Eeuwige liefde

Voetbal is geen oorlog, voetbal is liefde. Liefde voor het spelletje, liefde voor de geur van het gras en liefde voor mooie voetballers. Er loopt er geen mooiere speler op de voetbalvelden dan Giovanni van Bronckhorst. Zijn manier van bewegen, de rust die hij uitstraalt, zijn focus, zijn bescheidenheid tijdens interviews. Een verschijning waar je stil van wordt.

Giovanni-van-BronckhorstPlaatjeHet begon in de tijd van de flippo’s. Ik was principieel voor Feyenoord geworden. Deels omdat mijn vader dat was, maar voornamelijk omdat iedereen voor Ajax was. In de zakken van Croky zaten topshots. Een soort flippo’s, maar dan met voetballers erop. Op een dag kreeg ik er één in handen met Giovanni van Bronckhorst.  Zijn gezicht was niet helemaal zichtbaar, omdat de foto van de zijkant was genomen. Desondanks deed alleen de naam  mijn hart al sneller kloppen. Vanaf dat moment ben ik hem gaan volgen. Voetbal Internationals werden gekocht, elk interview werd gelezen en elke foto uitgeknipt. Langzaam werd hij MIJN voetballer.

Daar waar buurjongetjes met elkaar ruziemaakten, omdat ze Bergkamp wilden zijn tijdens een partijtje voetbal, was ik altijd Van Bronckhorst. Van enige discussie was geen sprake. Laat staan van een handgemeen. Niemand in mijn omgeving wilde hem zijn. Logisch, want hij had nog niets bereikt. Maar ik, ik wilde zijn kapsel, want ik zag het talent. En zie wat voor een prachtige loopbaan hij inmiddels achter de rug heeft. Wie droomt er niet van Feyenoord, Glasgow Rangers, Arsenal en Barcelona? Wat was ik trots toen Gio op 31 augustus 1996 tegen Brazilië zijn debuut maakte in het Nederlands Elftal. Het Nederlands Elftal waar hij nu aanvoerder van is. Van Bronckhorst, de hardwerkende en loyale vechter op het veld. Zonder dat hij bewust smerige overtredingen maakt. Zo’n voetballer wil je zijn. Was hij spits geweest, hadden mijn vriendjes het talent destijds ook gezien.

Held

Mijn liefde kwam echter tot een hoogtepunt tijdens het EK in 2008. Tijdens de wedstrijd Nederland-Italië behaalde Van Bronckhorst de heldenstatus die hij verdient. Bij een 1-0 stand haalde hij een kopbal van de lijn, waarna Gio vervolgens het hele veld overstak om de 2-0 voor te bereiden. Vooral het gemak waarmee hij het deed! Alsof het geen energie kostte In de tweede helft deed hij hetzelfde nog eens dunnetjes over om zelf 3-0 te scoren. Ik heb me die avond afgevraagd of Van Bronckhorst wel van deze planeet was.

Toch heb ik als kind/beginnende puber heb ik nooit een handtekening weten te bemachtigen. Een paar keer ben ik naar de Open Dag van Feyenoord geweest. Ik heb hem overal gezocht, verzamelde krabbels van Peter Bosz, Ed de Goey, Henk Fräser, maar Van Bronckhorst zit er niet tussen. Nu ben ik te oud voor een handtekening. Bovendien heb je er niets aan, maar toch… Het gaat hier wel om de handtekening van mijn held. En hij is die status meer dan waard met bekers, kampioenschappen, Champions League op zijn palmares. Na komende zomer kan hij daar ook de titel wereldkampioen bijschreven. Ik schreeuw hem hoogstpersoonlijk naar die beker toe.

Niet perfect

Al heeft Van Bronckhorst een geweldige staat van dienst, ook mijn held is niet perfect: Op 26 oktober 1997 won Ajax in de Arena met 4-0 van Feyenoord. Richard Witschge vernederde Feyenoord door in de slotfase langs de zijlijn op te rukken, terwijl hij de bal negen keer hooghield. Van Bronckhorst liet na afloop tijdens een interview ontvallen dat wanneer hij daar had gelopen, hij Witschge een doodschop zou verkopen. Dat het de eerste klassieker was na de Slag bij Beverwijk, de massale vechtpartij tussen Ajax- en Feyenoordsupporters waarbij één dode viel, maakte de uitspraak extra onhandig.

Vorig jaar had Gio een rol in een spotje van de Albert Hein. Misschien wel het grootste  dieptepunt uit zijn carrière. Het had elke Feyenoorder mogen zijn, maar niet mijn Van Bronckhorst. Tegen het spotje zelf had ik geen bezwaar, maar het ging zo slecht met Feyenoord om dat moment. Mijn pijn in het hart moest ik concluderen dat mijn held harder werkte voor AH dan voor Feyenoord.

