter het Kawal. Er is een keur aan wetenschappelijke voetnoten bij het betreffende hoofdstuk. Aan te raden literatuur en ook de andere boeken uit de reeks “de geschiedenis van Indische Nederlanders”. Er is al zoveel geschreven over indie dus laat Giebels het maar bij Soekarno (de biografie vind ik heel goed geschreven) houden.

In het boek maakt Meijer aannemelijk dat er 48.000 Indo-Europese Nederlanders in de kampen zaten . In totaal werden 100.000 mannen, vrouwen, kinderen (inclusief KNIL-Molukkersen) geinterneerd. Na herlezing van de het betreffende hoofdstuk V ,na raadpleging van de voetnoten en enkele bronnen (o.a. De Jong) mag je zondermeer stellen dat 48.000 een groot deel van 100.000 is. Maar daar gaat het niet om. Het gaat er om dat aan de 48.000 Indo-Europese Nederlanders, waarvan ongeveer 10.000 in de kampen zijn gebleven, als groep in de film geen recht wordt gedaan noch melding van wordt gemaakt., zelfs geen voetnoot. 48.000 dus. Kirsten Vos en Ed Caffin vinden het pijnlijk, ik vind het beschamend en schandelijk voor de Stichting.

Historisch Onderzoek.

I. Japanse raciale criteria.

In 1942 waren er in Nederlands Indië meer dan 8 miljoen mensen met een Europese (Nederlandse) vader, grootvader, overgrootvader etc. (Wertheim)
Of Indo-Europeanen geïnterneerd werden, verschilde per regio, wist Mar Oomen in De Groene Amsterdammer in het artikel Niet zeuren (2000) ons te melden.
Maar wat waren volgens de Japanners Indo-Europeanen of belanda totoks en wat waren belanda Indo’s en wat was een belanda kira kira betoel? ‘

Volgens o.a. Meijer, Captain en Soomers onderscheidden de Japanners:

volbloed Nederlanders (belanda totoks);
mensen met ‘75% Nederlands bloed’ (belanda kira kira betoel);
mensen met ‘50% Nederlands bloed’ (belanda Indo).

Mensen uit de laatste groep belanda Indo, zouden, in eerste instantie ,buiten de kampen zijn gebleven (zie ook mijn vorig bericht). Al dan niet gekleurde mensen die in de eerste twee categorieën ingedeeld waren, werden in principe geïnterneerd.

De (nog) niet geïnterneerde Indo-Europeanen (belanda Indo’s) werden overigens door de Japanners scherp in de gaten gehouden. Volgens Captain leidden de Indo-Europeanen buiten de kampen eerder een ‘vogelvrij dan vrij’ bestaan. De meisjes en vrouwen waren (zijn! mijn moeder is 86 jaar) aantrekkelijk en de jongens en mannen werden door de Japanse bezetter met wantrouwen bezien. Eveneens de Molukkers.

De Nederlands-Indische krijgsmachten gaven zich over aan het Japanse leger op 9 maart 1942. Ruim 40.000 Nederlandse Knil-militairen (Molukkers, belanda totoks, belanda kira kira betoels en belanda Indo’s) werden krijgsgevangen genomen. Een vijfde van hen zou het einde van de oorlog niet halen. Omdat Japan alle westerse invloeden uit de Indische archipel wilde uitbannen, werden de belanda totoks en de gekleurde Europeanen die bekend staan als belanda kira kira betoel geïnterneerd. In totaal zo’n 100.000 mannen, vrouwen en kinderen. Tussen de 13.000 en 21.000 personen zijn overldden aan ondervoeding, ziekte of mishandeling.

Het valt duidelijk op fotomateriaal te zien dat het bepaald niet alleen beland totoks waren die tot de kampbevolking behoorden. In Indie geworteld (2004) pagina 223: interneringskamp kampong Makassar Batavia.

Conclusie: Indo’s vormden een groot deel van de kampbevolking.

Ik zou zeggen geef Lambert Giebels of een ander gezaghebbende historicus de opdracht om een historisch onderzoek te doen naar de positie van de Indische Nederlanders in die tijd. Aan de hand van het resultaat van zo’n onderzoek -- vooropgesteld dat het bovenstaande visie onderschrijft -- kan je met enig gewicht de veronderstelde valsheid van de film publiekelijk aantonen. Zoals het nu is heb je slechts 2 visies tegenover elkaar. Immers, de makers van de film maken gebruik van hun recht van meningsuiting en vertegenwoordigen geen officieel historisch standpunt. Bedenk wel dat een wetenschappelijk onderzoek met iets op de proppen kan komen dat je helemaal niet fijn vindt.

