Mijn Metamorfose – #4

Een jonge Indo gaat op zoek naar haar roots. Zal de Indische invloed haar identiteit veranderen? Een sociaal experiment in negen afleveringen. In aflevering 4: Vrij & Blij met Jill Stolk.

Indo Ink: First family for life

“Meer thuis dan dadelijk zal ik mij wel niet kunnen voelen,” dacht ik net voordat ik met Darah Ketiga oprichter Erik Koks en zijn saudara had afgesproken voor de eerste aflevering van Indo Ink. Met acht andere diehard Indo’s over tattoos praten bij een Indische toko in mijn hometown Den Bosch, zou precies in mijn straatje moeten passen. Niets bleek minder waar te zijn toen ik deze family met hun voorliefde voor tattoos beter leerde kennen.

Ik legde mijn voicerecorder annex smartphone op tafel en keek de ruimte nogmaals rond alsof ik in een laatste adem de sfeer correct wilde te proeven. Zeven jonge Indo’s uit geheel Zuid-Nederland zaten op z’n Indisch vrij relaxed door elkaar, wachtend om eindelijk hun verhaal te kunnen doen. Hun zwarte, glanzende bomberjackets bedekten vooralsnog de onderwerpen van de dag. Op de achtergrond ritselde Levi, eigenaar van Toko Oost-Java, in zijn keuken met dezelfde ontspanning en vriendelijkheid waarmee hij de organisatie van dit interview in zijn zaak toeliet. De setting en sfeer waren perfect: Indo Ink was geboren.

De tattoo als dagboek
In de eerste minuten van het interview werd het al duidelijk dat deze groep een diepe, persoonlijk band heeft met de tatoeagekunst. “Een tattoo is een uiting van jezelf, het definieert jezelf. Het vertelt jouw verhaal alsof het je eigen dagboek is. Het accentueert ook je trots. Wij vinden het natuurlijk ook gewoon mooi, maar laten geen plakker zetten om bijvoorbeeld onze status te verhogen.” Hierin onderscheidt de groep zich van de mainstream tattoohype die momenteel gaande is. “Je ziet dat nu veel mensen uit mode overwegingen tattoos nemen en hier waarschijnlijk na twee haar spijt van zullen hebben. Neem bijvoorbeeld de ‘sterretjes’-tatttoos, mensen nemen deze omdat ze een tattoo willen maar niet weten wat voor een. Pas later geven zij hier een betekenis aan. Bij ons werkt dat juist andersom.”

Acceptatie versus stereotypering
De voorliefde voor tatoeages is op het eerste gezicht bij hen niet aan zichtbare lichaamsdelen af te zien. “Ondanks dat je steeds meer tattoos ziet, worden getatoeëerde mensen nog vaak gestereotypeerd als fout volk. Met ons werk moeten we daar rekening mee houden. Bijvoorbeeld in restaurants of in winkels is het voor personeel wat meer geaccepteerd omdat daar meer jonge mensen komen. Maar op zakelijk niveau is dat nog niet zo. Misschien als de rage van nu ooit algemeen gedachtegoed wordt, zal er een bredere vorm van acceptatie kunnen ontstaan.”

Bestaat de Indische tatoeage?
De tatoeages die naar het Indische refereren zijn vaak symbolen en mythes uit het land van de voorouders, zoals wayangpoppen, krissen en teksten in het Maleis. “Je kunt niet zeggen dat dit Indisch is, in de absolute zin. Een Indische tatoeage is juist heel erg persoonlijk. Niemand kan namelijk voor zichzelf of een ander zeggen wat voor tattoos wel en niet Indisch zijn.” Wat de groep wel ziet, is dat wanneer jonge Indo’s een tatoeage nemen, deze vaak wel cultureel gerelateerd is. “Voor jongeren is dit al een onderdeel van onze cultuur. Dit is een manier geworden waarop wij onze achtergrond laten zien.”

Band of brothers… and sisters
In eerste instantie waren het niet eens tattoos die de groep bijeen bracht, maar hun onderlinge acceptatie en begrip van de Indische cultuur. “Er zijn mensen die bij ons ‘blanco’ binnenkwamen, zich senang bij ons voelden en het gevoel gingen delen om ook via tattoos hun culturele achtergrond te uiten”.

