May
13

Toppunt polderhypocrisie: “Rawagede verjaard”

By Ed Caffin  //  Blogs, Herdenkingen, Indonesië, Politiek  //  67 Comments

Als het om het verleden gaat, blijkt eens te meer dat Nederland met twee maten meet. De landsadvocaat die de Nederlandse staat vertegenwoordigt in de zaak Rawagede, wijst aansprakelijkheid voor de massamoord die het Nederlandse leger in 1947 in het Indonesische dorp beging namelijk van de hand.

Wat Nederland bij monde van de landsadvocaat wel erkent is dat de executies, die tot nu toe altijd als “excessen” werden aangemerkt, oorlogsmisdrijven zijn. Maar die misdrijven zijn inmiddels, 63 jaar later, verjaard, aldus de advocaat, en dus kan de Nederlandse staat niet aansprakelijk worden gesteld. En dat is dat.

Verjaard? Hoezo verjaard? Zeggen we dat ook over misdaden gepleegd in de Tweede Wereldoorlog? En: er zijn nota bene nog enkele overlevenden en velen nabestaanden. Sommige van hen zijn misschien bejaard, maar zeker niet verjaard.

Het met droge ogen beweren dat het zonder proces executeren van honderden onschuldige mannen kan verjaren, lijkt het toppunt van polderhypocrisie. Zeker voor een land dat het moraal (om over normen en waarden maar te zwijgen) hoog in het vaandel heeft staan en thuis is voor het Internationaal Gerechtshof.

Terwijl Nederland vooraan staat wanneer het gaat om het terechtwijzen van schendingen van mensenrechten door andere landen of om het vervolgen van personen voor internationale oorlogsmisdaden, heeft het de grootste moeite dit te doen met eigen ‘misstappen’.Eens te meer blinkt Nederland uit in ‘wel het vingertje wijzen maar zelf de andere kant opkijken’. Nederland weigert (nog altijd) goed in de spiegel te kijken en boete te doen voor misdaden die zijn gepleegd in de eigen (koloniale) geschiedenis.

De wrange verklaring van de landsadvocaat dat de bejaarde nabestaanden van Rawagede in Indonesië inmiddels moet hebben bereikt luidt zo ongeveer: “Sorry hoor, het was inderdaad fout dat we honderden onschuldige mannen zonder proces hebben geëxecuteerd, maar het is nu eenmaal te lang geleden en we zijn er niet meer verantwoordelijk voor.” Voor een aantal van hen kwam zelfs dat antwoord te laat. Zij stierven in de anderhalf jaar dat het proces nu al duurt – misschien maar goed dat ze het antwoord niet hoefden te horen.

Strijdbaar en op zoek naar gerechtigheid, zet de groep overgebleven nabestaanden door. De advocaat van de nabestaanden hoopt dat de rechter voor het einde van dit jaar met een gunstige uitspraak komt. Zouden onze polderende hypocrieten dan wel in de spiegel durven kijken?

Gerelateerde berichten

  • Harry

    Er is recht gesproken (too little, too late). De overlevenden en nabestaande hebben recht op schadevergoeding. Of ze het krijgen is de vraag. Nederland, waar een klein land klein in kan zijn. Waarom hebben de kruideniers het hier altijd voor het zeggen?

  • http://www.scootmobielnext.n Scootmobiel accesoires

    Dit zijn teksten waar ik jeuk van krijg.

    Verjaard? Hoezo verjaard? Zeggen we dat ook over misdaden gepleegd in de Tweede Wereldoorlog? En: er zijn nota bene nog enkele overlevenden en velen nabestaanden. Sommige van hen zijn misschien bejaard, maar zeker niet verjaard!

    Laten we dit dan maar door de vingers zien?
    Niet dus!
    Mijn mening; Je weet dat je iets verkeerds hebt gedaan, daar staat een straf tegenover.

