Zintuigenprikkelende Gamelan & Jazz van Gerard Mosterd

Tijdens de try-out van Gerard Mosterd’s nieuwe Gamelan & Jazz (werktitel) op de 52e Tong-Tong Fair, zag ik mensen weglopen uit een vol Bintang Theater. Zij hadden waarschijnlijk iets tempo doeloe-achtigs verwacht: een gamelan, Balinese danseresjes en meer van dat soort gedateerde zoetigheid. Gelukkig komen mensen die dit verwachten, absoluut niet aan hun trekken in deze gewaagde en zintuigenprikkelende dansvoorstelling.

Opening van Gamelan & Jazz, 27 mei 2010 TTF. Foto: Karolien de Pauw

De danscrew, een vrouw en twee mannen, wacht op het podium terwijl het publiek de zaal in dwarrelt. Met op het scherm achter de dansers een caleidoscopische visual, zet muziekformatie Boi Akih de live-muziek in. De silhouetten van de dansers tekenen zich als wayangpoppen af op de achtergrond. De dansers beginnen synchroon, maar naarmate de stevige drum and base toeneemt, ontstaat een schisma: van een van de dansers worden de bewegingen vloeiend, terwijl de andere twee vrij strak blijven dansen.

Terwijl de muziek en de visuals veranderen, lijkt het alsof de dansers een wedergeboorte ondergaan. Ze vallen terug op de grond, op de aarde, en dat gaat gepaard met onrust, weerstand en chaos. Die emoties vinden hun weg naar buiten via de schokkende lichamen van de performers en de dissonantie in de stem van de Molukse Monica Akihary.

Woede om de afwijzing? G&J @TTF 27/5/10. Foto: Karolien de Pauw

De muziek gaat over in melodieuze fado. De danseres ontwaakt. Haar handen maken voorzichtig sierlijke Indonesische bewegingen. Soepel gaat haar solo over in een trio terwijl de muziek uit steeds meer instrumenten voorkomt. Het lijkt alsof op het podium een ‘samenkomen van soorten’ plaatsvindt. In de performance van de dansers ontspringt een vonk. Beweging is overal, de zangeres beatboxt, maar de danseres trekt zich terug. De mannen springen van passie, spanning en hitte: ze dagen elkaar uit, de versnelling in hun bewegingen doet denken aan de ketjakdans.

Dan omarmt de ene danser de ander. Even lijkt het een moment van eenwording, maar de danser die vastgehouden wordt druipt – teleurgesteld, geschrokken? – af, terwijl de ander in zijn eentje de omhelzing volhoudt. Zou hij de jazz symboliseren en de man die is gaan zitten de gamelan, vraag ik me af. En de danseres, is zij dan het leven, de beweging, de expressie?

Dissonante expressie G&J @ TTF 27/5/10. Foto: Karolien de Pauw

De visuals verdwijnen, de Jazz is woedend om de afwijzing. Dan ondergaat hij een transformatie. Eenwording gaat niet om vasthouden en controle, maar om symbiose. De Gamelan en het Leven voegen zich bij hem. Wat volgt is chaos. Op het scherm is te zien hoe het Leven talloze gezichtsuitdrukkingen maakt, de zangeres  stoot onheilspellende hoge klanken uit, Jazz en Gamelan proberen met elkaar mee te gaan.

Dan hoor ik steengoede drum and base en voel ik hoe Jazz, Gamelan en het Leven hun symbiose vinden. Ik voel ontroering om de uitgelatenheid van de drie dansers, die in bijna acrobatische bewegingen voelen hoe zij elkaar versterken. Met deze nieuwe vrijheid eindigt de try-out en nemen de performers een daverend applaus in ontvangst.