Deze laatste woorden kan ik lang nooit zo geloofwaardig opschrijven als dat ik ze toen tijdens het interview bemerkte. In een soort huiskamer deelde een groep jonge Indo’s met mij niet een zozeer passie voor tatoeages, maar een band die hen meer dan vrienden maakten. Eerder broeders en zuster, van hetzelfde gemengde bloed, geuit en gedeeld door inkt.

Foto’s: Patrick van Beek http://www.patrickvanbeekfotografie.nl

Rolf Görtz (21) uit Maastricht heeft de Gatot Kaca in spiegelbeeld op zijn schouderbladen. Dit is een van de meest geliefde helden van de Javaanse Wayan Purwa. Hiermee eert hij niet alleen zijn Indische trots, maar ook zijn karaktereigenschappen als kracht, zelfbewustheid en trouw

Joey Lopies (28) uit Tilburg heeft een engel op zijn rechterschouder vanwege zijn geloof en een customized Indo Melati logo op zijn rug vanwege zijn Indische geschiedenis, roots en trots.

De tekst “hanya tuhan dapat menilai saya” op Joey's borst betekent "alleen god kan over mij oordelen".

Nina Kruithof (28) uit Rotterdam heeft de Borneoroos als eerbetoog aan de ouders van haar oma.

Percy Pfoster (34) uit Sittard heeft de wayang als zijn metgezel op zijn linkerarm. Met de traditionele golok baant hij een weg door de wildernis, symbolisch voor het leven. Het Balinese masker op zijn helm verdrijft de boze geesten die op zijn pad komen.

Mark de Vos (25) uit Heerlen heeft een Indisch portret op zijn borst omdat het Indische hem dicht bij het hart staat. De tekst op zijn arm verwijst naar die groep die hij meer als familie ziet dan gewoon vrienden.

Erik Koks (31) uit Tilburg heeft een scene uit de barong dans op zijn rug. Deze geeft de verhouding tussen het Goede en het Kwade weer.

Erik Koks heeft op zijn onderarmen ‘Harapan’ (hoop) en ‘Percaya’ (vertrouwen) Op zijn borst staat de Raja Putri als eerbetoon aan schoonheid en liefde in het leven en Dalem als symbool voor kracht en bescheidenheid in het leven. In midden van het stuk staat een ‘Unalom’, symbolisch voor reïncarnatie en een persoonlijk eerbetoon aan zijn overleden tante.

De gehele crew

Levi van Loon (41) uit 's-Hertogenbosch heeft zijn gehele bovenlichaam bedekt met Balinese tatoeages en ook aldaar laten zetten.

[learn_more caption="Toko Oost Java"]Tijdens en na het interview genoten wij van heerlijke Indische hapjes en voor-, hoofd- en nagerechten van Toko Oost-Java in ’s-Hertogenbosch. Wil je ook een keer op bezoek bij Levi en Dewi? Check dan http://www.oostjava.nl.[/learn_more]

Indië thuis – weggemoffeld in de kelder

Als de drie musketiers staan we, Liselore, Tabitha en Charlie, in het koetshuis van Museum Geelvinck te Amsterdam, waar momenteel de expositie ‘Indië thuis – Sporen van een koloniaal verleden’ te bezichtigen is. Gelokt met de beloftes van onder andere een ‘volledig Djokja zilveren theeservies, wajongpoppen van kratonkwaliteit en de 17^e eeuwse troon van de Sultan van Djokja’, zijn we razend benieuwd of deze sporen van een koloniaal verleden ons een interessant kijkje kunnen opleveren in de geschiedenis van onze Indische roots.

Foto’s: Tabitha Lemon

Koloniaal (waan)beeld

Het begint allemaal veelbelovend na binnenkomst in het koetshuis, het eerste deel van het museum, waar allerlei zaken uit voormalig Nederlands-Indië staan uitgestald. Zo zien we prachtige koloniale meubels, allerhande snuisterijen en wordt onze aandacht getrokken door posters van onder andere Verkade’s Biscuits en weggelopen slaven. Tja, de koloniale tijd was ook een tijd van tegenstellingen. Deze eerste indruk smaakt natuurlijk naar meer en creëert hoge verwachtingen van de eigenlijke expositie in het tweede deel het museum. 