Maar al speelt hij in duizend reclamespotjes, doet hij honderd miljoen onhandige uitspraken, wat mij betreft speelt hij tot zijn 80e thuis in De Kuip. Mijn liefde voor Giovanni van Bronckhorst gaat nooit meer over. En goddank is hij de zoon van een Molukse moeder èn een Indische vader. Anders had ik deze liefdesverklaring hier nooit kunnen doen. Wel vraag ik me af of hij mede door zijn afkomst onbewust mijn held is geworden. Of is dat toeval? Misschien moet ik hem eens interviewen. Kan ik tussen neus en lippen meteen die handtekening vragen.

Team Indonesia

Langs de zijlijn van een voetbalveld in Amsterdam-Oost sta ik naast een voor mij onbekende man een vrouwenvoetbalelftal aan te moedigen. Op zich al niet iets wat ik vaak doe, maar in dit geval is het extra bijzonder. We staan te juichen voor Team Indonesia.

Verderop staat een groepje Indo’s met gespannen gezichten tegen de hekken geleund. Een stuk daarachter een groep Kaapverdische vrouwen, druk in gesprek, en van ergens buiten mijn gezichtsveld klinkt een Surinaams overwinningslied. Ik sta op WK Amsterdam, een waar multicultureel voetbalfeest met tientallen teams, samengesteld uit ‘internationale Amsterdammers’.

Negen jaar geleden begon het evenement min of meer als grap: tijdens het echte WK ontstond het idee dat een WK ook gerust in de Indische Buurt van Amsterdam, met z’n 170 nationaliteiten, te organiseren was. Het werd een groot succes en groeide in een paar jaar tijd uit tot een van de multiculturele hoogtepunten van het jaar in Amsterdam.

Sinds vorig jaar doen er ook vrouwenteams mee. Team Indonesia won het toernooi. Het elftal is geheel samengesteld uit voetbalsters met een Indische en/of Molukse achtergrond. Toch wel bijzonder, want hoewel het ontstaan van Indonesië op de een of andere manier leidde tot het vertrek van hun voorouders, spelen deze jonge, 3e generatie Indo’s en Molukkers, onder de vlag van Indonesië.

IMG_8874

Overigens is er geen sprake van een officieel nationaal team en wordt niet werkelijk een vlag gedragen. Op het roodwitte tenue van het team prijkt de tekst “Women Win”. Het team draagt namelijk vooral de boodschap uit van deze organisatie die vrouwenemancipatie doormiddel van sport wil bevorderen in (onder meer) ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld door een project met de naam “Moving the Goalposts” te steunen in Kenia.

De gedeelde Indische achtergrond, die bijna altijd betekent dat er bij iemand ergens een volbloed Indonesische voorouder in de stamboom aanwezig is, was voor de vrouwen een aanleiding om het voetbalteam op te richten en mee te doen aan WK. Ze wilden ‘iets doen’ met hun achtergrond en projecten ondersteunen. Ondanks dat de dames geen statement wilden maken door het Team Indonesia te noemen, maakte het wel discussie los. Veelal bij de oudere generatie. In sommige gevallen mochten meiden van hun ouders niet spelen voor het team.

Hoe gek of vanzelfsprekend je het ook vindt om als Indo of Molukker voor een elftal uit te komen wat Team Indonesia heet, de meeste reacties zijn positief. Deze Indische en Molukse voetbalsters willen namelijk vooral een boodschap uitdragen van verbroedering tussen culturen. Het is iets wat het Indisch-zijn als vanzelf in zich meedraagt en wat –in ieder geval hier op dit evenement-  erg aanstekelijk is. Wat is er mooier dan het gegeven dat de Indische buurt in Amsterdam het toppunt van multiculturele verbroedering geworden is?, bedenk ik langs de lijn van het voetbalveld waar Marokko – Indonesië ondertussen langzaam het einde nadert.

Het staat 1-1 en de spanning neemt toe. Het Marokkaanse team doet er alles aan nog een doelpunt te maken. De coach van het team, een Nederlandse van Molukse afkomst, loopt zenuwachtig voor me heen en weer te ijsberen. Dan veren we allemaal op: Indonesië scoort vlak voor tijd plotseling 2-1 en plaatst zich voor de halve finale tegen Nederland. Altijd lastig.

IMG_8877

Sabrina Cols, oprichtster van het team en Indisch/Moluks, vertelt me een dag later aan de telefoon wat er mis ging tijdens die halve finale wedstrijd die ik zelf niet kon zien: de scheidsrechter zou in een opstootje een van de speelsters een trap hebben gegeven waarna de gemoederen hoog opliepen en een paar mensen uit het publiek de scheidsrechter in elkaar sloegen.

