“…de Indische cultuur; een virtuele gemeenschap, niet meer de taal van land van (grootouders) herkomst spreken…”

Mag hieruit concluderen dat jij er van uit gaat dat het Maleis de oorspronkelijke taal van ‘onze grootouders’ is. Als jij dit zo bedoelt hebt dan is dit volgens mij een enorme misvatting. De meeste van onze grootouders, zeker de ‘erkende’, hebben als eerste taal gewoon Nederlands geleerd op de Nederlandse school. Het maleis dat ze spreken, de één beter dan de ander, hebben ze zeer waarschijnlijk geleerd uit omgang met vrienden, Indonesische families, de markt en eventueel bedienden maar niet officieel op school. Ik ken tal van ‘oudjes’ die wel aardig uit de voeten kunnen in het maleis maar taaltechnisch en qua woordenschat verre van compleet, niet vanwege slijtage o.i.d. want dat is altijd zo geweest.

Voor diegene die pas in de jaren zestig zijn gerepatrieerd kan de situatie anders liggen. Mijn moeder heeft in de Nederlandse tijd zoals aangegeven nog gewoon in het Nederlands onderricht gekregen. Haar zusje die zo’n 15 jaar jonger is heeft in de Indonesische tijd op school gezeten en heeft bij aankomst in Nederland voor een ‘goede’ beheersing van de Nederlandse taal toch wel wat bijles nodig gehad.

Ik vind het zelf ook jammer dat mijn ouders er voor gekozen hebben hun kennis van de taal niet op ons over te brengen terwijl mijn oudere broer en twee zussen (anderhalf tot vier jaar ouder dan ik) toch alleen Indonesisch spraken toen we in ’65 in Nederland aankwamen. Maar uiteindelijk mag je jezelf wel afvragen of het zo vreemd was als ouders deze (taal) keuze maakten, de meesten/velen waren hun hele leven niet anders gewend dan Nederlands te spreken en spraken alleen bij gelegenheid Maleis. De ‘moderne’ gedachte van het tweetalig opvoeden was in die tijd uberhaupt nog niet erg in zwang en als eerste migranten was de noodzaak om optimaal in deze maatschappij te functioneren wellicht veel belangrijker dan een tweede taal.

Ik denk dat het bestaan van de Molukse identiteit afhangt van de authentieke elementen in haar cultuur, dat wat haar kracht en echtheid geeft. Ik ben geen expert van de Molukse cultuur maar wat mij aantrekt is de sterke onderlinge band in de Molukse gemeenschap, de rol van de godsdienst/kerk en vooral de rol van haar spirituele leiders/dominee’s en natuurlijk de band met het Vaderland, de Molukken. Wat zeker een bindende rol heefy zijn de spreekwoordelijke Molukse wijken die die band versterkt heeft maar vooral haar geschiedenis met als cruciale momenten de treinkaping in Wijster en de verschillende bezettingen. Dat heeft het martelaarschap alleen benadrukt. Het zijn element waaruit Molukkers kunnen putten en vormen bakens op weg naar de toekomst.

De laatste paar jaren verhardt de Nederlandse maatschappij en wordt vooral het Moslim-zijn maar niet alleen voor Molukkers het anderszijn benadrukt. Molukkers zijn gemakkelijk herkenbaar en dan worden ze met hun anderszijn geconfronteerd. Ze hebben toch voor Nederland gevochten en desondanks moeten ze zich verantwoortden voor hun bestaan hier. Dat geeft wel een impuls om zichzelf en over de Molukse identiteit na te denken. Dat maakt het alleen maar spannend. Dan kan besloten worden om die Molukse identiteit toch maar op de Molukken te ontwikkelen, ook over 100 jaar.

Ik vind de discussie over de Indische identiteit veelal steriel, niet geengageerd, meer navelstaren. Indischen worden ook geconfronteerd met een zich verhardende maatschappij waarbij het niet alleen het Moslimzijn maar ook het anderszijn benadrukt wordt. Ik kreeg niet de indruk uit de discussies dat Indischen zich daarover nadrukkelijk uitspreken, of er wordt het bekenden Wajang (schimmen)spel opgevoerd. Je ziet het wel maar praat er niet over.

Ik geloof dat de toekomst wel degelijk een voortzetting is van heden zoals het heden ook een voortzetting is van ons verleden. Het is allemaal werkelijkheid, alleen de toekomst kun je niet 100% uitstippelen. Wat je nu doet heeft echter wel een effect in de toekomst. Het verdwijnen van woonwijken, concentratie van Molukkers bij elkaar en het beheersen van de eigen taal zijn wel kenmerken die cultuurbehoud voeden. Hoewel andere culturen wellicht niet woonwijken hebben met dezelfde status als de Nederlandse Zuid-Molukkers, zijn we wel concentraties van huishoudens; iedere stad heeft wel een stadsdeel waar een concentratie van een bepaalde cultuur heerst. Of dat nu Bijlmer, Zuid-Oost, Overvecht, of Chinatown is. Toekomst gebeurt in je hoofd, maar als je hersenen niet worden geprikkeld en gestimuleerd dan gebeurt er niks..als er geen eigenbeeld in je hoofd is betreft je eigen culturele identiteit dan is ook geen “gemeenschappelijk” besef laat staan cultuur.