Bij het binnenkomst in het woonhuis van de familie Geelvinck-Hinlopen, gebouwd in 1687, worden we direct gekaapt door een medewerker van het museum. Hij vertelt alles, over alles, over elke vaas en kandelaar in het huis. De naam Geelvinck blijkt niets te maken te hebben met de Geelvinck-baai in Nieuw-Guinea, zoals Charlie dacht. Of misschien toch wel:  meneer mertkt terloops op dat de familie zijn fortuin te danken had aan de handel met de Oost. Misschien is het de baai die vernoemd is.. 

Charlie leest voor

Pas aan het einde van de rondleiding door alle woon- en werkvertrekken merkt de medewerker, wederom, terloops op: “Dit was het dan en als jullie misschien interesse hebben, er is beneden ook nog een kleine expositie over Indië.” Verbaasd door de desinteresse van de museumman kaatst Charlie dan ook terug: “Daar komen we eigenlijk voor…”

We kunnen er niets aan doen, maar terwijl we de trappen afdalen naar de voormalige vetrekken van de bediendes, besluipt ons het ironische gevoel over hoe de geschiedenis zich hier symbolisch lijkt te herhalen. Weggemoffeld in de kleinste en donkerste vertrekken, zoals Nederlands-Indië haast onzichtbaar in een kanttekening van de geschiedenisboeken staat vermeld, vinden we dan de ‘sporen van het Indische verleden’. Helaas komen we ook meteen tot de conclusie dat die ‘sporen van het verleden’ vergeleken kunnen worden met een paar broodkruimels. Begon het zo veelbelovend in het koetshuis, in de bediendevertrekken vinden we maar weinig spectaculairs. Een paar krissen, wajongpoppen, maskers, beelden, enkele serviesstukken, beeldopnames van een gezin dat de dierentuin bezoekt en een schaaltje kroepoek van Conimex in een vitrinekast. Niets wat wij nog niet wisten en weinig meer dan het stereotypebeeld van een Indo. Het ontbreekt aan een interessant kijkje in het verleden, al zou het maar een vluchtige zijn. Eigenlijk weten we vooral weer hoe de Hollander naar ‘ons’ kijkt. En stiekem moeten we daar best om grinniken.

 Indië thuis – Sporen van een koloniaal verleden: t/m 30 januari 2012

Max en Multatuli

Kruidnagel

De Indische keuken in een vitrinekast

Portretten, bewijzen

Wayang

Eigendom

Indo Tattoos

Indo Tattoos. We schreven er een aantal jaren geleden al een kort artikel over: Op zoek naar symbolen voor Indo’s. Veel Indische jongeren met tatoeages kiezen voor een of meerdere afbeeldingen die iets te maken hebben met hun Indische achtergrond. Daarbij is het niet altijd eenduidig welke afbeeldingen wel, en welke juist niet geschikt zijn. Oosterse tekens of het Indo-symbool dat “bekende Indo” Paatje Phefferkorn in de jaren ’80 ontwierp zijn populair. Maar of je een “Indonesische” Garuda mag laten tatoeëren? Daar is niet iedereen het over eens.

In de Moesson van deze maand staan twee voorbeelden van tatoeages van Indische jongeren. In deze reportage lees je wat jongeren er zelf nog over zeggen.

Op Hyves zijn er verschillende pagina’s waarop jongeren hun tattoos laten zien en bespreken. Als je deze pagina’s als uitgangspunt neemt, lijken veel Indische jongeren er wel “iets” mee te hebben. Ze gebruiken een tatoeage vaak om de eigen Indische achtergrond te benadrukken. Bovendien: “tattoos horen bij de Indische cultuur” lijkt hier de onderliggende boodschap.

Het hebben en showen van een tattoo is bij uitstek een “ding” van jongeren. Was je een decennium of twee geleden nog een aso met een tattoo, en bij sommige ouderen nog steeds, onder jongeren is het meestal cool om een “plaat” ergens op je lijf te hebben. En dat moet natuurlijk gezien worden.

Zo vindt Marvin (28) het design van zijn tatoeage erg mooi, maar het gaat uiteindelijk ook om de betekenis. Niet toevallig iets Oosters; hij liet een tattoo zetten van een lotusbloem. Deze bloem staat symbool voor ‘leven’ in de Oosterse wijsbegeerte van het Boeddhisme.