Ik hoor het verhaal aan en ben stomverbaasd. Hoe is het mogelijk dat op dit toernooi, waar ik geen enkel vleugje animositeit bespeurde, iets zo uit de hand kan lopen? Sabrina snapt het zelf ook niet. Hoewel het team nog gewonnen heeft en de finale heeft gehaald, zijn de speelsters verdoofd door de vechtpartij. De finale hebben ze uiteindelijk na strafschoppen verloren van Kaapverdië, maar na het incident was de lol er eigenlijk al af. “Iedereen is teleurgesteld en misschien doen we volgend jaar wel niet meer mee,” vertelt ze.

Hoewel ik denk dat ik haar begrijp, het idee van WK-Amsterdam is immers om gezamenlijk de diversiteit te vieren en niet om ruzie te maken, denk ik toch dat het met het sfeervolle toernooi wel goed zit. Net als met het team dat trots de Indische en Molukse roots onder een noemer verenigt en al voetballend een positieve boodschap uitdraagt. Het is te hopen dat ze volgend jaar gewoon weer meedoen. Ik sta dan in ieder geval weer langs de lijn. “Hup Indonesia!”

Meer weten over Team Indonesia? Kijk op http://team-indonesia.hyves.net of mail naar teamindonesia.womenwin(at)gmail.com

Ambonezen houden van Oranje

Het vierde verhaal uit Indonesië schrijf ik in Ambon, de hoofdstad van de Molukken. Het gaat over de band van Ambonezen met Nederland en de liefde voor het Nederlands voetbalelftal.

Ambon, december 2008

door Ed Caffin

Aan de andere kant van de wereld ligt Ambon, een eiland met prachtige kusten waar elk plekje fotogeniek is. Het is moeilijk voor te stellen dat hier tot zo’n vijf jaar terug een burgeroorlog heerste die de bevolking van Ambon en de rest van de Molukken verdeelde langs religieuze lijnen. Godzijdank heerst er tussen moslims en christenen inmiddels weer vrede en is het in Kota Ambon weer druk en gezellig op straat. Op Jalan Pantai Mardika, waar tussen de marktkraampjes talloze bontgekleurde stadsbusjes, fietstaxi’s, voetgangers en scooters langs elkaar heen krioelen, hangt een geur van durian, zoetigheid en benzine. Ergens uit een winkel schalt een oude hit uit trillende speakers, en kinderen spelen in met regenwater volgelopen gaten in de weg. Hier en daar hangt al kerstversiering of wordt een kerstboom opgetuigd, terwijl vanuit de verte een muezzin oproept tot gebed.

Nadat ik vertel dat ik uit Nederland kom vraag ik Dedi Risakotta, de chauffeur van de ojek (brommertaxi) waar ik achterop zit, naar de betekenis van de muurschilderingen in de stad die iets te maken hebben met Nederland. De afgelopen dagen heb ik er al verschillende gezien: een oranje leeuw, of slechts de teksten Holland of Nederland. Er verschijnt een glimlach op zijn ronde gezicht en hij legt uit dat de mensen in Ambon gek zijn op het Nederlands elftal. “Als er een voetbalwedstrijd is, kijkt iedereen. We zijn hele grote fans van Oranje.” Tijdens een toernooi gaat het er hier fanatiek aan toe. “Na de verliespartij op het afgelopen Europees kampioenschap tegen Rusland wilde niemand hier meer een wedstrijd zien”.

Oranje schildering op straat in Ambon
Oranje schildering op straat in Ambon

Ondanks, of beter gezegd dankzij de bewogen geschiedenis hebben Ambonezen een lange en sterke relatie met Belanda. Iedereen in Ambon lijkt wel familie of vrienden te hebben in Breda, Sittard, Amsterdam of Woerden en voelt zich erg verbonden met Nederland. In totaal wonen er inmiddels enkele tienduizenden mensen van Molukse afkomst in Nederland, waarvan er velen hier op vakantie gaan. De Ambonezen verwachten over een aantal weken een hoop familie die hier de feestdagen komen vieren. Dedi zelf heeft familie in Assen. Een oom van hem woont daar met zijn gezin en kleinkinderen.

Terwijl we de stad uitrijden in de richting van Galala en Halong vermindert Dedi vaart om verder te vertellen over de Amboneze liefde voor Oranje. “Als het Nederlands elftal speelt, zie je vanaf Pasar Mardika tot hier Nederlandse vlaggen. De hele stad, en misschien zelfs wel het hele eiland hangt er vol mee. De wedstrijden zijn ’s nachts dus mensen gaan overdag een paar uur slapen”. Vol ongeloof over de voor mij totaal onbekende tropische Oranje-koorts, meer dan tienduizend kilometer van Nederland, kijk ik om me heen. Hier en daar zie ik mensen lopen in een oranje T-shirt of broek. Het zal wel toeval zijn.

