Nov
2

Oeroeg: koloniaal noodlot?

By Kirsten Vos  //  Boeken, Recensies  //  105 Comments

Oeroeg is hét boek dat deze maand, volgens Philip Freriks, ‘zoveel mogelijk mensen tegelijk moeten lezen en bediscussiëren.’ Hella S. Haasse’s roman staat bol van de koloniale gedachten en in zijn tijdsgewricht geplaatst, 1948, is dat prima. Maar stelt Nederland met de massale verspreiding in het k ader van Nederland Leest eindelijk het koloniale verleden ter discussie, een maand voor de zestigste verjaardag van de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië?

De film Oeroeg uit 1993

De film Oeroeg uit 1993

“Ik luisterde zwijgend naar de stortvloed van beschuldigingen en verwijten, die Oeroeg en Abdullah, nu pas werkelijk in vuur en vlam, richtten tegen het gouvernement, tegen de Nederlanders, tegen de blanken in het algemeen. Ik geloofde dat veel van hun beweringen slecht gefundeerd of onrechtvaardig waren, maar ik beschikte niet over de argumenten om ze te weerleggen.” – Oeroeg, Hella S. Haasse

Na lezing van Benali’s essay Een soufflé in de oven snap ik de CPNB-keuze voor dit Nederland Leest-boek, en stel ik over de keuze voor hem als essayist geen vragen meer. ‘Een echt goede vriendschap is gebaat bij ongelijkwaardigheid’, en ‘overbrugt niet zozeer alle verschillen, maar ontkent domweg dat ze bestaan’, aldus de schrijver. Of Benali zich er bewust van is of niet, hiermee laat hij zien dat hij begrijpt hoe Nederland omgaat met zijn koloniale erfenis: Nederland kijkt liever naar het verlies van de ‘vriendschap’ dan naar de verschillen daarin, die het 300 jaar in stand gehouden heeft. Reacties uit Indonesië én Nijholt’s Lofrede benadrukken deze historische visie.

In het NOS Acht Uur Journaal reageert de Indonesische schrijfster Ayu Utami op de Indonesische vertaling van Oeroeg. Indonesiërs vinden niet dat zij een geschiedenis delen met Nederland, en al helemaal geen romantische: Nederland is de verslagen bezetter. De Groene Amsterdammer van 23 oktober vertelt hoe Indonesische studenten Oeroeg beschouwen ‘als een exponent van de Mooi Indië-attitude’, en dat Haasse niet schrijft over Indonesië, ‘maar over Nederlands-Indië’. Willem Nijholt geeft, in zijn fraai geschreven Lofrede, aan dat hij niets meer wilde horen over de voormalige Nederlandse kolonie in Azië, behalve wat hij in Hella S. Haasse’s roman aantrof, toen ‘alles nog als vroeger ja?’ was. Tempo doeloe dus, in de herhaling.

Het CPNB wil dat Nederland naar aanleiding van Oeroeg praat over vriendschappen tussen culturen. Een mooi en nobel streven. Daarbij gaat de stichting alleen compleet voorbij aan een discussie die in Nederland nooit gevoerd is, namelijk de vraag wat het geleerd heeft van zijn koloniale verleden, een verleden dat bovendien, te oordelen naar de voorkeur voor acteur Nijholt, zo wit mogelijk is.

Nijholt

Acteur Willem Nijholt

Want het is toch raar om de – donkere – Indo, acteur en regisseur Martin Schwab te passeren voor de rol van Oeroeg, terwijl hij in de gelijknamige film uit de jaren ’90 Oeroeg speelde? Schwab: “Ik heb het CPNB gemaild en mijn diensten aangeboden, maar in eerste instantie bedankten ze me per kerende e-mail. Ik weet niet waarom ze me niet benaderd hebben.” Navraag leert dat het CPNB het een rare vraag vindt, waarom iemand niet gevraagd is, en heeft er geen antwoord op.

Toch neem ik de uitnodiging tot discussie van het CPNB aan en vraag: 1. Was het het noodlot ‘waar een mens nooit iets aan kan veranderen’, aldus Nijholt, dat de vriendschap tussen Oeroeg en de hoofdpersoon beëindigde? 2. Is het einde van Nederlands-Indië te wijten aan de aanwezigheid van datzelfde noodlot, of kwam dat wellicht door een beginnend streven naar gelijkwaardigheid? 3. Waarom kan in Nederland zo’n koloniaal boek massaal aftrek vinden?

Gerelateerde berichten

Tags: , , , , , ,
Kirsten Vos

Author: Kirsten Vos

Kirsten (Den Haag, 1977) is de dochter van twee Indische ouders die in de jaren ’50 uit Indonesië naar Nederland gekomen zijn. Tijdens haar deeltijdstudie Media en Journalistiek (2003 – 2007, Erasmus Universiteit Rotterdam) koos zij ervoor om krantenonderzoek te doen naar de opvattingen van de Indische groep in Indonesië over de repatriëring. Dit onderzoek publiceerde zij in de scriptie Indië Tabeh. Kirsten is eigenaar van Indisch 3.0 en blogt voor Denhaagdirect.nl. Daarnaast heeft zij artikelen geschreven voor Indischhistorisch.nl en Moesson, was zij als columniste verbonden aan Archipel Magazine, leverde zij een bijdrage aan de werkgroep Indische Letteren, werkte zij mee aan de tv-uitzending van het VPRO-programma Andere Tijden en verzorgde zij lezingen en gespreksleiding voor de stichting Indisch Erfgoed Apeldoorn, de Indische School en stichting Tong-Tong.

Kirsten Vos has written 92 articles for us.

Newer Comments →
  • Peter van den Broek

    1. Was het het noodlot ‘waar een mens nooit iets aan kan veranderen’, aldus Nijholt, dat de vriendschap tussen Oeroeg en de hoofdpersoon beëindigde?

    Oeroeg en de hoofdpersoon komen weliswaar uit een verschillend nest: Oeroeg, de inlander, zoon van een mandoer, de hoofdpersoon is totok en zoon van een administrateur. Dat zijn weliswaar verschillen maar niet onoverkomelijk. Ze maken dezelfde jeugd mee. beleven een periode waarin de reele wereld als een wereld van wonderen wordt gezien. Maar is een moment dat zij de wereld met andere ogen zien, zij waren geen kinderen meer. Als zij beseffen anders te zijn, anders in een koloniale werkelijkheid, datgene waaraan zij niet kunnen ontvluchten. Dat komt het beste tot uitdrukking als de hoofdpersoon voelt dat hij het symbool (van de koloniale werkelijkheid,de personificatie is waartegen Oeroeg zich met inzet van zijn gehele persoonlijkheid verzet. Een verzte tegen de onderdrukking die moet uitlopen tot een bevrijding van de vriendschap, van de kolinisator.

    2. Is het einde van Nederlands-Indië te wijten aan de aanwezigheid van datzelfde noodlot, of kwam dat wellicht door een beginnend streven naar gelijkwaardigheid?

    Het einde van Ned. Indie wordt eigenlijk al bij de geboorte ervan uitgeluid. Daar waar een kolonisator is, is er ook een gekoloniseerde, dus de verhoudingen zijn per definitie ongelijk. Die ongelijkheid kan alleen geelimineerd worden als de gekoloniseerde zich volledig bevrijd van de kolonisator. Een streven naar gelijkwaardigheid klinkt wel zo romantisch maar is moeilijk haalbaar aangezien zo’n situatie dynamisch is en veel spanningen oproept. Daarbij heeft de kolinisator alleen maar te verliezen dus zoiets zal hij nooit accepteren. Daarom zal er een bevrijdingsoorlog zijn om de kolonisator uit het land te gooien en de gekoloniseerde dat geven waar hij recht op heeft: zelbeschikkingsrecht.

    3. Waarom kan in Nederland zo’n koloniaal boek massaal aftrek vinden
    Het boek leest als een jongenboek in een tropische zetting, de jacht, het kattekwaad maar ook een de vriendschap tussen 2 culturen. Daarnaast is het boek romatisch, het vertelt over beschavingsopdracht van de Nederlanders in Indie, Oeroeg wordt keurig opgevoed, eerst door de vader van de hoofdpersoon en later door Lida. En het eind is niet slecht de hoofdpersoon wordt niet neergeknald door Oeroeg, misschien is er toch nog wat vriendschap. Het is echt tempo doeloe en misschien willen wij dromen dat in een multicult-maatschappij multi-cult vriendschappen mogelijk zijn.

    De Indischen, Indo’s of halfbloeden (hoeveel bloed) komen er wel erg bekaaid van af, maar dat is een ander koloniaal verhaal (ik vind het opmerkelijk dat dat geen discussiepunt is.

    Toch is het boek, als roman nog geeneens faction, mooi geschreven zoals “als het waar is dat voor ieder mens een landschap bestaat, een bepaalde sfeer, een omgeving, die responsieve trillingen oproept in de verste schuihoeken van zijn wezen dan was en is mijn landschap, het beeld van de berghellingen in de Preanger…… daar krijg ik toch rillingen van en kan mij Indie zo wel voorstellen. Toch knap van Hella Haasse en ik bedank haar dat ze duizenden examenscholieren geholpen heeft aan een erg dun boek.

  • surya atmadja

    Quote :
    In het NOS Acht Uur Journaal reageert de Indonesische schrijfster Ayu Utami op de Indonesische vertaling van Oeroeg. Indonesiërs vinden niet dat zij een geschiedenis delen met Nederland, en al helemaal geen romantische:
    ——————————————————————--
    Waar dit quote vandaan kom is voor mij een raadsel.
    De realtief jonge Ayu Utami (geb 1968) maakt wel een verschil tussen Indonesiers die geboren zijn van voor de oorlog en na de oorlog.
    ” Lahir setelah perang ” , ze bedoelde de oorlog tussen 1945 en 1949 .

    Naar mijn mening maak ze een paar fouten.
    Ze heeft te weinig kennis over de periode van voor 1945 (niet goed opgelet tijdens de geschiedenis lessen ?) , kan medeverklaard worden omdat ze waarschijnlijk geen informatie/verhalen heeft gekregen van haar ouders of hun generatie.
    Dat kan ik afleiden n.a.v haar uitspraak , over de “masa indah sebelum perang ” tijdens de koloniale overheersing.
    In de goede oude tijden (masa indah) hadden de inlanders /pribumi geen masa indah .
    Het volk ken wel een realtieve vrede en welvaart , ondaks dat zijn ze geen eigen baas in eigen land en waren ze Inlanders , 3de rangs burger.
    Dus WAT ? ” masa indah” .

    Ik vraag me ook af waarom de oudere generatie Indonesiers ( nu tussen55-70ers en ouder) niet gevraagd werd.
    Ik denk(weet zeker) dat ze andere mening hebben over de koloniale periode.
    Vellen hebben een beetje kennis of ervaring omdat ze tot de generatie behoren die geboren zijn voor en vlak na de oorlog (” setelah perang”).