  • Harry

    De jurist Harry Veenendaal stelt in het NRC van vandaag dat de weigering van Nederland toenertijd om een strafrechterlijk onderzoek in te stellen in deze zaak en de betrokkenen te vervolgen niet alleen een onrechtmatigheid is ten opzichte van de nabestaanden, het is in strijd met de Grondwet en het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. De argumentatie van de landsadvocaat die toegaf dat het hier om een oorlogsmisdaad gaat maar dat het verjaard is en om die reden de civielrechterlijke aansprakelijkheid niet geldt, noemt hij onzinnig. Immers op 8 april 1971 is de verjaringsbepaling van de Wet militair strafrecht ten aanzien van oorlogsmisdaden buiten werking gesteld. Het betoog van de landsadvocaat dat de implicatie van de Memorie van Toelichting is dat de buitenwerkingstelling van de verjaring niet op Rawagade van toepassing is, noemt Veenendaal gekunsteld. De houding van Nederland t.a.v. de slachtoffers is “schaamteloos nonchalant”.

    Hear! Hear!

  • Jeroen van Uhm

    Waarom verzoekt, dan wel dwingt, het Intenational Criminal Court Nederland niet om z’n portemonnee te trekken?
    Als dit hypocriete gedrag wereldwijd bekend wordt kunnen ze de tent wel sluiten toch?
    Misschien moet die advocaat wat artiekeltjes sturen naar internationale kranten.

  • Peter van den Broek

    Het is opmerkelijk dat vele landen oorlogsmisdaden niet laten verjaren en dan komt ons Nederland en die verklaart bij monde van haar landsadvocaat, de zielepeut hij wordt er voor betaald, dat de oorlogsmisdaden, in Indoesie ook wel excessen genoemd , verjaren, maar dat maakt voor de doden geen verschil.

    Het amorele beter is het huichelachtige van het geheel is dat het Intenational Criminal Court hier in Den Haag gevestigd is waar de meest gore oorlogsmisdadigers (Karadzic oa) terecht staan. Nederland kan zich wel op de borst slaan dat het ICC hier gevestigd is, maar hoe moet ik dat rijmen met die verjaring van oorlogsmisdaden in het land waar wij wat groots verrichten.

    Het moet er nog bijkomen dat Karadzic een beroep doet op de verjaringspraktijken van Nederland. Zo wordt je geloofwaardigheid tot beneden NAP gedegradeerd en het gelijk staat ook aan de verkeerde kant.

  • Harry

    Het recht is niet een kwestie van boekhouden: ok, ik heb een paar honderd ongewapende mannen vermoord, maar jullie hebben er zeker 4000 vermoord, dus heb ik er nog 3800 te goed. Zo werkt dat gelukkig niet. Iedere misdaad ongeacht de dader moet worden beoordeeld aan de hand van maatstaven die in onze rechtstaat zijn verankerd.

    In dit onderhavige geval is een door de regering erkende misdaad gepleegd door Nederlandse militairen onder verantwoordelijkheid van en met medeweten van het Nederlandse gezag. De door de Nederlandse erkende nabestaanden van de slachtoffers eisen genoegdoening. Dat is de essentie. En of hun achterneven of landgenoten hebben deelgenomen aan slachtpartijen van Indische mensen kan niet in de beoordeling van deze zaak worden meegenomen. Juridisch niet, en naar de morele maatstaven van onze beschaving ook niet. Bloedwraak is daarvan immers geen onderdeel.

    Het punt is dat de Nederlandse regering zich in deze beroept op verjaring, al dan niet terecht. Hiermee stelt ze zich open voor het verwijt dat ze zich aan haar morele verplichtingen onttrekt. In de persoon van de hoogste gezagsdrager ter plekke toenertijd heeft ze bewust gekozen een toenertijd al als misdaad gezien feit niet te vervolgen. En daar kan men haar nalatigheid en plichtverzaking verwijten. Verder heeft ze zich verplicht om de verjaring van oorlogsmisdaden, wat dit duidelijk was, niet te erkennen. In het verlengde hiervan kan gesteld worden dat daarmee een gestelde verjaring van het recht op genoegdoening hiermee ook is vernietigd.

  • Chris Carli

    Om een idee te krijgen, hoe er met 2 maten gemeten wordt, zoals onderstaand stuk zijn zijn er vele…die nooit aan het licht zijn gebracht/gekomen:

    http://www.hansvervoort.nl/index.php?page=_&newsitemId=37&floatingpageId=3

  • Patrick

    @ Mas Rob en Londoh
    Alhoewel ik er niet zo van overtuigd ben dat jullie beiden exact dezelfde mening uitdragen toch maar een reactie in één naar beiden.