Een vrouw op straat in Ambon in een oranjeshirt
Een Ambonese vrouw in oranjeshirt

Dedi begint ondertussen te vertellen over het gewonnen EK van 1988. Hij zat toen nog op de lagere school maar herinnert zich het nog goed. “Dat was de tijd van Gullit, van Basten en Rijkaard!” roept hij. “Toen Nederland de finale won, vierden we overal feest”. Ik verbeeld me een tafereel dat in geen velden of wegen doet denken aan de beruchte boottocht langs de Amsterdamse grachten met uitzinnige landgenoten op zinkende woonboten: ik zie de chaotische straten van Ambon vollopen met joelende voetbalfans en toeterende auto’s, en door het dolle heen stromen mensen de witte palmenstranden op om in Oranje tenue een duik te nemen in de warme zee.

Als we bij het dorp Passo aankomen draaien we vanaf Leitimur, het zuidelijke gedeelte van het eiland, het noordelijke gedeelte Leitihu op. De lucht is donker en de miezerregen verandert langzaam maar zeker in een tropische bui. Onder een rij bananenbomen langs de kant van de weg vinden we een klein houten huisje waarvoor een paar brommertjes staan geparkeerd. Sigarettenrook kringelt langs het golfplaten dak waaronder een paar mensen al staan te schuilen; drie mannen en een vrouw die een slapende baby wiegt. Als we de brommer aan de kant hebben gezet maken ze plaats onder het afdak.

Zodra we droog staan praat Dedi verder over de Amboneze Oranje-liefde. “De Nederlandse voetballers zijn hier bekend en populair. Maar natuurlijk zijn Ambonezen extra trots op de voetballers van Molukse afkomst, zoals Simon Tahamata, Sonny Silooy en Giovanni van Bronkhorst” roept hij enthousiast door het geluid van de stortbui door. “In de tijd van Tahamata hingen overal in cafés in Ambon foto’s en posters van hem”. De kleine voetballer van onder andere Ajax zou tijdens zijn bezoeken aan Ambon ongetwijfeld bedolven zijn onder enthousiaste fans.

De muren van Cafe Sibu Sibu hangen vol met de portretten van Molukse-Nederlandse voetbal
De muren van Coffee Shop Sibu Sibu op Jalan Trikura hangen vol met foto's van Moluks-Nederlandse voetballers

Ook Dedi is uiteraard Tahamata- en Oranjefan. Hij vind het erg jammer dat het laatste Oranje-succes zo lang geleden is en dat geldt, geloof ik intussen wel, voor bijna iedereen op het eiland. Het is hoog tijd voor weer een kampioenschap wat hem betreft. Ik zou hier tijdens een wedstrijd wel een kijkje willen nemen: alleen al het feest in Ambon bij een gewonnen wedstrijd zal ongetwijfeld al meer dan de moeite waard zijn. Inmiddels zijn ook zijn kinderen ingewijd in de Oranje-liefde, vertelt hij trots. Met de kleine voetbalshirtjes die ze onlangs van familie uit Nederland kregen, zijn ze nu echte fans.

Als de regen eindelijk is opgehouden rolt Dedi de brommer vanonder de bananenbomen vandaan en gaan we weer op weg. Hij praat ondertussen ongestoord verder over Oranje. Hij is, net als de meeste Ambonezen, erg trots op de band met Nederland. “Omdat iedereen daar vrienden en familie heeft zijn we ook trots op het land”, legt hij uit. “De jongere generatie Molukkers daar is inmiddels eigenlijk bijna Nederlands”, zegt Dedi geamuseerd als we de haven van Tulehu in rijden, “de band met Nederland zal er voor altijd blijven”.

We stoppen vlak bij het strand en kijken uit over kalme zee. Aan de horizon zie ik een aantal kleine eilanden. Voor me zwemmen kleine, gekleurde visjes langs de houten palen van de aanlegsteiger, en dobbert een klein bootje in het water. Als de jonge Molukse Nederlanders hier op bezoek komen zullen zij het zonder twijfel fantastisch vinden. Ambon is namelijk, met of zonder Oranje-koorts, een plek om van te houden. En daar kan geen gewonnen voetbalkampioenschap tegenop.

Meer zien en lezen over Ambon? Zie http://www.ambon-manise.com (bahasa indonesia), http://www.websitesrcg.com/ambon/ (engels) of surf naar http://maluku.startpagina.nl/