    A.Utami heeft zelf niet gelijk als ze zegt dat Oeroeg de jonge generatie Indonesiers kan helpen begrijpen hoe de het verleden is .(membantu-masa lalu).
    Dat masa penjajahan (koloniale overheersing) was niet altijd uitzuigerij (penghisapan) maar ook gaat over menselijke verhoudingen. (hubungan manusia).
    Over de menselijke verhoudingen kan ik alleen maar verwijzen naar hoe de Nederlands Indische samenleving werd geregeld.Bij de WET.
    Ook weet zij niet dat oeroeg een verhaal met een grote portie van dichterlijke vrijheid van de schrijfster .

    Ook een vreemde uitspraak van een (knuffel?) Marokaan, naar voren geschoven door de Nederlanders.
    ‘Een echt goede vriendschap is gebaat bij ongelijkwaardigheid’, en ‘overbrugt niet zozeer alle verschillen, maar ontkent domweg dat ze bestaan’, aldus de schrijver(Abdelkadir Benali)
    Hij werd zelf als een Belanda gezien door die jonge Indonesiers.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr SA schreef: “Ik denk dat niemand staat te wachten op een OH verhaal die niks mee te maken heeft met de topic.”

    ________________________________

    Dat is waar. U voelt zich snel beledigd door een westerse manier van argumenteren. We hebben dit soort discussies al zo vaak gevoerd, ik begeef me liever niet in deze “Jalan buntu”. Ik ben niet iemand die gelijk wil hebben, maar kom graag voor mijn mening uit of iemand dat nu leuk vind of niet. De Javaanse gewoonte om mensen naar de mond te praten verafschuw ik vanuit de grond van mijn hart.

    Verder: “Men zegt dat Wikipedia niet 100% te vertrouwen is , dus wat let je om verder te onderzoeken of mijn bewering waar is of niet.”

    ________________________________________________

    Kijk dit is nou een typisch voorbeeld van iets op een quasi-wetenschappelijk toontje te beweren en mag de lezer zelf uitzoeken of u gelijk heeft, ik pas op zo een moment.

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 8, 2009 at 10:24

    *Ik heb het over dit blog waar u iets beweerd dat eigenlijk verder uitgediept zou moeten worden want ik vind de bewering over 20 jaar kennis nogal vaag.
    ——————————--
    Ik denk dat niemand staat te wachten op een OH verhaal die niks mee te maken heeft met de topic.
    Ik vertelde mijn ervaringen en beperkte ” kennis” over de ” koloniale tijd” , gerelateerd met de Oeroeg verhaal.

    * Ik ken uw verhalen op andere sites juist veel te goed. Hier bent u veel voorzichtiger met uw beweringen, net alsof u nadenkt eer u schrijft.
    Op andere sites zit u tussen “onwetenden ” en vertrekt u vaak met allerlei stellingen die de lezers dan zelf mogen bewijzen (Bisa dicek)
    —————————————
    Voorzichtiger ?
    Tussen ” onwetenden” ?
    Dat zal ik nooit durven schrijven.
    Mijn extra opmerking ” Bisa diCek Mas) ,moet je in de context zien.
    Als ik iet beweerde (soms ook met een foutje , heb tenslotte sekolah jongkok) moet men verder onderzoeken (checken) als men het niet vertrouwde of verder vragen als men niet begrijpt.

    * En zelfs de feiten kent u niet: Javanen die de wereldzeeën bevaren terwijl Hollanders aan kustvaart deden – wat een onzin
    ———————-
    Onzin ?
    Ik had dat in diversen Nederlandse bronnen gelezen.
    Staat ook in Wikipedia beschreven.
    Omstreeks 1600 zochten de Nederlanders naar een alternatieve, noordelijke route naar Azië. Die vonden ze niet, maar ze brachten wel het gebied ten noorden van Scandinavië in kaart en ze berichtten over de walvissen die ze er zagen.

    Men zegt dat Wikipedia niet 100% te vertrouwen is , dus wat let je om verder te onderzoeken of mijn bewering waar is of niet.
    Dat de Javanen ongeveer 800 jaar eerder dan de Nederlanders de wereldzeeen hadden bevaren.
    Zie de Borobudur schip en Cinnamon route verhalen .

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr SA schreef: “Dan heb je mijn “verhalen” , die ik af en toe plaats in diverse site niet gevolgd of gelezen.
    Sinds ongeveer 4 jaar plaats ik reacties , verhalen , mijmeringen of oprispingen naar aanleiding van diverse topics.”.

    ___________________________________

    Ik heb het over dit blog waar u iets beweerd dat eigenlijk verder uitgediept zou moeten worden want ik vind de bewering over 20 jaar kennis nogal vaag. Ik ken uw verhalen op andere sites juist veel te goed. Hier bent u veel voorzichtiger met uw beweringen, net alsof u nadenkt eer u schrijft.

    Op andere sites zit u tussen “onwetenden ” en vertrekt u vaak met allerlei stellingen die de lezers dan zelf mogen bewijzen (Bisa dicek) Deze manier van geschiedschrijving is normaal eigen aan nogal totalitaire regimes, u bent afkomstig uit de “geleide demokratie” van Soekarno, daar liggen uw wortels, dus voor u heel gewoon, voor mij als belanda ordinaire zeer bevreemdend. Normaal vertrek je van feiten en trekt daaruit eventueel bepaalde conclusies of bouwt er een theorie op. U doet net het omgekeerde. En zelfs de feiten kent u niet: Javanen die de wereldzeeën bevaren ;-) terwijl Hollanders aan kustvaart deden – wat een onzin.

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 7, 2009 at 21:43
    Het is uiterst jammer dat u de door u in de afgelopen 20 jaar vergaarde kennis niet met ons deelt, ik ben daar eigenlijk zeer nieuwsgierig naar.
    ———————————————————--
    Dan heb je mijn “verhalen” , die ik af en toe plaats in diverse site niet gevolgd of gelezen.
    Sinds ongeveer 4 jaar plaats ik reacties , verhalen , mijmeringen of oprispingen naar aanleiding van diverse topics.
    Met het doel om de ” de andere kant” van de medaille te laten zien.
    Ik ga op 2 manieren te werk,:
    1.reageren op topics als het gaat op de huidige Indonesia (vanaf 1945 tot en met heden )
    2.op de tempo doeloe (tempo doel-loos ?) verhalen van Nederlanders .

    a. Gebaseerd op mijn ervaringen , Indonesische achtergrond (o.a sekolah jongkok) .
    N.a.v de verhalen van de 1ste Generatie Indonesiers die de Nederlandse opleiding en vorming genoten hebben en die toch de nieuwe ” vijanden” geworden waren van de koloniale politiek.Zeg maar mensen die geboren zijn vanaf 1905 t/m 1925 .
    b.Mijn ervaringen tijdens mijn kinderjaren , de omgang met Nederlandse kinderen en Indische Nederlandse schoolgenoten in Djakarta , aangevuld met de ervaring opgedaan toen ik woonde tussen en met de 1ste Generatie en 2de generatie Indische Nederlanders.
    7 jaar lang en heb zelfs tot nu toe nog steeds kontakten met de oudere generatie Indische Nederlanders tussen 60-70 jaar ouder.
    Die de ervaringen hadden opgedaan in N.O.I en R.I

    Het zijn mijn persoonlijke ervaringen , die kan anders zijn dan de ervaringen van een totok en Ind.Nederlanders .
    De 2de generatie Indische Nederlanders die hier geboren en getogen zijn hebben die ervaringen vaak niet .
    De totoks /indische nederlanders die na jaren 70 naar Indonesia kwamen (sinds de ” normalisering van de min of meer gespanen verhoudingen) ) hebben ook andere ervaringen .

    Harry schreef ook :
    Harry Sihan says:
    November 4, 2009 at 14:41

    Ik ben overigens van mening dat de situatie in Indonesië aan de Indonesiërs is. Daar kunnen we het onze van denken, maar het zijn hun problemen.
    ————--
    Juist , dat bekende vingertje en bij sommigen de nog steeds aanwezige tempo doeloe denken (koloniale ?) dat jullie even de “jonge broeder” gaat vertellen hoe het moet zijn .
    (Dames) en heren , de Indonesiers zijn vanaf 1945 al lang Merdeka.
    Hebben hun eigen weg gekozen en gevolgd.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr SA schreef: “Ik heb vaak de vakken van de kinderen van mijn neven en mijn zoon in de afgelopen 20 jaar vergeleken
    Dus ik weet ongeveer wat men daar als vak geeft.
    In mijn tijd was geschiedenis faculteit nog in de kinder jaren , nog beperkt.”

    _______________________________

    Het is uiterst jammer dat u de door u in de afgelopen 20 jaar vergaarde kennis niet met ons deelt, ik ben daar eigenlijk zeer nieuwsgierig naar. Naar aanleiding van uw bericht heb ik even een kennis gebeld, onderzoeker op een welbekend instituut in Amsterdam. Het zijn daar vooral Japanners die langskomen, Indonesiërs hebben totaal geen interesse in WO II. Hoewel nodig, mag hij Indonesië niet in, al sinds 1986 niet omdat hij wat kritische dingen heeft geschreven. In feite is Indonesië nog steeds een operette-democratie met een president die erg veel mensen te vriend moet houden anders rolt de volgevreten kop van die ex-generaal ook nog eens een keertje. Zou wel eens goed zijn als Indonesie geregeerd gaat worden door iemand zonder kadaver discipline.

  • surya atmadja

    Quote:
    Ik heb het over de 21ste eeuw dus tempo sekarang, dat is een groot verschil. Het zijn vooral Soekarno en Soeharto geweest die door hun verhaaltjes de afschuw voor het vak hebben aangewakkerd.
    ———————————————-
    Daar heb ik ook over ,over de 20ste en 21ste eeuw.
    Ik heb vaak de vakken van de kinderen van mijn neven en mijn zoon in de afgelopen 20 jaar vergeleken .
    Dus ik weet ongeveer wat men daar als vak geeft.
    In mijn tijd was geschiedenis faculteit nog in de kinder jaren , nog beperkt.
    Vaak was heet een eenzijdige en niet door feiten ondersteunde stellingen.
    Voorbeeld , de zgn Westerling affaire in Sulawesi.
    De Indonesiers beweren dat er 40.000 slachtoffers waren.
    Toen geloofde ik al niet , nu blijk dat er mss een paar duizend slachtoffers zijn .
    Een andere dijenkletser verhaal dat Indonesiers 350 jaar bezet en gekoloniseerd werd door de Nederlanders.
    Nu blijkt dat het een dijenkletser verhaal , door de Nederlanders verspreidt en door sommige (“domme”) Indonesiers geloofd.
    Dezelfde verhaal van de oude propaganda Daar werd wat groots verricht.
    Toen trappen veel mensen in , nu niet meer , Toch ?

