Ik herinner me nog dat ik als “bocah”(jongetje van onder de 12) met m’n ouwelui mee mocht naar de “pasar malam” o bij Gambir(een wijk in Batavia, ehh.. Jakarta.) ZO’n pasar malam was toendertijd niets meer of minder dan een soort “jaarbeurs” (overigens staat er in het centrum van Bandung nog steeds een wit gebouw [op een 'tangsi(militair complex)] waar in grote zwarte reliefletters “JAARBEURS” staat.
Op die pasar malam in mijn tempo doeloe-periode, was ook altijd de “Holiday-on Ice-show”. Er waren wel wat eettentjes, maar niet in zo’n uitbundige hoeveelheid als tegenwoordig op de moderne pasar-malams. Ja toh. Is het een pasar malam of een “pasar makan”? Vreemd hoor.
Ook de eetgewoontes in NNI(Nieuw Nederlandsch Indie) zijn veranderd en daarmee samenhangend ook de kookrecepten en dito maaltijdbereiding. In Indonesie heeft men ook in het algemeen nog nooit van bijvoorbeeld HACCP(Intern. Horeca-normen t.a.v. hygiene en voedselbereiding = HACCP = Hazard Analysis Critical Control Point – Uitgevonden door de NASA.)

Oja, TIP: Als je naar NNI gaat en je bent “sambal badjak” gewend bij je bordje nasi met toeboehoren, neem het dan wel “stiekum” mee, want (zoals ook Londoh het schreef), er worden geen potjes sambal verkocht, wel diverse soorten sambals (sambal ayam goreng, sambal seafood, sambal extra pedes) verkocht in kleine plastic knijpflesjes. Life is like that in NNI. Het is maar goed dat toeristen niet te lang in NNI verblijven omdat ze anders binnen de kortste keren diabetische klachten krijgen. M.a.w. de etenswaren in het huidige Indonesie zijn over het algemeen te zoet. Dus denk niet dat de “gudeg” (de specialiteit van Yogyakarta) de zelfde is als die je moeder of je oma maakt. De gudug in Yogyakarta vraagt om spontane gevoelsreacties van je gebit en je pancreas.
Al maar, to zover deeze.

Ik ben Indisch 2e generatie maar kom nog zelden op een Pasar Malam vanwege vergaande commercie en standhouders die niets of nauwelijks aan karakter met het Indisch zijn heeft.
Jammer vond het altijd wel erg leuk om andere Indo’s te ontmoeten en verhalen/ervaringen te delen.
Alleen bij Steenwijk de Taman Indonesia heb ik als prettig ervaren vorig jaar maar Den Haag is te commercieel geworden en de toegangsprijzen zijn behoorlijk opgeschroefd!
Oftewel de drempel is voor sommigen te hoog geworden.

Grtjs,
Reggy

P.s.
Sambal in een potje, Indisch? Goed mogelijk!
Het gebruik van cabe in de Indonesische keuken is toch ook Indisch?
Waren het niet de Porugezen en hun gemengbloedige afstammelingen die de cabe introduceerden in Indonesie??

Beetje kort door de bocht en hopelijk enigszins cynisch bedoelt Peter….. Ik betwijfel overigens of het volledig gesusidieerd is door de Ambassade RI, er was volgens mij ook sprake van uitgebreidde sponsoring…. Ik vond het zelf ook niet bijster interessant maar voor alles is een eerste keer, wel wat vroeg om het nu al af te schrijven….

Wat zegt de kamus Besar Bahasa Indonesia over Pasar Malam?

-tempat berlangsungnya berbagai-bagai pertunjukan (kedai, rumah makan, dsb), diadakan pd malam hari untuk berapa hari lamanya di rangka memperingati (merayakan) sesuatu.

Dus een avond markt met o.a. eet- en drinkkraampjes die gedurende enige dagen gehouden wordt om iets te herdenken of te vieren. Staat niet bij dat het Indisch zou zijn, maar Indonesiërs kennende zullen ze daar van ze levensdagen niet voor uitkomen. Pasar komt overigens van het Perzische woord bazar, malam is Javaans, misschien is Pasar Malam Bazar wel een aardige woordspeling.