Benjamin (27) heeft ook een lotusbloem laten tatoeëren. Bij hem draait het echter meer om het gebruik van kleuren. Zo staat rood  voor de liefde, paars voor de duisterheid en blauw voor openheid. Deze kleuren staan symbool voor de fases in zijn leven, maar tezamen in de bloem staan deze symbolisch voor het gegeven dat alles uiteindelijk goed komt. Verder heeft hij de naam van zijn dochter dicht bij zijn hart laten plaatsen.

Een tattoo is soms misschien gewoon een mooi of leuk plaatje, maar vaak is het een symbool die een persoonlijke betekenis voor iemand heeft. Het ultieme persoonlijke statement. En ja, natuurlijk doet het wel een beetje pijn een tattoo te laten zetten. Vooral op plekken waar je huid dun is, zoals aan de binnenkant van je armen of in je nek. Maar, dat is de moeite waard, want “tattoos zijn cool”.

De meesten jongeren hebben zich vast wel eens afgevraagd: moet ik er een? Op de redactie stellen we ons die vraag natuurlijk ook. De komende tijd zullen we daarom regelmatig aandacht gaan besteden aan het onderwerp tatoeages. Dat zullen we op allerlei verschillende manieren gaan doen.

We zijn daarbij ook benieuwd naar onze lezers. Misschien heb je zelf een tattoo of ken je iemand in je Indische kring met een tattoo die iets te maken heeft met zijn of haar Indische achtergrond? Laat het ons weten! Stuur een foto en het verhaal erbij op naar redactie@indisch3.nl en wie weet komen we je interviewen of publiceren we de foto’s.

Indiëherdenking 15 augustus met Indisch3.0

Maandag 15 augustus, was het een dodenherdenking én bevrijdingsdag ineen. Namens Indisch 3.0 woonde Bryony Burns de herdenking in Den Haag bij en Jeroen van Uhm en Bas de Meijer de herdenking van Rumah Kita in Wageningen. Namens Indisch3.0 legden zij een speciaal boeket.

Jeroen van Uhm legt namens Indisch3.0 een boeket

De ceremonie begint met het hijsen van de vlag, waarna zeven bloemen, elk met een eigen betekenis, in het water worden geplaatst. Er wordt een vuur aangestoken en er volgen speeches van verschillende vertegenwoordigers en een gastspreker.

De plechtigheid wordt met de krans- en bloemlegging voortgezet in de tuin. De zon schijnt zo fel dat deze bijna zorgt voor een vrolijke, zomerse sfeer. Daar raakt Jeroen in gesprek met de heer Bergman, een oudere Indische man uit Bandung.

Bergman vertelt dat hij als communicatiemedewerker van het KNIL tijdens de oorlog was gestationeerd op Ambon. Sneller dan verwacht werd hij door de Japanners  gevangen gezet en met collega’s naar het Chinese eiland Hainan overgebracht. Daar verrichtten ze als krijgsgevangenen slavenwerk. De bevrijding liet zo lang op zich wachten dat ze toen die eenmaal daar was, te zwak waren deze te vieren.

Dame legt bloem bij het monument

Na de bevrijding werden ze overgebracht naar het Engelse Hong Kong om aan te sterken en van daaruit werden ze naar Singapore verscheept. Het duurde nog lang voor ze terug konden naar Indië, onder andere door een tekort aan boten. In Indië was de vrijheidsstrijd inmiddels al begonnen.

Aan het einde van het gesprek begint Meneer Bergman te glimlachen en bedankt me hartelijk dat hij zijn verhaal kunnen vertellen aan iemand die er graag naar luisterde.

Den Haag 
De opkomst bij het Indisch Monument in Den Haag was groot. Volgens velen belangrijk, omdat er nog maar weinig mensen van de eerste generatie die de oorlog hebben meegemaakt in leven zijn.

Maar er is ook ontevredenheid. Vooral over de organisatie van de herdenking. Er zijn dranghekken geplaatst en er staan lege stoeltjes voor de dranghekken. ‘De mensen waar het echt om gaat moeten weer wachten,’ is een van de opmerkingen tijdens het defilé.