    Zoals ik vertelde de Indonesische universiteiten sturen hun mensen en studenten naar Nederland om hun S2 of S3 te halen.
    Voorbeeld van de bestaande samenwerking (in het Indonesisch)
    Kamis, 13 Agustus 2009 -- 13:06 WIB
    Jurusan Sejarah UGM dan Vrije University Amsterdam Jalin Kerjasama Untuk Student Exchange Programme
    Kabar gembira untuk mahasiswa S-2 Jurusan Sejarah UGM. Dua mahasiswa S-2 Jurusan Sejarah UGM akan berkesempatan untuk mengikuti Student Exchange Programme dengan History Department, Vrije University Amsterdam (VU) mulai tahun akademik 2010 -- 2011

    (vrij vertaald : 2 S2 (master) studenten van Universitas Gajah mada gaat in Amsterdam -V.U verder bekwamen )

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr S. Atmadja schreef: “Geschiedenis vak gehaat op school ?
    Ik weet niet waar dit verhaal vandaan komt .”

    Dat verhaal komt van mij zoals u heeft kunnen lezen, het zijn observaties die ik persoonlijk de afgelopen jaren in Indonesië heb gedaan. Ik heb 5 jaar lang een geschiedenissite gericht op Indonesië uitgebaat en had daardoor veel contact met Indonesiërs die wel van geschiedenis hielden (uitzonderingen !) Die site kreeg zelfs in de pers aandacht omdat ie van een Blanda was, dat stak natuurlijk. Ik ben daardoor wel een paar malen dosen tamu geweest op een Instituut te Jakarta. Uw geschiedenisleraar was vast wel goed (kon leuk vertellen) maar was 50 jaar geleden, tempo dulu dus. Ik heb het over de 21ste eeuw dus tempo sekarang, dat is een groot verschil. Het zijn vooral Soekarno en Soeharto geweest die door hun verhaaltjes de afschuw voor het vak hebben aangewakkerd.

    SA schreef : “…. ik dacht dat leden van de Nederlandse Koningshuis ook geschiedenis hadden gestudeerd.”

    In ieder geval geen koloniale geschiedenis, zeer waarschijnlijk economische geschiedenis,
    Shell en zo ;-)

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 5, 2009 at 20:49
    Patrick,

    Je geeft een goed relaas van hoe de krachten in de geschiedenis werken. Die protesterende veteranen dat was toch behoorlijk beschamend, ex-militairen die aan een historicus gingen vertellen hoe hij aan geschiedschrijving moest doen. De geschiedenis m.b.t. Indonesië bestrijkt een periode van honderden jaren, er zijn pakhuizen met vele kilometers documenten, hoe destilleer je daar het “juiste” verhaal uit, want ieder oor wil iets anders horen.
    —————————————————————-
    De vraag hoe je uit die vele pakhuizen vol met dokumenten het “juiste verhaal ” er uit haal en welke je wil zien is niet bevorderlijk voor de objectiviteit , voorzover men wil nastreven.

    Daarom ben ik een voorstander dat onafhankelijk wetenschapper een objectief verslag kan en wil doen.
    (vraag is , hoe onafhankelijk een wetenschapper kan zijn , zie de voorbeeld van Lou de Jong)
    Dat is ook de reden waarom ik niet te veel leunde op de dokumenten, artikelen van mijn landgenoten(Indonesiers) . Ik probeer vaak de Belanda versi te lezen.
    Dan kan ik de Indonesische “versi” vergelijken met de Nederlandse versie.
    Daarom ga ik vaak citaten halen uit Nederlandse bronnen.
    En de Nederlanders zijn echt burokaten , ze schrijven alles .

    Quote:
    Het vak geschiedenis wordt gehaat op scholen, want onder iedere nieuwe leider veranderd de geschiedenis. In deze tijd waarin er veel meer openheid is protesteren ook vele historici in Indonesië over de manier hoe de zaken worden voorgesteld. Te veel mythen, te weinig feiten. Een zekere parallel met Nederland.
    —————————————————--
    Geschiedenis vak gehaat op school ?
    Ik weet niet waar dit verhaal vandaan komt .

    Ik weet iets van de Indonesische geschiedenis lessen , heb toch redelijk opgelet in mijn Sd , SMP en SMA tijd.
    Het is niet gehaat , hoewel het een hoofdvak was (in mijn tijd) werd het vaak als een bijvak gezien omdat het een makkelijke vak is vergeleken met de exacte vakken.
    Sejarah Indonesia was in mijn tijd (einde jaren 50-jaren 60) een populaire vak om je cijfer gemiddekde op te krikken.
    Daarnaast is het een “belangrijke”vak voor de Nation building gedachte.
    Toevallig hadden we een goede Gesch. leraar , die kon zo goed vertellen.
    Als hij vertelde over de (wereld)zeereizen van de Indonesiers (zie Cinnamon route) kan je zelf erbij dromen hoe het gegaan zou zijn.
    Of de Brobudur schip reizen .
    http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm
    In mijn tijd hebben we dat geleerd , de volgende generatie heeft dat bewezen.

    Reizen naar exotische werelden , je kan als het ware de klapperend zeilen horen , voel hoe de wind je gezicht “streelde”.
    Mijn generatie gaan meestal de exacte vakken kizen , men heeft dokters en ingenieurs nodig.

    Tegenwoordig is het anders , de niet exacte vakken zijn populair geworden .
    Archeologie , antroplofie , en Vak Geschiedenis werd al jaren ontdekt.
    Er zijn horde’s jonge wetenschappers erbij gekomen .
    Ook die hun S2 (Master) en S3 (PhD ) in buitenland halen.

    De Vak Geschiedenis is in Indonesia relatief populair , ik dacht dat leden van de Nederlandse Koningshuis ook geschiedenis hadden gestudeerd.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Patrick,

    Je geeft een goed relaas van hoe de krachten in de geschiedenis werken. Die protesterende veteranen dat was toch behoorlijk beschamend, ex-militairen die aan een historicus gingen vertellen hoe hij aan geschiedschrijving moest doen. De geschiedenis m.b.t. Indonesië bestrijkt een periode van honderden jaren, er zijn pakhuizen met vele kilometers documenten, hoe destilleer je daar het “juiste” verhaal uit, want ieder oor wil iets anders horen.

    “Dat ze in hun literatuur, films, folklore et cetera hun eigen visie tot uitdrukking brengen en de Belanda op een allerminst flatteuze wijze uitbeelden is ook niet zo vreemd. Alsof we als Nederlanders zo anders zijn, er zijn maar erg weinig populaire films en boeken waar Duitsers als helden van WO II worden uitgebeeld.”

    Uiteraard heeft de Indonesiër recht op zijn eigen verhaal, echter in Indonesië is er de laatste jaren ook veel gedoe om de geschiedschrijving. Het vak geschiedenis wordt gehaat op scholen, want onder iedere nieuwe leider veranderd de geschiedenis. In deze tijd waarin er veel meer openheid is protesteren ook vele historici in Indonesië over de manier hoe de zaken worden voorgesteld. Te veel mythen, te weinig feiten. Een zekere parallel met Nederland.

    Ja die Duitser die schreeuwend en blaffend de straat uitrijdt op een zojuist geconfisceerd Batavus heerenrijwiel en een bakelieten Philips ontvangtoestel onder de arm. In Indonesië heb ik vaak vreselijk krom van het lachen voor de TV gelegen als er weer eens wat blanda’s in een film of cabaretprogramma voorkwamen. De “kompeni” in hun operette uniformen, luid schreeuwend en ontzettend dom, alles gaat fout, maar ten koste van wat het kost zijn zij de baas, ze dragen daarvoor wapens. Of de man met zeer slordig uiterlijk, fles jenever op tafel waar behoorlijk aan gelurkt wordt, klappen uitdelend aan zijn nyai, ook even de kindertjes afrossen als ze niet luisterden. Wat heb ik gelachen. Ik kon dat speciale accent op het laatst goed nadoen, logisch ik ben zelf “bekas kompeni” ;-) Er is mij vaak verzocht om dit nog eens na te doen. “Hotperdomsee, saya orang kompeni, kamu haruuus dengarrrrr” ;-) Een van de beste vertolkers van de “orang kompeni” was Tarzan van het beroemde ketoprak humor gezelschap “Srimulat” zouden ze eens op de TV in NL moeten uitzenden, de mensen even een koloniale spiegel voorhouden. Maar zou het iemand van de jongeren iets zeggen? Niets vrees ik…..

  • Patrick

    Misschien moeten we ons de vraag stellen of het ‘ene perspectief’ wel objectief vergeleken kan worden met het ‘andere perspectief’. Het “jullie waren zus en wij waren zo en ons leed was groter dan jullie leed” is simpelweg niet langs een eenduidige meetlat te leggen.

    Is het aan de ‘belanda’ om een mening te hebben of waardeoordeel te spreken over hoe erg het misdoen van de belanda was. Is het relevant of de Indonesiers zelf ook geen lieverdjes waren ten opzichte van hun eigen bevolking of de Chinezen. Volgens mij doet het er niet toe. We (Nederland) hebben in een zeker tijdsgewricht gemeend dat we in ons volste recht stonden ons de kolonie toe te eigenen. Dat tijdsbeeld is sterk achterhaald en met de huidige blik op (mensen)rechten rest ons niets anders dan te concluderen dat we het zo nooit meer zouden mogen toestaan. Dan voegt het feit dat we daar ook goeds hebben gedaan niets meer toe, want wegen we dan scholing, gezondheidzorg et cetera af als een rechtvaardigende balans ten opzichte van onmenselijke verhoudingen? Nederland heeft verantwoording te nemen voor haar daden en Indonesie voor de eigen daden.

    Het doet me denken aan de recht tegen over elkaar staande perspectieven van de ‘politionele militairen’ versus de republikeinse troepen (geregeld en ongeregeld). We vinden verhalen en bijbehorende ontzetting over het beestachtige gedrag van de pemuda’s en revolutionairen min of meer een vanzelfsprekend gegeven. In Nederland kunnen we echter nog steeds maar moeilijk openlijk te berde brengen dat er door elementen van de KL gedurende de ‘politionele’ periode ook oorlogsmisdrijven/daden zijn gepleegd die het daglicht niet verdragen. Als het al aan de orde gesteld wordt is het direct aanleiding voor diverse veteranen organisaties om in het verweer te komen en het vooral te ontkennen. Verder terug in de tijd: we spreken de Indonesiers graag aan op het respecteren van de mensenrechten in Atjeh maar vergeten gemakshalve dat we als kolonisator decennia (zo niet langer) in Atjeh het ‘goede’ voorbeeld hebben gegeven!