Repetitie Gamelan & Jazz met muziek 13 Mei 2010. Foto: www.kantorpos.nl

Eindelijk vrij, is het gevoel waarmee ik het theater verlaat. Terwijl ik, nog enigszins ontroerd, door de Grand Pasar naar buiten loop, realiseer ik me wat een mens uit twee culturen door maakt om die staat van zijn te bereiken. En hoe grandioos Gerard Mosterd deze innerlijke transformatie, de gelijkwaardige eenwording van Oost en West, al in de try-out van Gamelan & Jazz heeft vertaald in beweging, muziek en visuals.

De Indische performancechoreograaf Gerard Mosterd staat bekend om zijn conceptuele werk, waarin de vermenging van de Westerse en Oosterse wereld centraal staat. Eerder maakte hij al furore met Ketuk Tilu (filmpje) en Unfolding (filmpje). Inmiddels ontwikkelt hij met muziekformatie Boi Akih (clip) een voorstelling waarin Gamelan en Jazz elkaar ontmoeten. Op de 52e TTF vertoonden zij een testversie.

I3 talkshows @ Tong-Tong 2010

Samen met Indisch 3.0 naar de TTF (28/5)?

Ah het was zo gezellig vorige week. Ga jij deze keer ook (weer) mee?

Meeting vrijdag 28 mei

18:15 Entreehal Verzamelen

18:45  Eetpaviljoen Gezamelijk makan-makan en omong-omong

19:45 Bibit theater  ‘Maak je eigen rootsreis’. Jongerentalkshow o.l.v. Ed Caffin Ben je jong & Indo, heb je een rootsreis gemaakt en vind je het leuk om erover te vertellen? Praat dan mee in de talkshow. Jonge Indo’s die een rootsreis maakten naar Indonesië, wisselen hun ervaringen uit. Rootsreizen zijn dé manier om in contact te komen met het land dat zolang een verhaal was: Indonesië. Maar hoe maak je de voor jou perfecte reis? Wat bereid je voor en wat moet je absoluut weten als je eenmaal in het land van je (voor-)ouders bent? En hoe is het om terug te komen? Afgewisseld met korte reportages van de mening van jongeren op eerdere dagen van de Tong Tong Fair.

Aansluitend kan je over de Pasar wandelen, Indisch 3.0 gaat naar het Bintang theater, waar  je je natuurlijk later weer bij aan kan sluiten.

21:00 Bintang theater Wantok; een nieuw reizend muziekpodium voor artiesten van Aziatisch-Oceanische afkomst. Jago-Jago, Tony Wattimena en Artiztikz presenteren live hun album. Luister naar urban, rock, blues en soul met invloeden uit Indische en Molukse muziek.

Aanmelden

Om te weten op wie we wachten als we op de TTF zijn, is het handig dat je je even aanmeldt. Aanmelden betekent trouwens niet dat je al een kaartje hebt, wel dat je niet alsnog in je eentje over die grote avondmarkt banjert en gezellig met ons een hapje en een drankje nuttigt. Je kan je opgeven via de Facebook-pagina van Indisch3, via Hyves, door een comment te plaatsen op Indisch3.nl, of via e-mail melati74@hotmail.com . Zet in je mailtje met hoeveel personen je komt , wanneer je wilt inhaken en op welk dag(-en).

Kosten

Een kaartje kost 11, 50 euro. De prijzen van saté kambing, tjendol en risolles kennen we nog niet..

Locatie

Adoe.. Malieveld, Den Haag … Die grote witte tenten, kan niet missen.

We hopen je deze avond (weer) te zien!

Ed, Kirsten, Natalie, Patrick, Elsbeth, Charlie, Merah en Ulrike

p.s. Wil je vrijdag al eerder naar de TTF? Hier volgen een paar extra suggesties uit het programma.

12.30 Bintang theater Pencak Silat ( setia hati) demonstratie door Paatje Phefferkorn. Pencak  is een sierlijke krijgskunst uit Indonesië. Via Indische Nederlanders maakte Nederland kennis met deze sport. Paatje Phefferkorn (26-02-1922, Bandung) zet zich al jaren in voor het behouden en uitdragen van de Indische cultuur. Paatje is vader en schepper van de Indo-vlag (1993)en Guru Besar in de Pencak Silat-verdedigingssport

14:00 Bintang theater  Boi Aki Monica Akihary & Niels Brouwer (world Jazz) presenteren  een nieuw programma, Philosophy of Love. Hierin werken zij onder meer samen met de gamelan-virtuoos I Made Subandi, afkomstig van Gianyar, Bali.