Toch overheerst tevredenheid. Dat een Nederlandse premier een krans legt, zoals Rutte dit jaar doet, was volgens een van de aanwezigen vroeger ondenkbaar. ‘In de tijd van mijn ouders telden wij Indo’s helemaal niet. Laat staan dat een premier een krans kwam leggen.’

Als een van de laatsten leg ik namens Indisch 3.0 een boeket: zonnebloemen met een blauw lint. We zijn blij dat we een kleine bijdrage kunnen leveren aan deze herdenking.

Hieronder een korte foto-impressie van de herdenking.

Het militair eerbetoon

De minuut stilte in 'gepaste houding'

De bewaakte veteraan

Premier Rutte legt ook een krans

Theodor Holman hield een prachtige voordracht

Ontevreden geluiden over de lege stoeltjes die voor de 'elite' beschikbaar waren

Ons boeket, een kleine bijdrage

Mijn Metamorfose – #3: Indo & Islam

Een jonge Indo gaat op zoek naar haar roots. Zal de Indische invloed haar identiteit veranderen? Een sociaal experiment in negen afleveringen. In aflevering 3: Indo & Islam

Jonge Indo’s op de Werkvloer: Justin Verkijk

[box]Naam: Justin Verkijk ook bekend als DJ Frank Sumatra

Leeftijd: 25 jaar Beroep: Radio DJ bij Den Haag FM

Werkzaamheden: Radio maken

Leukste aan het beroep: “Ik ben niet gemaakt om hele dagen te werken. Ik riep van kleins af aan al dat het leven te kort is om te werken. Deze baan is perfect voor mij. Als ik ‘s avonds in bed lig denk ik vaak: morgen mag ik weer. En dat is een luxe”. [/box]

Fotoreportage Kumpulan I3@KBRI

Op de kumpulan op de Indonesische ambassade ter ere van het 3 jarig bestaan van Indisch 3.0 en het naderende afscheid van hoofdredacteuren Kirsten Vos en Ed Caffin maakten fotografen Tabitha Lemon en Armando Ello beiden een mooie fotoserie. Hieronder een korte impressie.

Bekijk de hele serie van Tabitha in het album op de Indisch 3.0 Facebook-pagina en klik voor Armando’s serie naar zijn eigen Facebook-album.

(c) Armando Ello

(c) Armando Ello

(c) Tabitha Lemon

(c) Armando Ello

(c) Tabitha Lemon

(c) Armando Ello

(c) Tabitha Lemon

Fotoreportage I3@TTF

Voor het tweede verslag van de 53e Tong Tong Fair bezocht fotograaf Tabitha Lemon de afgelopen week de het festival. Voor Indisch 3.0 maakte zij deze mooie fotoreportage.

De grote zaal van de Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon / Indisch 3.0

Indisch familieonderzoek

Op speurtocht in het Indisch Familiearchief

Wat deed mijn opa in Indië? Hoe kwam die ene Europese voorvader terecht in die Nederlandse kolonie? En waar zit het “inlandse” bloed? Voor iedereen die bij deze vragen denkt, ‘Ja, ik zou dat ook wel eens willen uitzoeken!’, is er het Indisch Familiearchief (IFA) in Den Haag. Het is opgericht door Dick Visker in 1972, speciaal voor al die Indische families die op zoek waren naar antwoorden.

Bijna veertig jaar later ga ik erheen om, aan de hand van eigen familieonderzoek, te ontdekken hoe dat werkt, onderzoek doen in het familiearchief. Na een paar uurtjes in het archief te hebben besteed, kan ik het iedereen aanraden. De vrijwilligers hebben geweldig geholpen en ik heb prachtige verhalen ontdekt, die voor mij en, ontdek ik later, mijn vader volslagen onbekend waren.

Het IFA is op woensdag en donderdag geopend van 10.00 tot 15.00 uur. Het is aan te raden eerst een afspraak te maken voor je langsgaat, zodat de vrijwilligers alvast de familiedossiers die jij zoekt, zo compleet mogelijk te maken. Kosten voor zo’n bezoekje bedragen 7 euro (donateurs gratis). Op de website van het IFA vind je meer informatie over de verschillende, bescheiden kostenposten die komen kijken bij een familieonderzoek. Meer weten? www.indischfamiliearchief.nl.

Een van de vrijwilligers bij het IFA is een jonge Indo 3.0. Voor de Moesson van juni 2011 heb ik hem geïnterviewd