    Het geeft ons in ieder geval niet het recht om de Indonesier de uitspraak te ontzeggen dat we “geen gezamelijke geschiedenis delen”. Waarom zou een Indonesier dat niet mogen vinden. Ze waren noodgedwongen aanwezig op een feestje waar ze zich niet voor hadden aangemeld, hun EIGEN geschiedenis is feitelijk zo’n driehonderd niet die van hun geweest. Dat ze in hun literatuur, films, folklore et cetera hun eigen visie tot uitdrukking brengen en de Belanda op een allerminst flatteuze wijze uitbeelden is ook niet zo vreemd. Alsof we als Nederlanders zo anders zijn, er zijn maar erg weinig populaire films en boeken waar Duitsers als helden van WO II worden uitgebeeld.

  • surya atmadja

    Harry Sihan says:
    November 5, 2009 at 13:50
    Het hoort thuis in het rijtje Tarzan, Old Shatterhand en Winnetou en noem die blanke helden met niet-blanke en – in het geval van Tarzan – niet menselijke (!) sidekick uit de laat 19e eeuw, vroeg 20ste eeuw maar op. Erg paternalistisch en enigszins racistisch. Oeroeg past, wat mij betreft, in dat zelfde rijtje
    —————————
    Ik heb Oeroeg bij de bieb gelezen ongeveer 30 jaar geleden.
    Dezelfde zoals de boeken van Tjalie Robinson(mijn held).
    Later heb ik Oeroeg voor 50 cents (gulden) gekocht toen mijn plaatselijke bibliotheek hun oude boeken opruimde.

    Toen ik dat las denk ik , klopt geen ene moer.Dat naar aanleiding van de verhalen van mijn ouders , mijn ervaringen op de froebel en lagere school in Djakarta.
    Terwijl bij de verhalen van si Tjalie ik veel zaken kan beamen.

  • Harry Sihan

    Vraag 1. en 2. zijn nogal wollig, en als je al vast stelt dat een dergelijke vriendschap in de werkelijkheid nooit kan hebben bestaan, zijn ze irrelevant. Zoals ik in een eerdere bijdrage aangaf, waarin ik op vraag 3. inging, valt dit soort relaties in de categorie nobele blanke als primus inter pares van een “primitieve” omgeving en dan nog een stukje extra. Het hoort thuis in het rijtje Tarzan, Old Shatterhand en Winnetou en noem die blanke helden met niet-blanke en – in het geval van Tarzan -- niet menselijke (!) sidekick uit de laat 19e eeuw, vroeg 20ste eeuw maar op. Erg paternalistisch en enigszins racistisch. Oeroeg past, wat mij betreft, in dat zelfde rijtje

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr. Atmadja zei: “Tya , ik had gedacht dat dhr londoh niet zo erg gecharmeerd is van de artikelen , boeken die uit de handen van een Indonesier kwam.”

    Ik kan wel voor mezelf denken hoor, ik schreef trouwens over boeken en niet over personen. U kent de boeken niet dus kan commentaar achterwege blijven, heeft namelijk weinig nut om wat te googelen en dan ineens helderziend te worden. De beide boeken bevatten een bibliografie die er gedegen uit ziet, vooral dat boek van Hanna. Het boek van Des Alwi is 622 pagina’s dik, waarbij wat unieke uit het Portugees vertaalde documenten. Het grootste gedeelte is echter de bekende Indonesische pulp waarin de Nederlandse bezetting als een soort B-gangsterfilm met goede en slechte personages wordt voorgesteld. Waarbij de Indonesiërs vanzelfsprekend de goeden zijn. De lezer wordt voortdurend verteld hoe hij over de Belanda dient te denken in vaak weinig objectieve bewoordingen, de toon is niet zelden die van een bevel. Zo zit 75% van de door Indonesiërs geschreven geschiedenis boeken in elkaar. Zeker de Javanen houden zich nog dagelijks met de bezetting bezig, je ziet het op de vreemdste momenten voorbij trekken. Ze zullen het nooit vergeten, hun goed recht natuurlijk. Doch in je gezicht zullen ze beweren dat alles “vergeven en vergeten” is, dat is een typisch Javaanse beleefdheid want verre van de waarheid. Ze blijven netjes want ze veronderstellen dat je als blanke veel geld hebt en zullen ze proberen dat in hun zak te laten verhuizen, als compensatie voor de vroeger geleden verliezen waarschijnlijk. De Nederlandse overheersing drukt ze nog zwaar op de schouders, zo zwaar dat ze zelf maar als compensatie de overheersers in de voormalige kolonie zijn geworden, iets dat ze geen windeieren legt, maar een ware kwelling is voor vele volkeren in de Archipel.

    Om straks echt aan de discussie deel te nemen heb ik gisteren op het internet het goedkoopste exemplaar van Oeroeg opgezocht en hoop het binnenkort in huis te hebben. Het kost 1 euro, dat heb er wel voor over. Ik ga natuurlijk niet een oud boek in een nieuwe zak van een tientje kopen, zeker als ik van te voren weet dat ik er weinig aan zal vinden.

  • surya atmadja

    Nir Atmadja bracht in: “Is het verslag wel betrouwbaar.?”

    Ik heb veel opgestoken uit “Sejarah Maluku” -Banda Neira, Ternate, Tidore dan Ambon- door Des Alwi en Willard A Hanna’s “Indonesian Banda”. De eerste een controversiële figuur in Indonesia. etc
    —————————--
    Tya , ik had gedacht dat dhr londoh niet zo erg gecharmeerd is van de artikelen , boeken die uit de handen van een Indonesier kwam.
    Het is wel vreemd dat hier geciteerd werd van een boek en dat hij zelf melde dat de schrijver een controversieel persoon is in Indonesia.
    Dat de schrijver redelijk bekend is bij de “oudjes” staat buiten kijf , in mijn jonge jaren heb ik de naam Om Des weleens gehoord .
    Vwb de 2de naam , een Amerikaan geboren in 1911 (via Google gevonden ) kan de lading ook niet dekken .

    In mijn reacties / verhalen probeer ik te houden bij de bron zelf , bij de Nederlandse bronnen.
    De andere buitenlandse bronnen zijn niet zo erg kompleet ,omdat ze tekort aanwezig zijn in N.O.I .
    Ik ben nu bezig om History of Java van Raffles (Indonesischevertaling) , en de Nederlandse boek Geschiedenis van Java door W.Fruin Mees , uitgave van de Commissie voor de Volkslectuur Weltevreden 1920 (2dln) door te bladeren .
    En dat te combineren met Sejarah Nasional Indonesia (6 dln) uitgave Departemen Pendidikan dan Kebudajaan 1975.
    In de meeste gevallen halen de buitenlandse ” experten” , wetenschappers hun kennis uit Nederlandse bronnen , zelfs de Indonesische historici die hun Ph.D in Nederland halen.
    Heb een paar van die jongens ontmoet bij de K.I.T Amsterdam.

    Ik wil hier bij laten , anders gaan we kilometers verder afdwalen van de topic.

    Ben eens met wat Peter schreef.

    Peter van den Broek says:
    November 4, 2009 at 17:24
    Zegge en schrijven 2 mensen hebben alle 3 de vragen beantwoord.
    Ikzelf ben nu bezig met Oeroeg en hoop na het lezen gefundeerd kommentaar te geven op de vragen. Daar gaat het toch om???
    —————————--
    Ya , het gaat om het boek Oeroeg , en de hele entourage daar omheen .
    In feite de periode tussen vlak voor 1945 t/m 1949 .
    Waarom de geromantiseerde verhaal(ontsproten uit de dichterlijke vrijheid van de schrijfster) tussen een Inlandse jongen de zoon van een inlandse personeel en de zoon van de blanke toean echt niet kan bestaan , en als het bestaat (uitzondering ???) dan is het gedoemd om te mislukken.

  • http://www.alfredbirney.nl Alfred

    Ayu Utami kan wel berichten dat de Indonesiërs vinden dat zij geen geschiedenis met Nederland delen, en al helemaal geen romantische, maar door te zeggen dat Nederland de verslagen bezetter is, wordt die geschiedenis juist erkend. Dat is één. Twee: elke Indonesische schrijver staat te popelen om in het Nederlands vertaald te worden. Waarom? Drie: zonder Nederlands koloniale schuldgevoelens zou Ayu Utami nooit in het Nederlands zijn vertaald. Haar boeken bestaan hier bij de gratie van hen die haar volk ooit onderdrukten. Zij moet dat weten. Doet ze dat niet, dan is ze al net zo onnozel als Hella S. Haasse, die in haar Indische tijd geen idee had van gescheiden zwembaden, omdat ze het eenvoudig niet zag. N.B. Als je Tjalies recensie over Oeroeg leest, dan kun je moeilijk zeggen dat Haasses boek in 1948 wel prima was. Dat was het nou juist niet. Het was het nooit en zal het nooit worden. Maar met de CPNB zal het ook nooit wat worden.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Nir Atmadja bracht in: “Is het verslag wel betrouwbaar.?”

    Ik heb veel opgestoken uit “Sejarah Maluku” -Banda Neira, Ternate, Tidore dan Ambon- door Des Alwi en Willard A Hanna’s “Indonesian Banda”. De eerste een controversiële figuur in Indonesia. De tweede een uiterst kostbaar werkje op de 2e hands markt maar dat ik voor 25.000 Rp in illegale herdruk op Banda kon scoren. Het komt voort uit de U.S.A. Ik weet niet of dit voor Indonesiërs de juiste boeken zijn. Ik heb ze verslonden, dus vast “fout”.

  • Harry Sihan

    Londoh,

    Volkomen met je eens: een schuldgevoel is niet nodig en de aan masochisme grenzende zelfkastijding over het koloniale leed dat op enig moment – en soms nu nog wel – ten toon werd gespreid is haast karikaturaal. Dat gezegd hebbende, is het ook zo dat het vrij lastig is om het duistere van het recente koloniale verleden boven tafel te krijgen. Althans dat was tot ver in de 20e eeuw zo. Het kostte Breman in ieder geval heel veel moeite om het Rhemrev rapport in handen te krijgen. En ook wie of wat er verantwoordelijk was voor zoiets als de “carte blanche” voor Westerling zal voorlopig ook niet bekend worden. Kortom, daar is nog werk te verrichten.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Harry,

    Ik kan me goed in jouw betoog vinden en de vele duistere en bloedige aspecten van de koloniale overheersing mogen niet verzwegen worden. Er is op dit gebied in Nederland zeer veel documentatie te vinden en dat wordt ook vaak naar voren gehaald. De algemene tendens t.o. het koloniale verleden is toch schuldgevoel en daar in sombere bewoordingen veel over te “praten”. De overheid voelt zich verplicht met al die inwoners van voormalige koloniën in dit land. Ook in zijn tijd werd J.Pz. Coen veroordeeld, echter zijn andere daden waren te belangrijk en kreeg hij zelfs extra geld door de VOC toegeschoven, zo zijn er meer grote namen die het verleden beheersen. Vaak hadden die grootheden een zeer duistere kant dat schijnt inherent aan grootheid te zijn. Ik ben in Indonesië vaak met de koloniale geschiedenis bezig geweest en heb onder andere heel veel locaties van v/m VOC fortificaties bezocht, meer dan 60 op vaak afgelegen plekken in de archipel, ik barst ter plekke nooit in snikken uit maar wordt vaak overweldigd door de lokatie en bewondering voor de voorouders die dit met vrij beperkte middelen toch allemaal voor elkaar hadden gekregen. Wel heb ik gemerkt dat veel van het grootse van de VOC gewoon van de Portugezen afkomstig was, nog zo een onderbelicht aspect in “onze” koloniale geschiedenis. De Nederlanders hebben zonder een schot te lossen de toko van de Portugezen overgenomen, dat was niet zomaar een tokootje maar een supermarkt.