18.45 Bintang theater Sekala Niskala, muziek- en dansproductie van Tong Tong (multimediale voorstelling over geloof en bijgeloof in Bali en Nederland). Dansers en musici van het prestigieuze dansgezelschap Çudamani uit Bali werken hierin samen met moderne dansers en musici uit Nederland.

Voor uitgebreidere informatie over de programmering, artiesten en algemene informatie ga je naar de website van de Tong Tong Fair, www.tongtongfestival.nl.

Met Indisch 3.0 naar TongTongFair (21/5)?

52e Tong-Tong Fair in Den Haag (19/5 - 31/5 2010)

Traditioneel organiseert de Tong-Tong Fair in Den Haag (19-31 mei 2010) op vrijdagavond speciale events voor jonge Indo’s. Natuurlijk kunnen we daar a.s. vrijdag 21 mei apart naartoe gaan, maar samen is leuker, toch?

Indisch 3.0 organiseert daarom twee meetings op de 52^e TTF speciaal voor haar webbezoekers. Komen jullie ook?

Programma 21 mei 2010

• 18:00 Entreehal Verzamelen
• 18:30 Eetpaviljoen Gezamelijk makan-makan en omong-omong
• 19:30 Bibit-theater ‘Indotiteit’ onderzocht. Bevindingen van Indische studenten.
• Aansluitend kan je over de Pasar wandelen, Indisch 3.0 gaat naar het Bintang theater, waar  je je natuurlijk later weer bij aan kan sluiten. Als je dat wil, laat dat ook even weten als je je aanmeldt. Dan reserveren we een kaartje voor je – die optredens in het Bintang theaters zijn vaak snel uitverkocht.
• 20.30 Bintang Theater Plug&Play Sessions @ Tong Tong Festival, met o.a. The Damn Squad, The Under Covers en Angelo & Friends (toeslag € 2,50) Talentvolle live bands in combinatie met een DJ die de sfeer van de avond uitstekend aanvoelt, vormt hèt fundament voor de PLUG & PLAY Sessions. Met 2Step, swing beats, neosoul, R&B, funk en hip hop van o.a. The Damn Squad, Angelo & Friends, Undercovers en DJ Duo Oost Indisch Doof.

Aanmelden
Om te weten op wie we wachten als we op de TTF zijn, en om een reservering voor het eten te maken, is het handig dat je je even aanmeldt. Aanmelden betekent trouwens niet dat je al een kaartje hebt, wel dat je niet alsnog in je eentje over die grote avondmarkt banjert en gezellig met ons een hapje en een drankje nuttigt.

Laat ons snel weten met hoeveel personen je komt en, als je later wil inhaken, hoe laat we je kunnen verwachten:

Kosten
Een kaartje kost 11, 50 euro. Kaartje voor het Bintang-Theater is 2,50 euro extra. De prijzen van saté kambing, tjendol en risolles kennen we nog niet..

Locatie
Adoe.. Malieveld, Den Haag … Die grote witte tenten, kan niet missen.

Kan je op de 21^e niet? We nodigen je binnenkort ook uit voor de 28^e. We hopen je op een van deze avonden te zien!

Ed, Kirsten, Natalie, Patrick, Elsbeth, Charlie, Merah en Ulrike

p.s. Wil je vrijdag de 21e eerder naar de TTF? Hier volgen een paar extra suggesties uit het programma.