    Ik ben me zeer bewust van de beperkte controle van de kolonialen over de verschillende uitgestrekte streken en de structuur van kleinere en grotere ‘koninkrijken’. De belangrijkste en economsich of strategisch interessantste regios’s waren over het algemeen zeer goed onder controle. Ik zal ook niet ontkennen dat er goede dingen zijn gedaan maar dan nog gaat het mij te ver om de huidige situatie in Indonesië maar ook andere voormalige kolonies, voornamelijk aan de post-koloniale heersers te verwijten.

    De koloniale periode heeft de wereldorde voor eeuwen op z’n kop gezet waardoor een economische achterstand niet eenvoudig is in te lopen tenzij je bijvoorbeeld alle mensenrechten terzijde schuift zoals in China gebeurd. Dat Maleisië het beter voor elkaar heeft lijkt mij te kloppen maar zal dat niet ook te maken hebben met de geografische complexiteit van Indonesië. Heeft Soekarno een verkeerde beslissing genomen om de federatieve republiek om zeep te helpen, wellicht maar was het vreemd dat dit onder de gegeven omstandigheden destijds plaatsvond?

    Moeten we dagelijks het boetekleed aan blijven trekken en de portemonnee trekken? vind ik helemaal niet automatisch! Maar daar waar wie dan ook een beroep doet op rechtvaardigheid, dienen we dat waar terecht te tonen en erkennen. Niet half maar volledig. Kan je daar omgekeerd ook misstanden van de Indonesiërs tegenover zetten, dat weet ik wel zeker! Maar wij wonen in een land dat zijn eigen geschiedenis niet mag vergeten als het de rest van de wereld wil laten weten hoe een wereld er rechtvaardig uit zou moeten zien en daar regelmatig het hoogste woord over voeren. Dan vergelijk je niet maar doe je…

  • http://www.indisch3.nl Indisch 3.0

    @all: de afgelopen dagen is hier een flinke discussie gaande, mooi om te zien. Jullie wensen mbt forum-functies nemen we mee in de volgende versie van de site.

    Naar aanleiding van een mail van een van jullie, een korte toelichting. Op een openlijk toegankelijke site als de onze letten we bij reacties met name op de mate waarin mensen persoonlijk worden: een reactie-stream moet interessant blijven voor anderen. Zodra naar ons oordeel de reacties te veel (of te lang) op personen ingaan die aan de discussie deelnemen, in plaats van op het onderwerp van discussie, grijpen we in. Daarnaast accepteren we geen discriminerende opmerkingen.

    We zullen deze richtlijn actief gaan vermelden op de blog. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om de lengte van reacties in te perken, wederom om te waarborgen dat de discussie voor andere bezoekers nog te volgen is. Jullie eigen suggesties mbt forumfuncties zullen daar zeker ook aan bijdragen.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Raymond H schreef: “Beste redacteuren, kan er niet een speciaal tool ingebouwd worden voor quotes, zoals bij andere forums?”

    Mee eens, ook werkt de corrigeeroptie voor geen meter, ik kan niet scrollen.

  • Harry

    Interessante brief van de landsadvocaat. Even snel doorgelezen zo al dat mogelijk was gezien de grote witte letters die dwars over de tekst liepen. De staat verschuilt zich dus achter de verjaringstermijnen die gesteld zijn voor civiel rechterlijke zaken. En achter het feit dat Nederland en Indonesie weer vriendjes zijn. Ben benieuwd hoe de rechter hierin meegaat. Ik ben ook benieuwd hoe dit zich verhoudt tot de niet-verjarings principe van oorlogsmisdaden.

  • Raymond H

    Mooie discussie is hier gaande. Alleen jammer dat door het vele knippen en plakken van quotes van anderen en de reacties erop de discussie (visueel) niet meer makkelijk te volgen is…..
    Beste redacteuren, kan er niet een speciaal tool ingebouwd worden voor quotes, zoals bij andere forums?