Een ander onderbelicht deel van het Nederlandse ‘kampoorlogsverleden’. Wat gebeurde er tussen 1945 en 1950?

In de maanden oktober, november en december van 1945 werden op Java ongeveer 46.000 Indische Nederlanders, vooral Indo’s van hun verblijfadres gehaald of als ze ‘buitenkamp’ waren van straat opgepikt en ondergebracht in zo’n vierhonderd republikeinse kampen. De intentie was om deze groep te beschermen tegen kwaadwillende revolutionairen die zich verzetten tegen de terugkeer van het koloniale bestuur

Deze groep die tussen oktober 1945 en mei 1947 geïnterneerd zat in de ‘republikeinse kampen’ op Java en het naastgelegen eiland Madura werd daardoor eerder beschermd dan in gijzeling genomen. Tot deze conclusie kwam de in 1941 in Bandung geboren antropologe Mary van Delden.
Begin oktober 1945 constateerde Soekarno dat de vrijheidsstrijd van de Indonesiërs op Java steeds gewelddadiger werd. Hij besefte dat een bloedbad moest worden voorkomen, laat van Delden ons weten: ’Als de republiek geen baas was in eigen huis, en moord en doodslag aan de orde van de dag waren, kon Soekarno internationale steun wel vergeten.’

Ook zouden er in deze periode (christelijke) opvangadressen zijn geweest voor Molukkers en speciaal voor Indo’s?

@Erik

En wat ik verder wil bereiken: zoiets als de feitelijke gebeurtenissen beschreven zien i.p.v. alleen de verhalen waarbij je hier en daar vraagtekens mag zetten. Zeker als je de door mij genoemde acteurs die het allen hebben meegemaakt er op na slaat en de bonafide geschiedschrijving raadpleegt. Voorts zou ik willen bereiken dat niet telkens direct of indirect de associatie met het Duitse vernietigingsbeleid van ongewenste groepen – zoals in jouw verwijzing naar Warschau -- wordt gemaakt als de Japanse interneringskampen ter sprake worden gebracht. Hoe erg die kampen ook geweest mogen zijn er is niets in het Japanse interneringsbeleid dat daar ook maar in de buurt kwam. De neiging om die associatie te maken riekt naar lijkenpikkerij door zo mee te willen liften op gevoelens die de holocaust oproept.

@Peter van den Broek
@ Erik

Ik deel wat jullie schrijven geheel!!!
Precies!!!

In wat jullie schrijven herken ik al heel veel aan wat mij vertelt is door
mijn opa en oma en vader!!!

Contractpensions was een zeer interessante film die ook nog eens met veel zelfspot en sarcastische opmerkingen werd gemaakt. Heb dus ook veel gelachen om de Indische humor! De eerste film was idd alleen vanuit Nederlandse zijde belicht. Natuurlijk wordt deze groep ook vergeten in het naoorlogse nederland. Echter miste ik ook de Indisch Nederlandse zijde in deze film.

@Harry Sihan: Ik vind het erg makkelijk om te zeggen dat VEEL Indo’s zouden hebben samengewerkt met de Jap. Natuurlijk zullen er Indische mensen zijn die om wat voor redenen dan ook informatie hebben doorgegeven aan de Jap. Hetzij onder druk of dubbel gevoel. “veel” vind ik echter een ruim begrip en ik lees het zo alsof je wilt suggereren dat “veel” betekend dat het merendeel van de Indo’s dit zou hebben gedaan. Dat vind ik een kwalijke zaak, want dat is natuurlijk onzin. Als je ze al bij naam kan noemen zullen het er weinig zijn geweest. Wat feit is dat Indische Nederlanders in koloniale tijd functies hadden als Nederlandse ambtenaar of dienst in het KNIL. Lijkt me dus sterk dat ze bosjes tegelijk naar de vijand overliepen. Heb er om eerlijk te zijn ook nooit van gehoord. Indische mensen kozen voor de driekleur, anders was niet het grootste deel na de onafhankelijkheid naar Nederland gekomen. En zelf van die groep die wel voor Indonesisch staatsburgerschap koos is nog een deel naar Nederland gekomen als spijtoptant. Het is makkelijk om iets te roepen maar ik geloof in feiten. Zeker als iets lang geleden heeft afgespeeld kunnen verhalen in de loop der jaren lekker worden aangedikt.