14:00 Bibit theater Het Indie van Multatuli- les door prof mr Cees Fasseur. Het gebrek aan kennis in de Nederlandse samenleving over de Indische cultuur en geschiedenis is een doorn in het oog van veel (Indische) Nederlanders. Ervaringsverhalen uit de Indische gemeenschap worden door gebrek aan voorkennis niet altijd in de juiste context geplaatst waardoor de beeldvorming blijft steken in clichés. Professor Fasseur schetst hoe Nederlands-Indië er uitzag ten tijde van het verschijnen van de Max Havelaar in 1860.

15.00 Bengkel Workshop basgitaar o.l.v. Indo Hardjodikoro uit Jakarta (neem uw gitaar mee). Tohpati Etnomission is de wereldjazz-formatie rond jazzgitarist Tohpati Ario Hutomo (1968), een van de toonaangevende contemporaine jazzgitaristen van Indonesië. Met zijn groep speelt hij een swingende fusion van moderne jazz en Soendanese en West-Sumatraanse rootsmuziek. Tohpati Etnomission bestaat uit Tohpati Ario Hutomo (gitaar), Indro Harjodikoro (elektrische bass), Demas Narawangsa (drum en percussie), Endang Ramdan (traditionele gendang percussie) and Diki Suwarjiki (traditionele suling).

18:30 Bibit theater ‘Aanpassen! Aanzet tot dialoog’, met Vaya Nijhof en Iris Cousijnsen van Nasi Idjo. Door Ricci Scheldwacht

Voor uitgebreidere informatie over de programmering, artiesten en algemene informatie ga je naar de website van de Tong Tong Fair, www.tongtongfestival.nl.

Aanpassen!: onzichtbare dialoog wordt voelbaar

Indrukwekkend, vertrouwd, herkenbaar. Dat zijn mijn herinneringen aan de expositie in april van het project Aanpassen! , van stichting Nasi Idjo in samenwerking met KIT Publishers. Inmiddels heeft de reizende tentoonstelling, die als eerste te zien was in het als een feniks herrezen museum Twentse Welle (Roombeek, Enschede), haar tenten daar opgedoekt. Gelukkig zijn initiatiefneemster Vaya Nijhof en Iris Cousijnsen op 21 mei a.s. op de Tong-Tong Fair aanwezig om er over te vertellen.

Aanpassen! in museum Twentse Welle

Bij de eerste aanblik van de expo glimlach ik. Er staan kleine, kartonnen stoeltjes met uitdrukkingen als Soeda en Senang, onder foto’s van ouderen en jongeren. Onmiskenbaar Indisch. Grote doeken met indringende foto’s en uitspraken van de eerste generatie omsluiten naast elkaar opgestelde houten dozen, ‘In’do boxes’, met daarin opvattingen van de derde generatie in tekst, beeld en objecten. Achterin de zaal, op schildersezels, kan ik interviews met tweede generatie-Indo’s bekijken. Ik loop door de expo heen en voel me geraakt door de symboliek van de opstelling; eerste, tweede en derde generatie beïnvloeden elkaar, beschermen elkaar, vormen samen een eenheid, terwijl ze elk toch hun eigen dynamiek en verhaal hebben.

Het generatieproject Aanpassen! bestaat verder uit een boek met dvd. In het boek staan de volledige interviews die Iris en Vaya hebben afgenomen bij eerste generatie Indo’s zoals mevrouw Ter Kulve (‘Ik heb een overlevingsinstinct gekrgen doordat ik in het kamp heb gezeten’) en mevrouw La Fontaine (‘Ik ging weg uit Indonesië met de gedachte dat ik mijn vrienden wel weer terug zou zien’). Op de dvd vertelt de tweede generatie over hun Indische wortels, zoals Peter Bouman (‘Als je moeder bij de slager als laatste wordt geholpen, dan voel je je als kind toch machteloos’) en Jeffrey Pardoen (‘Toen mijn zus zag dat ik trassie bij de smoor deed, heeft ze gelijk mijn moeder gebeld’).