    Nir Atmadja debiteerde: “Gelukkig heb je nu jongere generatie historici”

    Elke historicus is ooit jong geweest maar wordt op een gegeven moment zelf geschiedenis.

    Het zal mij werkelijk sosis wezen wat u van mijn gedachtegang vindt. Ik kom graag op dit blog omdat er zeer divers geplumeerde vogels hun schrijfsels neerzetten, allen hebben ze iets met Indië. Dat mijn gedachte afwijkt van wat het volgens u zou moeten wezen is alleen maar leuk. Het is toch de verscheidenheid die de eenheid maakt.

    Het is algemeen Indonesisch gebruik om te gaan vertellen hoe beschaafd men vroeger wel was, daar is vandaag de dag helaas weinig van overgebleven, de meeste bewijzen van de beschaving zijn ook allang door de inlanders en later door de Indonesiërs naar het buitenland verkocht. Als de Nederlanders en later de Unesco niet hadden ingegrepen stond de Borobudur ook in stukjes gehakt in diverse musea over de gehele wereld verspreid. Geen volk dat zo weinig respect voor hun eigen (historische) cultuurgoed heeft als het Indonesische, zelfs presteren zij het daar om de inhoud van hun musea te verkopen en deze door replica’s te vervangen. Het is in de praktijk slecht gesteld met het culturele besef in Indonesië, behalve als er iets in het buitenland met hun vermeende “bezit” gebeurd, dan is het heelal te klein voor hun luid uitgeschreeuwde kretologie. Of van die hoge Indonesiërs die door Nederlandse musea lopen en terugkomen in de Tanah-Air om te vertellen “allemaal van ons gestolen”

    Ik zou zeggen droomt u lekker door over de rijke Javaanse geschiedenis, anno 2009 is het een chaos. Ik schrijf daar graag over (is voor u totaal ongeschikt, want dan zit u voortdurend in uw blote bibs achter uw computer, sarong op de enkels ;-) )

    Over Javaans cultuurbarbarisme,

    Het is niet alleen de gewoonte om het ene monumentale gebouw na het andere te slopen vanwege de vooruitgang, wat er nog staat wordt graag in wilde kleuren opgeschilderd:

    http://blog.londoh.com/?itemid=544

    In Oost-Java ging men enige maanden geleden een Majapahit herinneringscentrum bouwen en roste men zonder bouwvergunning betonnen palen dwars door de fundamenten in een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen

    http://blog.londoh.com/?itemid=736

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 4, 2009 at 09:59
    Ik heb me ook wel eens in de gedachten van Jan Pz Coen proberen te verplaatsen toen hij als 19-jarige onderkoopman zijn baas Verhoeff op sluwe en gemene wijze vermoord zag worden door de Bandanezen.
    ————————————————————————

    Is het verslag wel betrouwbaar.?

    De VOC kreeg carte blanche van de Heeren Meesters in patria , van de bewindhebbers.
    Inhoud van de lastbrief was :
    “De eylanden van Banda ende Moluques is het priciplae wit,warnaer we schieten.
    Wij kunnen U.E niets gewisses ordoneren , dan alleenlyk op ‘t hoochste recommanderen de eylanden , daar de nagehelen mette nooten ende foelie groeijen, deselve soeckende met tractaet ofte met geweld aan de Comp. te verbinden.
    Oock op elck een kleine fortres opwerpende ,en met eenich krychsvolk besettende”

    Dus ging Pieter Willemsz. Verhoeff zijn “opdracht” uitvoeren.
    Met “tractaet ofte met geweld”

    De Bandanezen hadden toen al contacten en “verdragen” met de Engelsen .
    Omdat ze stiekem de opgelegde monopolie van de Nederlanders hadden overtreden kregen ze aan de stok met de Nederlanders.

    Later kwam JPC ook bekend als de “Slachter van Banda” de dood van Verhoeff wreken in 1621.
    Er werd uitgemoord , een paar honderd Bandanezen werden als oorlogsbuit meegenomen naar Batavia.Ze kwamen te wonen in Kampung Bandan , het was ook nodig om Batavia te bevolken.
    Hun lot was ellendig geweest , een gedeelte heeft tot 1633 in den ketting geloopen.

    De Bandanezen waren toen de oudste import bewoner van Batavia.Later aangevuld met andere overwonnen volkeren en slaven.
    De oorspronkelijke bewoners van Batavia , de Sundanesen aangevuld met Javanen waren vrij burgers. Bij wet geregeld.
    Ze mochten niet wonen tussen de 4 muren van de vesting Batavia.

  • Peter van den Broek

    Zegge en schrijven 2 mensen hebben alle 3 de vragen beantwoord. Wat het boek Oeroeg betreft was het op mijn Atheneum geen verplichte leerstof, wel was het dunne boekje met minder dan 110 Blz geliefd voor de literatuurlijst Nederlands voor het eindexamen, die uit 40 boeken bestond. Het lijkt mij vreemdt dat een boek verplichte literatuur was, dat het na vele jaren weer eens gelezen wordt. Ik denk dat het meer aan de romantische sfeer van het boek ligt.

    Ikzelf ben nu bezig met Oeroeg en hoop na het lezen gefundeerd kommentaar te geven op de vragen. Daar gaat het toch om???

  • Harry Sihan

    Londoh,
    (Ver)oordelen van het verleden is altijd een lastig iets. M.i. kan je daden in het verleden niet langs de meetlat van het heden leggen, maar je kan ze wel naast de maatstaven van die tijd leggen. En je kan wel de daden an sich volgens huidige maatstaven ver/beoordelen zonder de daders daarin te betrekken. B.v. je kan het afslachten van dieren (en mensen) in de Romeinse arena’s veroordelen, maar de mensen die dat deden niet, omdat het in die tijd niet als iets afkeurenswaardig werd gezien. Je kan nog een laag dieper door de vraag te stellen: hadden ze beter kunnen weten?

    De VOC veroordelen voor wat het gedaan heeft is onzin, maar het nu nog verheerlijken is open voor discussie. Heutsz moet je zeker niet vergeten, maar het is natuurlijk iets anders om hem tot nationale held te maken. Ik ben er zeker niet voor om de geschiedenis te vervalsen dus laten we dan ook de feiten van de oorlog waarin hij (en collega Van Daalen) een prominente rol vervulde en de dingen die daar hebben plaats gevonden ook noemen en benoemen. Want laten we wel zijn, ook in die tijd was de Atjeh oorlog discutabel en werd die onder valse voorwendselen begonnen. En laten we ook het uitmoorden van o.a. het Balinese vorstenhuis meenemen in de geschiedschrijving. De toestanden op de Sumatraanse tabaksplantages waarvoor Nederland op vingers werd getikt door de toenmalige Volkenbond en met sancties bedreigd door de VS verdienen ook goed beschreven te worden.

    We hoeven inderdaad het boetekleed niet aan te trekken voor wat er in het verleden is gedaan door de voorvaderen, maar om er nu prat op te gaan is weer het andere uiterste. Ik ben overigens van mening dat de situatie in Indonesië aan de Indonesiërs is. Daar kunnen we het onze van denken, maar het zijn hun problemen. Je kan je ook afvragen -- afgezien van de infrastructuur en het onderhoud daarvan -- of ze het zoveel beter hadden onder de Nederlanders.

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 4, 2009 at 09:59
    Als reactie op de verschillende one-liners die uit het toetsenbord van Dhr. Atmadja zijn gevloeid. Die zijn afkomstig uit de lokale versie van de geschiedenis, die vooral onder Soekarno ineen is gezet om de natie in opbouw enig gevoel van eigenwaarde te geven. Over veel van deze fabeltjes wordt er internationaal nogal anders gedacht
    ————————————————————

    OEPS .
    Het is kort door de bocht en bewijs ook dat de schrijver weinig weet over de Sejarah Indonesia (Indonesische Geschiedenis).

    Het lijk wel of we te maken hebben met een totok die nog steeds geloof in de Sejarah Indonesia versi Belanda .
    Die mss nog steeds denkt (hoe is het mogelijk) dat “de” voorvaderen veel goeds hadden verricht.
    Lijk wel alsof ik het boek van Mr W.H van Helsdingen (Oud voorzitter van den Volksraad) lees ” Daar werd wat groots verricht ” .

    En daarna zijn volgende boek of eigenlijk droom , Verrbonden in Lief en Leed .
    Als Indonesier begin ik toch te glimlachen en houd ik mijn sarong snel vast voordat het spontaan naar beneden zakt.

    Toen Cornelisde Houtman op de kade van Bantam meerde hadden de Indonesiers al meer ” beschaving” dan die Nederlanders (Zeeuwen en Amsterdammers van Compagnie van Verre).
    De Javanen hadden eeuwen eerder (bewijsbaar op zijn minst de 8ste eeuw) de wereldzeeen bevaren , i.t.t de Nederlanders die tot de 16de eeuw de kustvaart bedreven.

    In 1945 waren er meer Indonesiers die de zaak van de Nederlanders kunnen overnemen , omdat ze de kennis hebben (lees : Nederlandse opleiding en vorming)
    Daarnaast heb je meer dan 2000.000 Indonesiers die een Indonesische opleiding hebben genoten (Zie Taman Siswa , Muhamadiyah etc).
    Ik praat nog niet eens over de “wilde scholen” .

    Bron Nederlandse CBS en andere Nederlandse bronnen.
    Dus GEEN lokale versie.

  • surya atmadja

    Harry Sihan says:
    November 4, 2009 at 08:10
    Het was natuurlijk te laat voor de Nederlanders om na de oorlog nog iets in te brengen in de vorming van Indonesië.
    (Eigen schuld, domheid en arrogantie )
    Ze hadden meermalen kansen gekregen , op presenteerblad , maar afgewezen.
    —————————————————--
    Zelfs al zouden ze oprechte bedoelingen hebben gehad.
    (Dat hebben ze nooit gehad )
    ————————————————--
    Had men voor de oorlog samengewerkt met de nationalisten, of zelfs daarvoor een eigen elite opgeleid dan was het trauma minder geweest.
    (Dat hadden ze wel gedaan om een eigen Indonesische elite die de kant van de Nederlanders zullen kiezen , maar het werkte als boemerang , dat komt omdat ze echt niet weten wat er in hun voormalige wingewesten gebeurde )
    ————————————-
    Maar dat is de ideale wereld.
    (Nee , de harde werkelijkheid. Vandaar dat ze nog steeds hun aandeel in de Nederlandse Indische geschiedenis niet echt naar voren willen brengen.
    Komen met een vertekende beeld en half waarheden .
    Gelukkig heb je nu jongeregeneratie historici .)