De film “Jaar 2602” is op de ondertiteling van het affiche aangekondigd als ‘kinderverhalen uit het jappenkamp’en is eigenlijk verkeerd want het zijn verhalen van vnl totoks, die hun kindertijd verhalen uit de jappenkampen. Het wordt zonder dat de filmakers het zelf bemerken, een weinig doordachte film door de koloniale bril gezien, de totoks, de heersende klasse, mogen hun zegje doen en en verder niets.

De volgende vraag wordt handig in de reactie van de Stichting , omzeild maar is wel cruxiaal voor de discussie

Waarom werd er geen historisch beeld gegeven van de Indo-Europese Nederlanders, als Indokind in de kampen terwijl die wel als geinterviewden in de film voorkomen?.

De Stichting schrijft: “Vanwege de etnische indeling van de Japanners was het overgrote deel Europese Nederlanders. Dus een Nederlandse ”minderheid” wordt daarom niet getoond. Ik vind dat wel een hele opmerkelijke en moderne opvatting van geschiedschrijving die volgens de stichting één is van de meerderheid, zij noemt dat de historisch context. Om het in Nederlandse verhoudingen te zeggen is de geschiedenis van Nederland in WOII te beschrijven en de Joden , als minderheid weg te laten. Het gaat mij niet om de vergelijking, maar op het punt dat een gedeelte van de geschiedenis wordt weggelaten.
Over de “overgrote” meerderheid en de etnische indeling van de Japanners het volgende. Naar de kampen gingen (de opsomming is niet volledig maar heeft op de meerderheid):
• Europese Nederlanders
• Militairen onafhankelijk van de kleur, zoals mijn Opa, indo en KNIL-militair, hij bleef in het kamp
• Hun gezin, zoals mijn moeder en haar 2 broertjes en haar zusje, daarentegen mocht mijn oma, Inlandse, kiezen binnen of buiten het kamp. Ze bleef bij haar kinderen.
• Indo-Europese Nederlanders met een lichte huidskleur, het schizofrene in families deed zich voor dat ene helft naar het kamp ging en de andere helft thuis bleef, voor de oorlog was het zaak zo licht mogelijk te zijn en tijdens de oorlog was het zaak zo donker mogelijk te zijn.
• Volwassen Europeanen ongeacht de huidskleur geraakten ook in de kamp, mijn vader (Indo) kreeg op een gegeven moment de leeftijd om naar zo’n kamp te gaan en is toen voor lange tijd ondergedoken. Zijn broer werd tewerk gesteld in Birma en heeft het geschonden overleeft.

Dus het etnisch beleid van de Japanners was wat willekeurig, maar beredeneerd en om dan te zeggen dat de overgrote meerderheid der Europese Nederlanders in de kampen geraakten, lijkt gezien het willekeurig toelatingsbeleid der Japanners niet onderbouwd, terwijl statistieken ontbreken, calculated guess zeker enzeer histprisch.
Bovenstaande geeft alleen maar aan dat de Stichting noch de makers zich verdiept hebben in de geschiedenis van Nederlands Indie, er zijn toch genoeg boeken daarover gepubliceerd . Zij hebben willens en wetens gekozen om alleen de geschiedenis van de Europese Nederlanders, de heersende koloniale elite, te tonen.

Ik denk dat de stichting maar ook de makers bewust of onbewust een beeld van de kampen en impliciet van Nederlands Indie geven waar geen onderscheid werd gemaakt, het wordt door de koloniale bril gezien. Ik weet zelfs beter want mijn Oma of moeder zei dat de koloniale verhouding 1 op 1 werden overgebracht naar de kampen, de kampen waren een afspiegeling van de koloniale Indische maatschappij en dat lijkt me logisch, mensen veranderen niet zo snel hun gedrag, een anecdote het verhaal gaat rond dat de vrouw van de laatste GG niets kon of wilde in het kamp. Zij werd daarom bijgestaan door hofdames, dit is niet te filmen. Ik moet dat bij oude foto’s verifieren of bruin bij bruin en wit bij wit zaen in het kamp Ik vind het meer dan pijnlijk, cynisch dat die ervaren (sic) filmmakers, niet de moeite nemen om zich in de Ned.Indische geschiedenis te verdiepen, de film laat hierover geen diepe sporen achter en zich bewust of onbewust laten manipuleren, een beheerder van een pasfoto-automaat doet het beter.
Dan past ook de zinssnede “de krijgsgevangenenkampen alle etnische gradaties van Nederlanders”, daarover geen misverstand, je hoort ze knorren van zelfgenoegzaamheid. In het koloniale iddilische, welhaast racistisch plaatje te plaatsen.