  • Mas Rob

    Erik:
    (QUOTE) “Ik val in herhaling: het gaat hier om jurdische mogelijkheden en die wijken af van wat er moraal geoordeeld wordt. Geen enkele advocaat zal zijn vingers eraan branden om dergelijke claims te doen: harde bewijzen zijn er na zoveel jaar nauwelijks, iedereen weet dat het zo is gegaan, maar jurdisch heb je gewoon geen poot om op te staan.” (UNQUOTE)

    De noodzaak van harde bewijzen voor Rawagede zijn niet meer aan de orde. Nederland heeft immers bij monde van de landsadvocaat met zoveel woorden erkend dat er in dit geval sprake was van een oorlogsmisdaad. Het punt van de Nederlandse verdediging is dat de civiel-rechtelijke claim niet kan worden gehonoreerd wegens verjaring, zowel van de misdaad als van de claim. Zie de brief van de landsadvocaat:
    http://www.kukb.nl/new/files/Pdf_7163_20100504_antwoord_landsadvocaat_stamps.pdf

    @ Londoh
    Het initiatief tot de procedure kwam van de Stichting Comité Nederlandse Ereschulden. Ik had de indruk dat het allemaal is begonnen met de beste bedoelingen. Maar de beste bedoelingen kunnen natuurlijk wrang uitpakken…

  • http://blog.londoh.com londoh

    Was het overigens geen initiatief vanuit Nederland om deze rechtszaak te beginnen? Ik herinner me zoiets als een petitie. Dengarlah suadara-saudara in de Negri bekas penjaja is er nog genoeg te halen… Ik wordt eigenlijk een beetje misselijk van zo een “menslievend” initiatief, arme sloebers valse hoop geven.

  • Mas Rob

    Om even te focussen: de aangespannen rechtszaak door de nabestaanden van het bloebad Rawagede is een civielrechtelijke procedure. Het strafrecht, laat staan internationale strafrecht, is niet aan de orde.

    Nederland en Indonesië hebben afgesproken om wederzijds geen claim te leggen die voortkomen uit de oorlogshandelingen. Die weg is afgesloten. Burgers, en dat is nu dus gebeurd, kunnen wel een claim leggen. Die claim hoeft niet bij individuele militairen worden gelegd.

    Op basis van het internationale oorlogsrecht is een staat verantwoordelijk voor het optreden van zijn onderdanen onder de wapenen. De claim is daarom gericht aan de Nederlandse staat . Het overlijden van de daders is verder niet van invloed op een eventuele verjaring ervan.

  • Harry

    Erik:
    “Ik val in herhaling: het gaat hier om jurdische mogelijkheden en die wijken af van wat er moraal geoordeeld wordt. Geen enkele advocaat zal zijn vingers eraan branden om dergelijke claims te doen: harde bewijzen zijn er na zoveel jaar nauwelijks, iedereen weet dat het zo is gegaan, maar jurdisch heb je gewoon geen poot om op te staan.”

    Ik vrees dat je de lijn van de discussie niet goed volgt. Jij stelt:

    “Als het over deze specifieke zaak gaat: voor Rawageda kun je inderdaad een andere plaats noemen waar Nederlandse (Nederlands-Indische) burgers het dupe zijn geweest. “

    M.a.w. hier staat dat de ene misdaad de ander opheft. Het staat los van het feit of een rechtszaak succesvol kan zijn of niet. Het gaat mij hierom dat je niet kan stellen dat omdat de andere kant ook misdaden heeft begaan, de onze niet meer tellen.

    Erik:
    “Juist, maar heb je waarschijnlijk de reacties hieronder niet goed doorgelezen. De groep mensen klaagt niet individuen aan want zoals Mas Rob verklaard zijn de Nederlandse betrokkenen al overleden, dus klagen ze de Nederlandse staat in zijn algemeenheid maar aan.[…]”

    Dat heb ik begrepen, maar verwijzend naar mijn post , zie ik de Nederlandse staat in extensio als verantwoordelijk EN aansprakelijk. Met toepassing van bestaande jurisprudentie over de vervolging van meerderen voor de daden van ondergeschikten – naar voorbeeld van de Yamashita standard – kan je nieuwe jurisprudentie maken, zo al er al geen specifieke jurisprudentie ligt. Immers, als de Nederlandse staat of haar vertegenwoordigers op de hoogte waren van die feiten dan had ze de plicht de daders te vervolgen. Door dat de staat – vooropgesteld dat ze op de hoogte was of op de hoogte kon zijn – daar in gebreke is gebleven, is ze verantwoordelijk, c.q. aansprakelijk. Dat lijkt me een werkbare argumentatie lijn en als daarover nog geen jurisprudentie is kan men dat scheppen door op basis van genoemde argumentatie een proces te beginnen.