Crisimomenten, zoals je identiteit overdenken, zijn gouden momenten in het leven. Dat klinkt paradoxaal maar in de chinese taal wordt dit tot uitdrukking gebracht doordat het woord crisis een dubbele betekenis heeft : die van bedreiging en die van kans. Dus welke richting gaat de Molukse cultuur op.
———————–
Als ze vasthouden aan de subcultuur die ze hadden meegenomen , en in de afgelopen 60 jaar in Nederland werd vastgehouden dan ben ik bang dat het zal verwateren en in de toekomst zal verdwijnen.
Hun meegenomen adat , eenheid , taal , zal ook onder druk komen te staan.
Kijk maar naar de taal , welke taal spreken ze toen en nu ?
Is de Ambon Maleis in Holland dezelfde als de Bahasa Indonesia die door de Indonesische Molukkers in Indonesia wordt gebruikt ?
De eenheid , bestaat het wel ?
Ze komen uit verschillende eilandjes , vaak met verschillende talen , adat etc .

Ze kunnen de identiteit wel behouden als ze meer invloeden uit de verre Maluku willen opnemen .
Als ik me niet vergis worden de afgebroken kontakten min of meer hersteld , men gaat reizen , samenwerkingsverbanden wordt gesloten , je ziet ook de invloed van de Indonesische taal bij diverse Molukse site .

Crisimomenten, zoals je identiteit overdenken, zijn gouden momenten in het leven. Dat klinkt paradoxaal maar in de chinese taal wordt dit tot uitdrukking gebracht doordat het woord crisis een dubbele betekenis heeft : die van bedreiging en die van kans. Dus welke richting gaat de Molukse cultuur op.

De hoop wekt een duurzame verwachting. De hoop is de kracht in de Molukse cultuur, in de Molukkers, De hoop richt het vizier op een wending ten goede, daar tegenover staat de vrees, het verkeerde… De hoop voert ons in het gebied van de integriteit, in het gebied waar het gaat om de keuze van de Molukkers tussen echtheid en onechtheid. Ik denk dat als in de Molukse gemeenschap een discussie gevoerd blijft over de volledige Molukse identiteit als persoon bedoeld, dan zal het leven altijd een volgende kans bieden

Ik denk dat we de verhouding tot de toekomst alleen kunnen vinden als we de dagdromen weer serieus nemen, dus met ogen open dromen. In de dagdroom gaat het om de verbinding met de toekomst. De toekomst is geen voortzetting van het heden maar een werkelijkheid die ons tegemoet komt, die op ons afkomt. De toekomst heeft geen woonwijken of het beheersen van de Molukse taal nodig. De toekomst gebeurt in je hoofd.

Het is eerder de vraag waar het behoud op gefocused is, is dat nadrukkelijk ook op ‘uiterlijkheden’ of eerder de innerlijke waarden en normen. Hoezo moet ik me vooral richten op de kennis van de omgeving m.b.t. mijn geschiedenis? Ik ben er zelf verantwoordelijk voor dat ‘mijn geschiedenis’ verteld wordt aan de generaties na mij. Dat de geschiedenisboeken onvolledig zijn is slecht en jammerlijk maar staat in eerste instantie los van behoud van identiteit en cultuur, het is er een hulp vooral.

De vergelijking tussen Molukkers en Indo’s gaat wat mij betreft al snel mank. De Molukkers kunnen voor een belangrijk deel terugvallen op een gedeelde etniciteit, zeer specifieke politieke achtergrond en een woonomgeving die er voor zorg draagt dat de indentiteit langzamer zal slijten (de indo is naar mijn bescheiden mening geen etnici groep). Het is maar de vraag waar je de ‘nieuwe’ identiteit mee vergelijkt, met die van de ‘tempoe doeloe’ of die van vandaag de dag op de Molukse eilanden. Ze zullen niet uitwisselbaar zijn maar in de diepere onderlaag zal het fundament waarschijnlijk dezelfde zijn met een Aziatische uitingsvorm en een Europese. Over 75 jaar zal die inderdaad nog verder van elkaar komen te staan maar het vertrekpunt is dezelfde, daar moeten we over blijven praten, zelf onze verantwoordelijkheid voor nemen!