En ander opmerking vertoont de belezenheid van de Stichting . En de repatriëring was vaak, anders dan het woord suggereert, een eerste kennismaking met het “moederland”, moet Moederland niet Vaderland zijn want veelal was de oermoeder van Inlandse komaf, maar het is meer dan begrijpelijk dat geschiedenis is niet de sterkste kant van de Stichting.

Ik denk dat de Stichting door welbewust de cruxiale vraag over de rol van de Indo-Europese Nederlanders, door kinderogen gezien, te omzeilen en door ongelukkig met de geschiedenis om te gaan niet alleen zich oneindig belachelijk heeft gemaakt , maar zij heeft haar geloofwaardigheid aangetast.

De stichting beuzelt heel lang door over de buitenkampers, er moet gewerkt worden, maar daar ging de film niet over, of ik heb de verkeerde film gezien. Hun aan zichzelf toegedachte historische rol lijkt mij misplaatst, er komen nog andere interviews. Ik hou mijn hart vast en dan zullen, lijkt mij toch wat meer dan alleen heftige reacties vallen bij de volgende film, een volgen e brevet van onvermogen

Ik heb de reactie niet geschreven omdat ik op mijn ziel getrapt ben, doordat de film de nagedachtenis van alle Indo-Europese Nederlanders bedoezelt, maar geschreven omdat aan de gescheidenis van de Indo-Europese Nederlanders geen recht wordt gedaan.

Ik eis rechtzetting.

Positief en negatief zijn twee uitersten en kan je moeilijk onder het hoofdje ‘genuanceerd’ schuiven. Binnen het negatieve zijn ook nuances aan te brengen. Het klopt dat een ieder heeft geleden onder de internering en de vrijheidsberoving. Maar niet alle kampen waren eender in tijd en lokatie. Dat is wat ik opmerkte. Daar is weinigs ongerijmds aan. Ik zie ook niets misplaatst in waarheidsvinding.

Van Velden beschreef voor de kampen een glijdende schaal waar bij de eerste 3 jaren voor in het algemeen positief, of zo men wilt minder negatief waren. Een paar voorbeelden:

Blz. 287

De geallieerde burgers op Java zijn voor het overgrote deel veel later geïnterneerd dan elders en ze hebben het in de regel de eerste jaren beter gehad dan b.v. in Singapore en op Borneo en Sumatra.

Blz. 288

De vrouwen en kinderen waren daarentegen meestal in woonwijken van diverse steden ondergebracht, welke wijken lang niet altijd de slechtste van de stad waren, in Surabaja en Malang zelfs tot de beste behoorden.

Het werd allemaal slechter naarmate de Japanners onder druk kwamen te staan. En met name de kampen in Java waren zeer slecht verzorgd. Maar (blz 498) Ondanks dat vertoonden ze onderling nog belangrijke verschillen. Dat was dan steeds het gevolg van het persoonlijk optreden van de kampcommandant.

Blz, 370
In sommige andere gebieden was de toestand beter (i.t.t. Java – HS). De sterftecijfers voor de vrouwenkampen Kuching en Kampili bleven beneden normaal.

De Japanse bezettingstijd was voor velen een hel, maar dat kan m.i. niet een reden zijn om de dingen anders voor te stellen dan ze waren. En dat is iets wat ik regelmatig merk in de verhalen over deze tijd. Het komt me voor dat zij die het hebben meegemaakt (mensen als Rudy Kousbroek, Van Velden,Rookmaker, zelfs mijn vader die in Thailand aan de spoorweg heeft gewerkt als krijgsgevangene) er vaak genuanceerder over kunnen/konden praten dan de generatie na hen.

@Derk HilleRisLambers

“Weest gerust, het boek van dr Van Velden staat ook hier binnen handbereik.”
De vraag is of het dan ook wordt nageslagen. Want in de lijst staan ook zaken waarin de kampen niet vergelijkbaar zijn: Van Velden noemt ook een familie kamp b.v. Waar de jongens niet van hun moeder werden gescheiden. Maar waar het om gaat is dat de lijst vrijwel alleen de negatieve zaken worden opgesomd en zo een nogal eenzijdig beeld schetst van de interneringsgeschiedenis. Schrijvers als Van Velden en een Rookmaker (beiden ex-geinterneerden) schetsen een veel genuanceerde beeld.