  • http://blog.londoh.com londoh

    Harry,

    Ik behoor niet tot de mensen die met de ogen en kennis uit het heden naar het verleden kijken en gaat oordelen over goed en slecht, vooral het laatste. Of nog erger het boetekleed gaat aantrekken en mijn verontschuldigen voor hetgeen mijn voorvaderen allemaal hebben “misdaan” aanbieden. Mijn voorvaderen zaten trouwens in de bouw in Amsterdam, in de textiel in Lancashire, in de handel in Duitsland en ik ben van na 17 augustus 1945. Gedane zaken nemen gelukkig geen keer. Een onderneming als de VOC vind ik een fantastische organisatie en heb grote bewondering voor hetgeen die allemaal hebben gebouwd en geregeld. Op Java heb ik vele malen vloekend in de file gestaan op de weg langs de noordkust, de drukste weg van Indonesia, smal en door steden lopend. Dit is oorspronkelijk de Groote Postweg waarvoor Daendels, platselijk “Mas Galak”geheten het initiatief nam. Of heerlijk in oude versleten treinen gemaakt in Japan of Roemenie langs heel oude stationnetjes of schitterende ijzeren bruggen uit de 19e eeuw tuffen, allemaal ware kunstwerken. Een Javaan die opeens “Ya toh” zegt of zijn kindje “Daaah” laat zwaaien. Of als ik ze weer eens over hun favoriete onderwerp “uang” hoor kletsen terug denkend aan het cultuurstelsel toen de Javaan voor geld leerde werken in plaats van als lijfeigene onder een despote vorst. Ik heb me ook wel eens in de gedachten van Jan Pz Coen proberen te verplaatsen toen hij als 19-jarige onderkoopman zijn baas Verhoeff op sluwe en gemene wijze vermoord zag worden door de Bandanezen. Zijn standbeeld staat nog steeds voor het stadhuis in Hoorn. Dat kan je van het Van Heutsz monument in Mokum Oud-Zuid niet zeggen daar hebben ze alles dat aan de voormalige Gouverneur-generaal herinnert vanaf gesloopt en heet het nu “Monument Indië Nederland”, een herinneringsteken voor de relatie tussen Nederland en Indië tijdens de koloniale periode. We moeten door deze geschiedvervalsing Van Heutsz vergeten, wat een onzin. Citaat uit het verleden “Hij schiep orde, rust en welvaart en heeft de Volken van Nederlands Indië tot Eenheid gebracht”. In Indonesië hebben ze een tijdje Soekarno geëlimineerd uit het openbare leven, als je daar in 1980 zijn naam uitsprak legde men vlug een vinger op de lip als teken van waarschuwing. Dat maakte ik in 1990 mee als ik de naam Soeharto in de mond nam. In Mei 1998 strandde ik tijdens een reis in Jakarta, nauwelijks geld op zak, de banken potdicht onder grote diepzwarte rookwolken, het leek wel of de geschiedenis aan het kantelen was. De bevolking was bezig met plundering, moord en verkrachting, de Chinezen moesten het weer eens ontgelden. Het was wel een Chinese vriend die mij aan geld hielp zodat ik terug naar Solo, waar ik toen woonde, terug kon. Die stad was inmiddels door de Javaanse eendrachtige horden plat gebrand, de Chinezen waren gevlucht of vermoord, hun dochters verkracht. Toen ik ze zo bezig zag dacht ik net een machine die alles wat hij op zijn weg tegenkomt vernietigd, sinds die tijd ben ik zeer alert voor groepen schreeuwende Javanen, angstaanjagend In 1965/66 ging het ook zo, heeft meer dan een miljoen, vaak onschuldige levens gekost, toen heette het gevaar “komunis” De Javaanse aarde is met bloed doordrenkt, daarom is deze vaak zo rood.

    Het is natuurlijk wel leuk om het woord “als” bij feiten uit de geschiedenis te gebruiken, maar je schiet er zo weinig mee op, feiten staan vast of je moet ermee gaan sjoemelen om een verhaal te maken dat je beter uitkomt.

    ________

    Als reactie op de verschillende one-liners die uit het toetsenbord van Dhr. Atmadja zijn gevloeid. Die zijn afkomstig uit de lokale versie van de geschiedenis, die vooral onder Soekarno ineen is gezet om de natie in opbouw enig gevoel van eigenwaarde te geven. Over veel van deze fabeltjes wordt er internationaal nogal anders gedacht.

    Over de geschiedenis van de Indonesische Rupiah heb ik wel eens voor een tijdschrift de “Muntkoerier” een lang artikel geschreven dat op het internet staat http://londoh.com/verh_de_rupiah.htm

    Ook over al het geld dat er ooit op Java circuleerde heb ik in een Belgisch Jaarboek voor Munt- en penningkunde een lang artikel staan, doch dat staat niet op het net. De gouden en zilveren “munten” waar u op doelt waren bestemt voor rituele betalingen. Het geld dat in de handel en voor belastingen in de middeleeuwse Majapahit periode werd gebruikt waren bronzen Chinese cashmunten.

    Tot slot Oeroeg ga ik niet herlezen, ik vond het 40 jaar geleden al veel te romantisch, echt door een vrouw geschreven. Ik heb als blanke Blanda 19 jaar op Java gewoond en onder de Javanen nooit echte vrienden gemaakt, wel onder de Chinezen vreemd genoeg. Alleen daarom klopt dat Oeroeg voor mij niet.

  • Harry Sihan

    Het was natuurlijk te laat voor de Nederlanders om na de oorlog nog iets in te brengen in de vorming van Indonesië. Zelfs al zouden ze oprechte bedoelingen hebben gehad. Had men voor de oorlog samengewerkt met de nationalisten, of zelfs daarvoor een eigen elite opgeleid dan was het trauma minder geweest. Maar dat is de ideale wereld.

  • surya atmadja

    Harry Sihan says:
    November 3, 2009 at 23:48
    *Nederland ging trouwens bijna failliet aan onze eigen ‘dirty war’ aldaar. Natuurlijk Java hebben ze aardig onder controle gehad, maar je kan je af vragen hoe lang ze het vol zouden hebben gehouden .
    **Overigens denk ik dat het Nederlandse concept van een federale staat voor Indonesië beter was geweest, maar daar hadden ze veel eerder mee moeten beginnen. Ver voor de Japanse inval, eigenlijk.
    ———————————————————--
    *Niet alleen financieel maar ook op miltair opzicht.Men vergeet vaak de goed getrainde Peta , 66 bataljons op Java , en 3 baraljons op Sumatra.
    De Heiho , Hizbollah nog niet meegerekend.
    De rondreizende rampokkers , ploppors buiten beschouwing gelaten.

    ** De federale gedachte was terecht afgewezen door de Indonesiers , ze hadden gezien wat de juiste bedoelingen waren van de Nederlanders.
    Te beginnen met de schending van de Linggardjati overeenkomst door Nederland door federale staten op te richten. (verdeel en heerst taktiek)
    Zie ook de APRA affaire in Bandung West Java.

    Eventuele samenwerking tussen de Nationalisten en Nederlanders waren bijvoorbaat gedoemd om te mislukken, een aanbod van de nationalistische leiders om samen met de nederlanders te vechten tegen de Japanners werd door de Nederlanders afgewezen.

  • surya atmadja

    Harry Sihan says:
    November 3, 2009 at 23:48
    Londoh,

    Tot voor kort dacht ik ook in die trant. Dat ze – de Nederlanders – daar toch iets goeds hebben gedaan. Ik zet daar steeds meer vraagtekens bij. Wat je enigszins als positief kan zien is dat ze juist niet dat land hebben gevormd, maar het voor het grootste deel aan de plaatselijke bestuurders hebben overgelaten. Niet omdat ze idealistisch waren, maar omdat het goedkoper was. Hoef je geen groot leger en bestuursapparaat te onderhouden. Als ze het land werkelijk hadden “vernederlandst” met direkt bestuur dan had je een soort Philipijnen gehad waar veel van de oorspronkelijke cultuur vernietigd werd.
    ——————————————-
    Niet uit idealistiche motieven( ethische politiek -- ha ha ha ) maar uit praktische redenen.
    Ze hebben de “hele archippel veroverd ” dmv de zgn Korte Verklaring .
    De regenten en vorsten waren ook slim , ze hebben “meegewerkt” omdat de tijd nog niet rijp was om gezamenlijk te vechten tegen de koloniale bezetters.
    Dit kan ik zeggen omdat de eerste generatie Indonesische leiders waren kinderen van de feodale elite.

    Ook kunnen ze de hele archippel niet besturen (beheersen) omdat ze met zo weinigen zijn .

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 3, 2009 at 22:54
    En nog steeds is het door J.Pz Coen gestichte Batavia de hoofdstad en Java het hoofdeiland. De rest is er voor de poen, rupiah in dit geval. Overigens een geldsoort die ook door de Nederlanders uit India werd ingevoerd.
    ——————————
    Hangt af in welk jaar men begin te tellen.
    Was het in 1619 toen VOC (J.Pz.C) Jayakerta met de grond gelijk en een nieuwe stad bouwde of was het in 1527 toen de Bantamesen met behulp van Demak (Islam) het veroverde van de Sundanese koninkrijk Pajajaran(Hindu).

    Rupiah werd door de Indonesische regering tijdens de Japanse bezetting ingevoerd , alleen de naam kwam uit India .
    De Indonesiers (Javanen) hadden in de 9de eeuw (878) al een eigen gouden en zilveren munten.

  • Harry Sihan

    Londoh,

    Tot voor kort dacht ik ook in die trant. Dat ze – de Nederlanders – daar toch iets goeds hebben gedaan. Ik zet daar steeds meer vraagtekens bij. Wat je enigszins als positief kan zien is dat ze juist niet dat land hebben gevormd, maar het voor het grootste deel aan de plaatselijke bestuurders hebben overgelaten. Niet omdat ze idealistisch waren, maar omdat het goedkoper was. Hoef je geen groot leger en bestuursapparaat te onderhouden. Als ze het land werkelijk hadden “vernederlandst” met direkt bestuur dan had je een soort Philipijnen gehad waar veel van de oorspronkelijke cultuur vernietigd werd.