    Erik:

    “Ja, Nederland heeft als lid van de UN dit ondertekend maar dit is een verdrag tussen Staten. Aangezien de staat Indonesië niet Nederland heeft aangeklaagd in deze maar een groep individuen wordt de zaak anders.”

    Het is een overeenkomst tussen staten dat men geen verjaring voor oorlogsmisdaden erkent. Dat houdt in dat in onderhavige zaak Nederland zich niet kan beroepen op verjaring om de claims af te wijzen. Het staat los van wie of wat welke staat of persoon aanklaagt.

    Erik:
    Erik: Ja, logisch toch: Gerechtshof is toch een tribunaal en een PI is toch een detentiecentrum..snap niet wat daar verwarrend aan is: de gedetineerden zitten toch niet in een achterkamertje in een rechtszaak in bewaring…

    Ik denk dat je het niet goed gelezen, dan wel niet goed begrepen hebt. Eerst schrijf je:

    “Het Internationaal Gerechtshof dat wordt genoemd veroordeeld mensen die in hechtenis zitten in een apart “United Nation Detention Unit” PI in Scheveningen”

    en dan schrijf je

    “Het Internationaal Gerechtshof buigt zich uitsluitend over rechtsgeschillen tussen staten” .

    Dus volgens jou houdt het Internationaal Gerechtshof zich UITSLUITEND bezig met geschillen tussen staten, maar ondanks de uitsluiting van al het ander dan geschillen tussen staten, toch ook met het berechten van mensen? Zo logisch lijkt me dat niet.

    Erik: “Ja, druk uitoefenen is heel iets anders dan een strafmaat opleggen en een strafrechtelijke veroordeling doen. Nederlandse staat geeft toch toe dat er in Rawagede iets gruwelijk fout is gedaan, dus ze geven dat toe: hoezo dan die opmerking betreft de vuile was?”

    De Nederlandse staat geeft – nadat het is aangeklaagd en de bewijslast niet heeft kunnen ontkrachten – toe dat het iets fouts heeft gedaan maar weigert vervolgens de consequentie van die erkenning te aanvaarden door laf een beroep te doen op verjaring. De Nederlandse staat wil wel dat andere partijen boete doen maar gaat zelf niet verder dan ‘foutje, sorry, bedankt’ als het de eigen vuile was betreft.

    Erik: : Het is heel moeilijk om als indivuele groep een staat aan te klagen.

    Ongetwijfeld, maar dat doet niets af aan het rechtvaardigheidsprincipe. Ik heb geen details bij de hand, maar ik herinner me dat het een groep burgers in Birma wel is gelukt de Japanse staat tot het betalen van schadevergoeding te dwingen voor schade en leed ondervonden door de handelingen van Japanse militairen. Dus het principe van de staat als eindverantwoordelijke voor misdaden van haar strijdkrachten is al eens toegepast en waarschijnlijk makkelijker dan via de eigen staat je recht halen. Staten hebben dat onderling vaak middels overeenkomsten afgedicht zoals tussen Nederland en Indonesie of Nederland en Japan. Maar die verdragen gelden niet voor individuele burgers die altijd hun recht kunnen halen bij staten. Het vereist wel een slimme advocaat met een goed research team om dit voor elkaar te krijgen.

  • http://blog.londoh.com londoh

    Erik schreef : “Maar blijkbaar is dat voor veel mensen die op Indische sites actief zijn toch een probleem. Jammer hoor, want zo kom je natuurlijk nooit een stap verder.”

    Het was een reactie op een reactie waarvan er hieronder vele staan. Stel de redactie van Indisch 3.0 voor er een tuchthuis van te maken waar men zich strikt aan de regels houdt of anders…, een soort modelsite ;-) . Er zijn veel schrijvers geweest die iets kwijt konden over geschiedenis, aantrekkelijk om te lezen. Tucht slaat dood !! Internet is het entertainment van dit decennium.

Geef je e-mailadres op en je ontvangt automatisch de nieuwste posts in je mailbox.

Alle posts

Find us on Facebook

UA-19034130-1