Om even terug te komen op die kapitein of kolonel Cambier. Zou hij dat nou echt helemaal zelf verzonnen hebben? Ik heb het hier al eerder over Sekaten gehad, dat is een hele oude traditie, die al stamt uit de tijd van het koninkrijk Demak. Aan het einde van de 15e eeuw toen de beroemde moskee van Demak net gebouwd was werd er besloten om omstreeks de verjaardag van de profeet Mohammed een feestelijke markt te gaan houden om het gewone volk wat vermaak gerelateerd aan de islam te bieden. In die jaren was de islam iets nieuws dus die moest volk trekken, de islam was in die jaren lang niet wat het nu is, het was toen voor de Javaan een moderne manier van leven. Zij waren doodziek van al die kasten waarin zij door het Hindu-geloof in verdeeld waren. Onder de Islam was iedereen gelijk, dat sprak aan. Er zou op de markt gamelan gespeeld worden en er werd volksvermaak geboden en er was natuurlijk eten, want zonder is ieder evenement in Indonesië ondenkbaar. Ook werden er twee geloofsbelijdenissen uitgesproken zgn. syahadatin. Dat is later verbasterd tot Sekaten. Na het koninkrijk Demak kwam het rijk Mataram, met hoofdsteden in Midden Java die de adat van Demak overnamen, onder deze adat was Sekaten. Ook tijdens de maand Ramadhan worden er veel avondmarkten gehouden, waarop eten een belangrijke rol speelt. Omdat men net een zware dag van vasten achter de rug had was daar ook het een en ander aan vermaak. Mijn vermoeden is dat die Cambier dit in gedachten had toen hij de Pasar Malam “uitvond”.

De Pasar Malam Besar (TTF) is geinspireerd door de Pasar Gambir te Batavia (Jakarta).
Deze pasar was bedoeld als ontmoetingsplaats voor handelaren uit oost en west en alle inwoners van het archipel. Het stond onder leiding van Kolonel Cambier (Engels?).
De pasar was een combinatie van een fancy-fair en kermis en tevens werd er op 31 augustus het oranje bal gehouden. Het duurde een maand en vond iedere avond van 18.00 tot circa 23.00 uur plaats.
In de loop der tijd ontstonden er meer van dit soort pasars/fancy-fairs die, vanwege het tijdstip, het begrip malam achter pasar plakten. Dit deden ze ook omdat ze de naam Gambir niet konden gebruiken (de naam van het treinstation tegenover de pasar gambir).

De echte pasar malam is dus van oorsprong Indisch, zoals Krontjong en Komedie Stamboel.
Pasar malam is een opzichzelfstaand begrip, niet simpelweg pasar malam = avond markt.
Pasar malams zoals die in Yoyakarta zijn, denk ik ook geinspireerd door de pasar Gambir wat te zien is aan de westerse elementen zoals het reuzenrad.

Mijn oordeel: “wanneer is er in Nederland sprake van een échte pasar? Of hebben wij misschien een eigen (Indische?) variant ontwikkeld?”.
Zowel in Indonesie als in Nederland zijn variaten op de Indische Pasar Gambir ontwikkeld.
Maar de Nederlandse lijkt iets authentieker.

“Over PMI De Indonesische ambassade in Den Haag gaat voor de eerste keer Pasar Malam Indonesia organiseren, die gehouden gaat worden van 1 tot 5 april 2010 op het Malieveld in Den Haag. Het doel van PMI is het promoten van Culturele, Business- en Culinaire sectoren uit Indonesië.

Deze markt is bedoeld om de emotionele banden die mensen hier met Indonesië hebben te verstevigen. We willen ook de Indonesische cultuur voorstellen aan de Nederlandse jongeren
Bovendien is deze Pasar Malam Indonesia ook om bilaterale banden tussen Indonesië en Nederland te verstevigen”

Tong Tong Fair

De Tong Tong Fair, voorheen Pasar Malam Besar, is het grootste Euraziatische festival ter wereld. Het evenement is een zinnenprikkelende drie-eenheid van een cultureel festival, beurs en eetfestijn samen, in een archipel van tenten.
Op de Tong Tong Fair wordt de vermenging van Oost en West in al haar variëteiten beleefd. De Indische (Euraziatische) cultuur, een samensmelting van Oost en West, is een van de oudste mengculturen ter wereld.
Het evenement bestaat uit de Grand Pasar, de beroemde Oost-West-beurs, en de Eetwijk, met tientallen Aziatische restaurants en waroengs. Tenslotte is is er het Tong Tong Festival, de beste mix van oost en west in podiumkunsten en actualiteit, met medewerking van artiesten, auteurs en wetenschappers uit binnen- en buitenland. In de entreeprijs van de Tong Tong Fair is een theater-passe-partout voor het Tong Tong Festival inbegrepen.