Jonge Indo’s zijn aan het werk gezet door te vragen wat zij wisten over hun Indische grootouders. ‘In workshops zijn hun antwoorden stapje voor stapje omgezet in opvattingen over Indisch zijn. Vervolgens heeft een beeldend kunstenaar die, in nauw overleg met de deelnemers, gestalte gegeven.’  Het resultaat vind ik in de “In’do boxen”.

Het effect van de workshops ging bovendien voorbij aan alleen een bijdrage voor het project Aanpassen. Vaya: ‘Er waren deelnemers bij die in het begin zeiden dat ze zelf helemaal niet Indisch meer waren. Na afloop van de workshops vertelden zij ons dat ze voor het eerst echt Indisch voelden.’

Levensgrote foto's van de eerste generatie

De expo, boek en dvd laten zien hoe de subtiele dialoog tussen Indische generaties verloopt. Uit de losse verhalen kan ik probleemloos aanvoelen welke onzichtbaar gesprek onder het oppervlak ligt. Dat Iris en Vaya vertellen dat het project aanslaat, wil ik dus wel geloven: ‘Mensen zeggen ons dat ze elke avond voordat ze gaan slapen, een stukje uit het boek lezen. Voor lezers zijn de vertellers personages geworden in het verhaal van de Indische geschiedenis. Elk personage heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen profiel, en er is niet één Indo. Lezers, met name de Indische onder hen, herkennen zichzelf in hen, vaak voor het eerst’.

Eén vraag blijft in mijn hoofd rondzingen. Het doel van het project is een aanzet tot dialoog. Door de opstelling van de expo is die onzichtbaar aanwezige dialoog tussen generaties voelbaar, maar in hoeverre leidt die tot een daadwerkelijk nieuwe gesprekken tussen de generaties 1, 2 en 3? Iris: ‘Daar sturen we niet op aan, dat is aan de mensen zelf.’

21 mei 2010, Bibit-theater, 52^e Tong-Tong Fair, 18.30 – 19.15 uur
‘Aanpassen! Aanzet tot dialoog’, met Vaya Nijhof en Iris Cousijnsen van Nasi Idjo. Door Ricci Scheldwacht

Bestel het boek

p.s. Wil jij de reizende tentoonstelling exposeren? Neem dan contact op met Nasi Idjo’s Vaya Nijhof en Iris Cousijnsen via www.nasi-idjo.nl.

Indisch 3.0 op de Tong-Tong Fair (21 en 28 mei)

21 mei 2010 | 19.30-20.15 uur | Bibit-theater: ‘Indotiteit’ onderzocht

Patrick Neumann (Indisch 3.0) praat in deze talkshow met jonge Indo’s Rik Wester en Nora Iburg. Beide deden afstudeeronderzoek naar de Indische identiteit en cultuur. Wat zijn hun bevindingen? Wat herkennen mensen in de zaal? Afgewisseld met korte reportages waarin de Cicaks van Indisch3.0 jonge Indo’s eerder op de TTF naar hun mening hebben gevraagd. Nora signeert aansluitend haar boek Van pasar malam tot I love Indo.

28 mei 2010 | 19.45 – 20.30 uur | Bibit-theater: Maak je eigen rootsreis

Ed Caffin (Indisch 3.0) praat in deze talkshow met jonge Indo’s Ferry Bounin, Roman Gijzen en Trisha Pothoff die een rootsreis maakten naar Indonesië. Hoe was het? Waar zijn ze geweest? Wat voor tips hebben ze voor andere Indo’s die zo’n reis willen maken? Afgewisseld met korte reportages waarin de Cicaks van Indisch3.0 jonge Indo’s eerder op de TTF naar hun mening hebben gevraagd.

de Cicaks: Pasar Malam Indonesia (video)

Tijdens het Paasweekend begin april stonden er pasartenten op het Malieveld in Den Haag. Het waren de tenten van de Pasar Malam Indonesia, georganiseerd door de Indonesische ambassade. Indisch3.0 was er en maakt er de eerste aflevering van De Cicaks.