Japanse burgerkampen.org stelt: “Zoals gezegd, die jappenkampervaringen zijn vergelijkbaar, dwars door alle kampen en de gemeenschappelijke ervaringen heen”

Het zou zijn naamgenoot moeten lezen, te weten Japanse burgerkampen van dr. Van Velden. Die stelt dat het nogal verschilde waar men geinterneerd was. Dit strookt ook met wat Rookmaker vertelde in zijn boek “Tolk achter prikkeldraad”

@Esther Jacobs

Die tijd en gebeurtenissen zijn inmiddels zo ver van ons verwijderd dat we er neutraal tegen aan zouden moeten kunnen kijken. De gevoeligheden en de context van de vorige generatie(s) zijn immers niet de onze. Maar ik vrees dat er nog meer tijd nodig is voordat men tot dat inzicht durft te komen. Goed beschouwd is er nauwelijks verschil tussen het Japanse en het Nederlandse mperialisme . Een cynicus zou zeggen dat de Japanners tenminste zelfverdediging als motief aan kunnen voeren.

@Esther Jacobs

Ik denk dat een groot gedeelte van de toenmalige bevolking van Nederlands Indië, ongeacht afkoms of culturele achtergrond, slachtoffer waren van de oorlog zoals dat altijd gaat in oorlogen. Zie Irak, Afghanistan en de Gaza. En het zijn niet alleen de Indische slachtoffers die vergeten worden en zijn; niemand heeft het over de Indonesische bevolking die over het geheel bezien er slechter aan toe was na de oorlog dan de meesten in de kampen. Die zijn na de oorlog volkomen genegeerd door alle partijen.

En ja, collaborateurs waren er ook in Nederland. Heel veel zelfs. En eerlijk gezegd, ik sta wat dat betreft niet voor mezelf in als ik me in een vergelijkbare situatie zou bevinden. Dat gezegd hebbende, blijft het feit bestaan dat er veel Indo’s vrijwillig met de Japanners samenwerkten. Dahler was de meest zichtbare, maar er waren, volgens kempeitai bronnen velen. Genoeg in ieder geval om een specifieke vermelding te krijgen. Daarmee is niet gezegd dat alle Indo’s met de Japanners samen heulden, maar waarom de zaak mooier voorstellen dan het was.

Geen enkele oorlog is zwart-wit, hoewel de propaganda machines dat ons anders willen doen geloven. Natuurlijk zijn er Indische heldendaden en Indisch lijden te vermelden maar waarom niet de andere kant ook belichten? Ik ben van mening dat er veel te leren valt van de motieven van een Dahler en anderen zoals hem. Die zijn namelijk ook niet zwart-wit. En als we het hebben over de Japanse gruwelen, de brute verhoren en executies van de kempei laten we dan ook het optreden van majoor Kido en zijn mannen vermelden die in Semarang met gevaar voor eigen leven een honderdtal Nederlanders van de dood hebben gered (de eerste charge was onder leiding van een kempeitai sergant, overigens).

Wat betreft het onderbelicht zijn van de Indische kant van het verhaal, er zijn daarbij ook aspecten waarvan je je af kan vragen of men wel zo blij zou zijn als men krijgt wat men wil: de volle belichting van de Indische kant. Men vergeet of wil het liefst vergeten dat de Japanners de Indo’s eigenlijk bij de Aziaten wilde indelen en zij op het dubbelgevoel van die groep t.a.v. de Europeanen/Nederlanders hebben ingespeeld. Er zijn een niet onbelangrijk aantal Indo’s voor de Japanse verleiding bezweken. M.a.w. veel Indo’s hebben op vrijwillige basis met de Japanners samengewerkt tot in de kampen toe (!). Jan Bouwer noemt b.v. met naam en toenaam een Indisch meisje die voor de kempeitai werkte, maar ook in Japanse documenten wordt melding gemaakt van de inzet van Indo’s bij contra spionage activiteiten door diezelfde kempeitai.