    Een effectief bestuur hebben de Nederlanders in het hele gebied niet echt kunnen vestigen. Daar is het land te groot voor. Atjeh hebben ze bijvoorbeeld nooit helemaal onderworpen. Nederland ging trouwens bijna failliet aan onze eigen ‘dirty war’ aldaar. Natuurlijk Java hebben ze aardig onder controle gehad, maar je kan je af vragen hoe lang ze het vol zouden hebben gehouden als er ooit zo’n geest zoals die de Atjehers of Vietnamezen tot zo’n fanatiek en onuitputtelijk verzet aanzette in de Javanen zou hebben gevaren. Als er b.v. ooit een Javaanse Coxinga op zou zijn gestaan.

    Overigens denk ik dat het Nederlandse concept van een federale staat voor Indonesië beter was geweest, maar daar hadden ze veel eerder mee moeten beginnen. Ver voor de Japanse inval, eigenlijk. Ze hadden er verstandiger aan gedaan om Indonesiërs op grote schaal op te leiden. Dan was het afscheid misschien niet zo traumatisch geweest. Maar ja, je kan van dorpelingen met een kruideniersmentaiteit geen grote visie verwachten.

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 3, 2009 at 22:54
    Nou de Indonesiërs kunnen de Nederlanders in ieder geval dankbaar zijn voor de vorming van hun land het voormalige Nederlandsch Indië nu Indonesia hetend. etc
    ————————————————
    OEPS.

    Schoolvoorbeeld van Sejarah Indonesia versi Belanda , dunnetjes overgedaan in 2009.

    In de Indonesische geschiedenis waren er 2 grootmachten die de dienst uitmaken in de archippel , Majapahit (Hindu) en de opvolger Mataram (Islam) .
    Door interne ruzies (zie 3 Successie oorlogen) was het de Nederlanders gelukt om de macht te vestigen op Java en Madura.
    In de buiten gewesten was de macht marginaal.
    Zelf op Java was de macht van de Kompenie marginaal , de feitelijke macht werd geoefend door de plaatselijke regenten en vorsten.
    Men kan dat ook lezen in het verhaal van Multatuli , hoe moeilijk het was om een lastige bupathi(regent) uit te schakelen.

    In vele plaatsen werd de VOC / Nederlanders min of meer gebruikt als politie agent onder andere om eventuele lastige concurrenten uit te schakelen.
    De Nederlanders waren zo geliefd dat hun rol binnen 3 jaar (1942-1945) was uitgespeeld.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Nou de Indonesiërs kunnen de Nederlanders in ieder geval dankbaar zijn voor de vorming van hun land het voormalige Nederlandsch Indië nu Indonesia hetend. Die vorming heeft eeuwen gekost, begon onder de VOC en is afgemaakt onder G.G. Van Heutsz omstreeks 1910. Om van die honderden koninkrijkjes, sultanaten en wingewesten een geheel te maken was een grootse prestatie. En nog steeds is het door J.Pz Coen gestichte Batavia de hoofdstad en Java het hoofdeiland. De rest is er voor de poen, rupiah in dit geval. Overigens een geldsoort die ook door de Nederlanders uit India werd ingevoerd.

  • surya atmadja

    Ja, daar werd wat groots verricht.
    —————————————————
    Ik zou zeggen wat hebben ze daar groots verricht. ??

    Dacht dat Mochtar Lubis dezelfde vraag ook had gesteld.
    Schrijver van het boek Het land onder de regenboog.

    Als Indonesier ben ik elke keer verbaasd dat er nog Nederlanders zijn die nog steeds denken dat de “kolonialen” veel goeds hadden gebracht in Indonesia.
    Voor de oudere generatie (60-70 ers) kan ik me nog voorstellen , ze waren groot gebracht met het idee dat ze “superieur” zijn .

    Gelukkig kunnen de jongeren nu andere bronnen raadplegen.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Harry,

    In zekere zin kan ik onderschrijven wat jij hier neerzet, echter er zijn toch heel veel Nederlanders geweest die daar grootste dingen hebben verricht uit liefde voor land en volk. Ik vind het te ver gaan om van het koloniale tijdperk een excessieve excessennota te maken. Als ik kijk naar de Indo’s die ik ken, nu vaak 60’ers en terug denk aan de ouders van deze vrienden dan waren dat allemaal mensen die zich een paar slagen in de rondte hebben gewerkt en er weinig mee opgeschoten zijn. Veel van deze vrienden hebben hun wortels op het v/m Nieuw Guinea in beroepen van koelie tot ondernemer. Die zijn in hun leven enige malen alles krijtgeraakt, maar bleven daar vrolijk onder. Echter toen die ouders nog leefden was ik nog te jong om in te schatten of die vrolijkheid gespeeld was en dat ze hun ellende gewoon weg lachten.

    Ik heb zelf 19 jaar op Java gewoond en daar gezien wat een “koloniale samenleving” moet hebben betekend, want Javanen hebben gewoon de plaats van de Belanda’s ingenomen in het Java + Onderhorigheden dat ze voor de vorm Indonesia genoemd hebben.

  • Harry Sihan

    Ja, daar werd wat groots verricht. Nu is het de morele vraag wie is er erger: de dief of de heler? Ruim 80 jaar koloniaal bestuur met in de laatste decennia leuzen over de verheffing van onze bruine broeders. Ja, natuurlijk. Er zijn wegen aangelegd en scholen gesticht, gezondheidszorg en meer van dat soort zegeningen van de westerse beschaving. Intussen werden de Javaanse koelies op de Sumatraanse tabaksplantages net zo erg uitgebuit, zo niet erger dan de Japanners dat later zouden doen met de tuan besars. Dat is hen tot op de dag van vandaag nooit vergeven. Dat ze miljoenen inlanders letterlijk dood lieten werken was daar aan toe, maar dat ze het waagden om de blanke Europeanen te laten buigen dat is onvergeeflijk. Laat staan ze te laten werken.

    Je kan zeggen dat die inlanders, met of zonder aanhalingstekens, er een zooitje van maken en dat de een de ander uitbuit, maar hebben ze ooit iets anders gezien? Ook onder het Nederlands bestuur? En de honderden jaren voor dat Nederland het land “echt” ging besturen? Of zoals mijn vader ooit eens scherpzinnig opmerkte: het maakt niet uit van wie je een schop krijgt, Jap, Belanda of Bung Karno, het doet allemaal pijn.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Hetgeen Harry aanhaalde was zeker de gebruikelijke denkwijze, echter waren de Inlanders -moet ik hier “- “gebruiken? ;-) -- ook zeer slecht af onder hun eigen hoofden. De meesten leefden nog in lijfeigenschap, dat is op Java tot op de dag van vandaag zo. Hoeveel boeren hebben niet hun land verloren aan grootgrondbezitters en werken voor een gedeelte van de opbrengst. Die verdeling is vaak 60 – 70% voor de grondbezitter en de rest voor de ploeteraar. In alles wordt voorzien door de landeigenaar in de vorm van leningen. Ik heb het hier over Anno 2009. De belangrijkste mensen in Indonesië, de boeren, zijn de armste bevolkingsgroep. Eigenlijk niet eens arm te noemen, maar rechten- en bezitloos. De blanke heersers hadden zich in Tempo Doeloe moeiteloos aangepast aan de in Indonesia heersende klasse, beiden werkten nauw samen. Wat zij konden gebruiken was de onderliggende klasse die wil- en gedachteloos was. Het grootste gedeelte van de bevolking is altijd lijfeigene geweest. Anno 2009 zijn veel van de bedelaars die men vooral op Java aantreft bezit van een “Boss” die hen exploiteert, een groot gedeelte van hun inkomsten dragen zij aan deze “Boss” af in ruil voor woonruimte en bescherming. Vooral Java is nog steeds een feodaal georganiseerde samenleving. In veel gevallen is men daar de Middeleeuwen nog niet ontgroeid.

  • Harry Sihan

    Ik heb ooit een anecdote gelezen die de toenmalige houding van de Nederlanders t.o.v. de inheemse bevolking illustreert:

    Er was een ongeluk met een tram gebeurd waarover werd gepraat in de “soos”. Iemand vroeg: “was het ernstig?” En het antwoord luidde:”Nee hoor, alleen een paar dode inlanders”.

    Ik heb toch de indruk dat Rudyard Kipling’s uitspraak: “East is East, and West is West, and never the twain shall meet” onverkort voor het oude Indië geldt.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Dhr. Atmadja schreef: “Ben benieuwd wat dhr Londoh met zijn koloniale blik bedoelde.
    Staat geschreven koloniale blik zonder aanhallingsteken.”

    Heel simpel Nir, dat was een heel ander blog, vandaar, koloniale blik kwam daar in voor. Als u mij als koloniaal wilt schilderen, tersera Anda, ik ben wel van na 1945 hoor. Ik zal er echter geen bordje nasi minder om eten en de grote pot sambal op de djati meja makan met een eetlepel teisteren:-))

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 3, 2009 at 15:42
    Van Dhr. Atmadja “Trouwens het zijn Indonesiers , door het woord te gebruiken in 2009 is niet echt van deze tijd.”

    Het woord “inlanders” staat tussen aanhalingstekens, die zijn niet voor de “sier” aangebracht, maar om een denkwijze te illusteren. Overigens net zoals het woord Indo van schelwoord tot geuzennaam is geworden, gebruikt men tegenwoordig het woord “Inlander” in Indonesia op soortgelijke wijze, met een grote “senyum” er bij
    ————————————--
    Wat een vreemde denkwijze , ook als ik in een andere topic lees :
    De Nederlanders voorbij .
    londoh says:
    October 18, 2009 at 13:19
    Als ik mijn koloniale blik op Basuki’s kunsten werp, rispt mij het maagzuur op, en denk ik aan het traantje dat het zigeunermeisje ontvliet, smaken verschillen nou eenmaal.

    Ben benieuwd wat dhr Londoh met zijn koloniale blik bedoelde.
    Staat geschreven koloniale blik zonder aanhallingsteken.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Van Dhr. Atmadja “Trouwens het zijn Indonesiers , door het woord te gebruiken in 2009 is niet echt van deze tijd.”

    Het woord “inlanders” staat tussen aanhalingstekens, die zijn niet voor de “sier” aangebracht, maar om een denkwijze te illusteren. Overigens net zoals het woord Indo van schelwoord tot geuzennaam is geworden, gebruikt men tegenwoordig het woord “Inlander” in Indonesia op soortgelijke wijze, met een grote “senyum” er bij ;-)

  • Jeroen van Uhm

    Ik ben toch van mening, net als Tjalie Robinson, dat het geen echte vriendschap was.
    Mijn beste vriendin is een Indonesische (woont in indonesie) die ik 6 jaar ken en wij begrijpen elkaar prima. Ze hoeft maar 3 woorden te zeggen en ik weet of ze blij, ziek of ongelukkig is.
    Daarom vind ik Oeroeg een raar verhaal.
    Alsof Indonesiers zo anders zijn dan Nederlanders dat ze nooit te begrijpen zijn en visa versa.