In deze aflevering proeft cicak Ed de sfeer en het eten op de Pasar Malam Indonesia. Leuk, twee pasars binnen twee maanden op dezelfde plek, maar wat vinden bezoekers ervan?

Aflevering 1: Voorjaarsverwarring op het Malieveld in Den Haag
“We gaan voor de sambal wel naar de C1000″

camera en montage: Eric Klerks

Vanaf april dit jaar zijn er regelmatig videoreportages te zien van de Cicaks. Voor deze korte filmpjes reist steeds een van de redacteuren naar een lokatie ergens in Nederland of daarbuiten om op eigen wijze verslag te doen van een interessante gebeurtenis.

“Echte” pasars

We hebben veel discussies voorbij zien komen de afgelopen weken over “echte” pasars. Fotografe Natalie Ypma was in Indonesië en legde in Denpasar beelden vast van de lokale pasar malam. Oordeel zelf: wanneer is er in Nederland sprake van een échte pasar? Of hebben wij misschien een eigen (Indische?) variant ontwikkeld?

Oproep: jij met Indisch 3.0 op de TTF 2010?

Alvast voor in je agenda: Indisch 3.0 gaat op de Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar) in Den Haag twee talkshows verzorgen: “Indotiteit onderzocht” (21 mei) en “Maak je eigen rootsreis” (28 mei). Beide talkshows vinden plaats in het Bibit-theater en zijn gericht op jonge Indo’s.

Indo Pride op de Tong Tong Fair in Den Haag - foto Arenda Oomen / Tong Tong Fair

Patrick Neumann host op 21 mei de talkshow ‘Indotiteit’ onderzocht. Bevindingen van Indische studenten. Drie Indische jongeren zijn te gast om te vertellen over hun recente afstudeeronderzoek naar de Indische identiteit en cultuur. Afgewisseld met korte reportages waarin jonge Indo’s op de TTF hun mening geven, verkent Patrick samen met hen en het publiek de uitkomsten hun onderzoeken. Herkennen andere jongeren zich hierin? Wat kunnen we met deze bevindingen?

Ed Caffin praat in de talkshow Rootsreizen op vrijdag 28 mei met verschillende jongeren over de reis die zij maakten naar Indonesië. Hoe was het om in contact te komen met het land dat je alleen nog maar kende van verhalen? Hoe vind je de plekken waar je ouders en/of grootouders geboren zijn? Ook in deze talkshow wisselt Ed  verhalen van de gasten op het podium af met reportages waarin jongeren vertellen over ideeën over een rootsreis naar Indonesië.

Voor Rootsreizen is Indisch 3.0 op zoek naar deelnemers. Ben je Jong & Indo, heb je een rootsreis gemaakt en vind je het leuk om erover te vertellen? Stuur dan nu een e-mail naar redactie@indisch3.nl en geef daarin kort aan wat de rootsreis voor jou betekende en wat voor tip je hebt voor mensen die nog een rootsreis gaan maken. Laat ook even weten hoe oud je bent en waar je woont. Er is plaats voor drie personen.

Tong-Tong Fair 2009: meer tjabé rawit?

De witte tenten die half mei op het Malieveld verrezen zagen er exact hetzelfde uit als vorig jaar, maar voor het eerst in vijftig jaar prijkte er niet langer de naam Pasar Malam Besar boven. Van 21 mei tot en met 1 juni 2009 stond er Tong-Tong Fair (TTF) op de luifels. Het was de Pasar Malam Besar nieuwe stijl: meer nadruk op cultuur, minder op nostalgie.

Foto: Ferdi's World's webstream (Flickr)

Het culturele aanbod van de TTF is onder meer verpakt in het Tong-Tong Festival. In dit programma kunnen bezoekers andere Indische cultuur opsnuiven dan alleen eten en Indorock. Dit aanbod is een van de belangrijkste redenen voor de veel bediscussieerde naamswijziging. De organisatie maakte vorig jaar bekend dat zij met de nieuwe naam meer de aandacht wilde vestigen op het culturele aanbod en minder op het ‘nostalgische karakter’; een mooi streven, want een open gesprek over de Indische cultuur ontbreekt nog in de Indische wereld.