Klopt Rob, Frans was idd marah, sama saya, heb nog even met Frans gesproken, hij zei nog jangan marah chris, en idd kon het toh niet laten om de filmmaakster aan te spreken, normaal krop ik dit soort dingen op maar jah.

antwoord:

“die waren buitenkamp kinderen, miss dat we nog een vervolg maken voor Indo’s in buitenkampen”

Loh bodoh toh, ze heeft zich naar mijn mening niet eens verdiept..DOSA

Btw goed dat de meningen op het internet worden gedeeld zoals oa op I4E,Indisch3,N-I hyve.

slmt

Goede god, wat was Frans Leidelmeyer woedend; de film 2602 is echt stuitend niet alleen voor de familieleden waarvan de vader, broer of oom in het Jappenkamp hebben gezeten maar des te meer voor de grote groep Indische mensen die nu nog leven…waar is hun verhaal in deze film? In twee lang, lange uren wordt je daar geen spat wijzer door gemaakt. Wat een gemiste kans. Eigenlijk heel vernederend voor de Indische gemeenschap…En wat heb ik me geirriteerd aan die groep totoks die na deze reeks aan oeverloze talking heads(het jaar 2602 ) nog niet eens het fatsoen kunnen opbrengen om na de pauze die buitengewone, belanghebbende Contractpensions te zien….jullie noemen het een spagaat… voor mij voelde het als bedachte rotstreek om onder het mom van een gezellige Indische middag extra publiciteit te generen voor die vervelende lange film…daar ga ik persoonlijk even wat TEGEN doen. En kan iemand mij vertellen wat die Willeke van Ammelrooy hier nou bij doet? Heeft zij nu ook al subsidie gekregen van het gebaar? Of is dat te argwanend gedacht…het zou mij niets verbazen.
hartelijk malasch

Ed / Kirsten de samenwerking was erg top, tr.kasih banyak en ini tekst bagus !!

En hierbij mijn mening:

Jah, over “het jaar 2602 ” ik ik eigenlijk niet veel goeds te zeggen, het is jammer dat het beeld alleen van 1 kant belicht wordt, nl de belanda (totok’s) kant, verder waren er bij na tot geen Indo’s in te zien, ik begon mij ook al snel te irriteren aan enkele uitspraken van de Totok’s zoals jah die Inlanders en Nasi Gooréng.

In het voorstukje wordt er geciteerd:

“Het doel is deze verhalen toegankelijk te maken voor een breed publiek, in het belang van de mensen zelf, hun nabestaanden, die dit verhaal vaak niet eerder hebben gehoord, de huidige generatie scholieren voor wie dit een onbekende geschiedenis is en alle mensen die zich niet realiseren hoeveel mensen in Nederland als kind internering in een ‘jappenkamp’ hebben moeten meemaken.”

Apa ini..

Naar de voorstelling heb ik de filmmaaster aangesproken, waarom de verhalen van de Indische Nederlanders/Indo’s niet belicht worden, jah kreeg ik te horen

“die waren buitenkamp kinderen, miss dat we nog een vervolg maken voor Indo’s in buitenkampen”

Aduh mijn broek zakte hier vanaf, liep ook marah weg, later kwam ze nog naar mij toe dat ze erg veel kritiek had gehad op het ontbreken van de Indische kant van het verhaal.

Al met al, als je met deze film de Nederlander wil bereiken, om zo te laten zien wat de Nederlander in Indië heeft meegemaakt, dan zeg ik jah dat is gelukt, alleen zal de Nederlander nog steeds niet begrijpen wat de Indische Nederlanders/Indo’s in de kampen hebben meegemaakt.

En dan de film die alles goed maakte CONTRACTPENSIONS, Jangan Lupa

Wat zeker een klassieker kan gaan worden naar mijn mening, erg goed neergezet en gefilmd, en dan de afwissellende verhalen tussen de Indische Nederlanders en de houders van de contractpensions.

Moest bij vele verhalen denken aan wat mijn ouders en grootouders mij hebben verteld, veel lach momenten zoals:

“u bent zeker blij dat u nu in een stenen huis woont, aduh wat denkt i wel loh mijn huis in indie is drie keer zo groot”

Er zaten ook harde en zielige momenten bij, er werdt erg goed neergezet hoe de Belanda over die bruintjes dachten, miss bevestigde dat ook weer mijn gevoel er liepen naar de 1ste voorstelling (jaar 2602) veel belanda’s weg deze waren dus niet te zien bij Contractpensions.

( Ook een punt waar ik over viel tijdens de pauze ging met rond met renteng makanan, wij/ik netjes 1 snack pakken, loh die belanda’s 3,4,5 loh rakusss )

Maar goed een Indo zou ook weer geen Indo zijn als hij niet iets om over te zeuren had he;-)

Film Contractpensions echt de moeite waard, zeker voor de jongere generatie Indo’s het APPLAUSE was ook meer dan verdient.

Slmt dari Chris

Mijn grote complimenten over het goed geschreven verslag van de Indische filmmiddag. Kan me er helemaal in vinden.