    Komt er eigenlijk gewoon op neer dat de hoofdrolspeler en Oeroeg nooit echt vrienden waren.
    En er dus nooit een vriendschap tussen de Nederlandse en Indonesische cultuur is geweest?
    Dat lijkt me toch maar voor 90% waar. Er zullen vast wel echte vriendschappen hebben bestaan tussen Indonesiers en Nederlanders

    Het boek verhaalt dus helemaal niet over vriendschap, wel over het foute idee van sommige Nederlanders over de relatie tussen Nederlanders en Indonesiers in Indie.

  • Patrick

    Je hebt Indischen die het voormalig Ned-Indie vs. het huidige Indonesie bezien vanuit een individueel ingestoken tempoe doeloe perspectief en daar maar moeilijk afstand van kunnen doen maar net zo goed Indischen die inmiddels heel goed zien wat er aan de verhoudingen destijds onhoudbaar was. Vervolgens heb je ook nog opvolgende generaties die zodanig op zoek zijn dat niet helemaal duidelijk is waar ze staan en wat hun vertekpunt is. Het maakt de discussie weliswaar levendig maar overzichtelijk??

    Oeroeg is een roman en daar kan een ieder in lezen wat ze wenst te lezen of althans benadrukken wat er van belang aan is. Wat mij aan rode draad is bijgebleven uit Oeroeg is het feitelijke gegeven dat (los van oorzaak en gevolg) er vaak geen zwart en wit is maar een heleboel grijs. Dat banden die tussen mensen en groepen hebben bestaan (en wellicht slechts werden getolereerd) door veranderingen in de grotere verhoudingen verworden tot kleine en grote drama’s. Dat de grote menselijkheid van de onschuld van het Hollandse kereltje uiteindelijk zal worden ingehaald door de realiteit van werkelijke wereld. Een realiteit die vaak ook nog twee gezichten heeft. En daarom zijn de argumenten door Haasse niet te weerleggen, zij vindt ze oprecht slecht ongefundeerd maar dat is alleen voor haar belangrijk omdat zij een verklaring zoekt, voor Abdullah gaat het om een gevoel van rechtvaardigheid. Dat laatste is niet uit te drukken in gefundeerde mathematische vergelijkingen…

  • surya atmadja

    londoh says:
    November 3, 2009 at 01:36
    Ik dacht dat dit “beheerst ”zacht gezegd tegenviel, de ontwikkelingen bij onze Grote Vriend de USA waren veel belangrijker.
    ——————--
    Ik dacht dat we hier over Oeroeg discussieert , en niet over mogelijke invloeden van USA , Soekarno , en over eventuele “puinhoop” die de “Inlanders” hebben gemaakt.
    Of over Java en Onderhoorigheden.

    Trouwens het zijn Indonesiers , door het woord te gebruiken in 2009 is niet echt van deze tijd.
    Ik gebruikte het woord “Inlanders” omdat het in de context past , toen waren de oorspronkelijke bewoners van Ned.Oost Indie nog Inlanders genoemd.

  • surya atmadja

    Maar stelt Nederland met de massale verspreiding in het k ader van Nederland Leest eindelijk het koloniale verleden ter discussie, een maand voor de zestigste verjaardag van de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië?
    ————————————————
    Dit is weer dezelfde(“koloniale”) stokpaardje van de Nederlanders.
    Nederlands Indie bestaat de facto niet meer na de overgave aan de Japanners in 1942.
    De Indonesiers hebben hun vrijheid geproclameerd in 1945.

    Ik vraag me af wanneer de Nederlanders vrij waren gekomen waren van de Spanjaarden , was het in 1581(Placaet van verlatinghe) of was het in 1648 (Vrede van Munster) ?

  • http://blog.londoh.com londoh

    Surya Atmadja schreef: “Daarnaast heeft de Nederlands Indische kwestie jarenlang de aandacht van de Nederlandse samenleving beheerst.”

    Ik dacht dat dit “beheerst ”zacht gezegd tegenviel, de ontwikkelingen bij onze Grote Vriend de USA waren veel belangrijker. Nederland heeft de rampspoed die na het verlies van Indië werd voorspeld niet ondervonden, men bleek slim genoeg om op een andere manier zaken te doen. Eigenlijk was men door het verlies van Indië van een blok aan het been verlost en kon men zich op echte zaken concentreren. De Nederlanders hebben tot in 1956 nog aardig zaken kunnen doen in Indonesië en tegenwoordig kijkt men schamper naar wat voor puinhoop die “Inlanders” er van gemaakt hebben, de blik is gericht op andere Aziatische landen, Indonesië is nog steeds een leverancier van goedkope grondstoffen zonder zelf een industrie van de grond te kunnen brengen. Waarschijnlijk het gevolg van de drang van Soekarno om een eigen republiek te beginnen die hij Indonesië noemde maar niet meer is geworden dan het oude “Java & Onderhoorigheden”,

  • surya atmadja

    1. Was het het noodlot ‘waar een mens nooit iets aan kan veranderen’, aldus Nijholt, dat de vriendschap tussen Oeroeg en de hoofdpersoon beëindigde?
    —————————
    Nee , het is gewoon te wijten aan de tijd , aan de sociale en politieke verhoudingen.Een kolonialetijd waar de relatie van de betrokkenen begrensd werd door ras , geloof en ongelijkwaardigheid.

    2. Is het einde van Nederlands-Indië te wijten aan de aanwezigheid van datzelfde noodlot, of kwam dat wellicht door een beginnend streven naar gelijkwaardigheid?
    ——————————-
    2a. zie vorige antwoord.
    2b. Ya, omdat de Oeroegs (de “Inlanders”) die dezelfde mogelijkheden, opleiding hadden hun plaats eisen , namelijk gelijkwaardigheid.
    De geschiedenis heeft laten zien dat de Nederlanders het (nog) niet willen en probeerden om de tijd te rekken .
    Zelfs de poging tot samenwerking tussen progressieve Nederlanders en Indische Nederlanders met een klein groep Indonesische nationalisten in de Indische Partij was mislukt.
    De daarna 2 gevoerde oorlogen (“Politionele acties”) kon de veranderingen niet tegen houden.

    3. Waarom kan in Nederland zo’n koloniaal boek massaal aftrek vinden?
    \——————————————
    Het was ooit een verplichte leesboek geweest .
    Daarnaast heeft de Nederlands Indische kwestie jarenlang de aandacht van de Nederlandse samenleving beheerst.
    Ook het feit dat er veel Nederlanders zijn die op 1 of andere manier met Nederlands Indie binding hebben.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Rick van den Broeke “filosifeerde”: Hollanders hebben, net als Duitsers, een zekere botheid als het gaat om onbekende culturen, de goede niet te na gesproken. Dat wat vreemd en onbekend is leidt veelal tot afstotingsgedrag. Vandaar dat anno 2009 Wilders zo’n brede aanhang heeft

    Wat een veile grofheid vind ik dit, temeer dat dit gewoon door een Nederlander wordt gedebiteerd. Er is bijna geen land ter wereld te vinden waar men zo begaan is met het lot der medelanders als in het landje naast de grote haringvijver. Er zijn weinig volkeren ter wereld te vinden die zoveel interesse en respect voor andere culturen aan de dag leggen dan Duitsers en Nederlanders (Ja in die volgorde!)

  • http://www.indischinformatiepunt.nl Rick van dn Broeke

    Het thema van de tweespalt tussen bevolkingsgroepen die qua maatschappelijke status onderling verschillen is van alle tijden en is niet iets dat uitsluitend met de relatiepatronen in Ned.Indië van doen heeft. Niet alleen Hollandse-, maar ook indische ouders wilden liever niet dat hun kinderen met kinderen uit de kampong speelden.
    Hollanders hebben, net als Duitsers, een zekere botheid als het gaat om onbekende culturen, de goede niet te na gesproken. Dat wat vreemd en onbekend is leidt veelal tot afstotingsgedrag. Vandaar dat anno 2009 Wilders zo’n brede aanhang heeft.
    In die zin is het inderdaad een noodlot zoals de ‘toren van Babel’ beschreven in de bijbel waar men elkaars taal niet verstaat. Een metafoor voor het gebrek aan inlevingsvermogen.
    Voor mij is het overigens de vraag of Indo’s zelf dat inlevingsvermogen dan wel hebben. Van enige betrokkenheid bij de positie van andere allochtone groepen vanuit de Indo-hoek heb ik nooit zo veel gemerkt.

    Wat vraag 2 betreft is het vooral de internationale druk geweest die de Nederlandse regering destijds deed ‘capituleren’ en de onafhankelijkheid van Indonesië mogelijk maakte. Dat had nets te maken met een streven naar gelijkwaardigheid. Pas in latere jaren werd het recht op die onafhankelijkheid in sommige kringen wat beter begrepen.

    Wat vraag 3 betreft ben ik wat sceptisch. Men grijpt graag terug naar nostalgie als het om Indië gaat, maar dat heeft op zich weinig met inleving in de Indonesische cultuur en samenleving. Voor velen was Oeroeg gewoon leeskost op de middelbare school en
    hoort het boekje bij ons eigen cultureel erfgoed. Maar koppel er geen verwachtingen aan. De aandacht voor de uitgave is nu, een week na verschijning, al verdwenen..

  • Harry Sihan

    Ik heb wel een idee van een antwoord op vraag 3. Misschien omdat het toch, al dan niet bedoeld, de suggestie van blanke superioriteit heeft? Een soort echo van de Tarzan romantiek: de blanke die een is met de wildernis en daar tegelijkertijd superieur aan is. Eerlijk gezegd heb ik niet zo veel met de reactie van Nijholt. Hij zag geen verschil als kind, zegt ie. Natuurlijk zien kinderen dat niet, maar om dat beeld als “zo was het” naar voren te schuiven met daarin impliciet een rechtvaardiging van de koloniale samenleving, geeft me toch een tenenkrommend gevoel. Het valt in de zelfde categorie als “mijn beste vrienden zijn joden” waarbij je ‘joden’ kan vervangen door ieder ander geminachte minderheid.

    Nederland hoeft, wat mij betreft niet door het stof te gaan en aan zelfkastijding te doen vanwege het koloniale verleden, maar het zou eerlijker om kunnen gaan met dat verleden.

    Ik raad aan om ‘Weg zonder einde’ van Mochtar Loebis te lezen. Gaat weliswaar niet over een vriendschap tussen blank en bruin, maar vertelt een verhaal over de dekolonisatie vanuit het perspectief van de kleine, gewone Indonesiër. Onopgesmukt, bijna achteloos en heeft daarom een grotere impact.

Newer Comments →

Populair: Jonge Indo’s..

Geef je e-mailadres op en je ontvangt automatisch de nieuwste posts in je mailbox.

Alle posts

Recente posts

Reacties

By: US Web Design Company

Find us on Facebook

UA-19034130-1