Cultuur op de TTF is te vinden in het Cultuurpaviljoen en bestaat onder meer uit een jaarlijks wisselende tentoonstelling over een Indisch thema. Dit keer was dat Indische interieurs, met teksten en foto’s over Indische huiskamers. In het Bibit-theater kunnen bezoekers documentaires zien en lezingen, gesprekken en discussies bijwonen over wetenswaardige of actuele onderwerpen uit de Indische wereld. Zo is er dit jaar een discussie georganiseerd over de film ‘Het jaar 2602′ onder leiding van Pamela Pattinama, een gesprek van Ricci Scheldwacht met vader en zoon de Wolff en hebben Guus Cleintuar, Alfred Birney en ik onder leiding van Sylvia Dornseiffer gediscussieerd over Tjalie Robinson, naar aanleiding van de biografie door Wim Willems die vorig jaar uitkwam.

De afwezigheid van een discussie over Lizzy van Leeuwen’s Ons Indisch Erfgoed daargelaten, was het culturele programma inhoudelijk inderdaad actueel. Op deze weblog is in het begin van dit jaar een flinke discussie losgebarsten over de Indische filmmiddag in vier Pathé-theaters, en ook de biografie van Tjalie heeft in de Indische wereld achter de schermen aardig wat losgemaakt. Toch heb ik van meerdere kanten gehoord dat de kwaliteit van de discussies tegenviel, en ik, als deelnemer aan het debat over Tjalie Robinson, heb dat ook zo ervaren. Zonde, want ik vind juist de gedachte achter de naamswijziging in Tong-Tong Fair ruimte bieden voor het doorbreken van de instandhouding van Indische culturele taboes. Zoiets zou het bewijs zijn dat niet langer alleen nostalgie, maar ook een levende cultuur de brandstof is van de TTF.

Dat er behoefte is aan gesprek over de Indische cultuur bewijzen de talloze webfora wel. Indisch 3.0 is slechts een van de vele plekken waar Indo’s op internet met elkaar in debat gaan. Die Indische webwereld laat ook zien dat deze discussies gepaard gaan met heftige emoties, felle kritieken en diepe teleurstellingen. Is het om het vermijden van die heftigheid dat echte discussies  maar niet los willen komen op het Tong-Tong Festival, juist uit de wens het nostalgische beeld van een gezellig Indisch samenzijn in stand te houden? Alhoewel ik nu al kan voorspellen dat geen enkele Indische discussie zal eindigen in een eensgezinde mening, zou dat toch niet mogen betekenen dat we discussie over onze cultuur ‘in het echt’ willen mijden. Cultuur houd je levend door het te ervaren, maar ook door de taboes te doorbreken, zodat we als gemeenschap kunnen groeien met behoud van het goede.

Want voor de échte Pasar-ervaring mag het goede, die Indische nostalgie, op de volgende TTF wat mij betreft niet ontbreken. Op een van de dagen dat ik onderweg ben naar het Bibit-theater in het Cultuurpaviljoen, aanschouw ik een Indisch echtpaar in de Indo Star Studio van Claude Vanheije, waar Indische 70+’ers zich gratis mogen laten vereeuwigen. Poserend voor de warme lens stralen de tijdelijke fotomodellen veerkracht uit, de man achter de vrouw, haar omhelsend, de vrouw sluiks genietend van zijn bescherming. Vrolijk lachend kijken ze de camera in. Hoe lang zouden deze twee al bij elkaar zijn en hoe heerlijk is het dat ze na al die tijd nog zo’n eenheid kunnen uitstralen? Laten we hopen dat Vanheije er volgend jaar in het Cultuurpaviljoen een tentoonstelling aan mag wijden. En dat de organisatie het aandurft om in 2010 de voorzichtig ingezette vernieuwing een flinke portie tjabé rawit te geven.