De 10 TTF-tips van Indisch 3.0

De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.
De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.

“Wat staat er op het programma, meis?”

Mijn opa stelde mijn oma elke dag die vraag. Traditiegetrouw had mijn oma een antwoord klaar; een eigen selectie waarmee ze naar eigen smaak de dagen kleur gaf. Voor al die mensen die benieuwd zijn naar wat wij op de 55e Tong-Tong Fair willen bezoeken: de 10 TTF-tips van Indisch 3.0.

We richten deze top-10 vooral op wat wij live het beste te beleven vinden. Zelf je TTF-programma samenstellen? Kèn hier!

10. Doen: Neem de Betjak!

Tijdens de Tong-Tong Fair rijden er in Den Haag betjaks (fietstaxi’s). De fietsers zijn vrijwilligers van sportverenigingen uit Delft. Zij fietsen voor hun verenigingskassen. Vaste ritprijs is 2,50 euro. Daarmee kan je een ritje maken tussen de opstapplaatsen Den Haag Centraal, het Malieveld en het Haags Historisch Museum.

Dagelijks  tussen 11.00 en 19.00 uur.

Een betjak. Foto: www.diemel.name
Een betjak. Foto: www.diemel.name

9. Doen: Familiefoto’s terugvinden met je oma (of opa, of tante, of…).
Het bekende project Foto zoekt familie van het Tropenmuseum is – dankzij de sponsors Tong-Tong Fair en Go-Tan – op het festival aanwezig. Op de informatiestand van het KIT (Koninklijk Instituut voor de Tropen) kan je de foto’s bekijken. Wie weet vinden jullie eindelijk dat ene foto-album terug.

Dagelijks te bezoeken.

8. Dans: Tango & Tari.

Het Kraayenhof Tango Ensemble en Sang Penari voeren een dansvoorstelling op, waarin Tango en Indonesische dans elkaar ontmoeten. Klinkt spannend. Zien!

Bintang-theater, donderdag 23 mei , 19.30 uur.

7. Film: Buitenkampers ‘Boekan Main’.

Hetty Naaijkens Retel Helmrich. Foto: www.zimbio.com
Hetty Naaijkens Retel Helmrich. Foto: www.zimbio.com

Hetty Naaijkens – Retel Helmrich (o.a. Contractpensions) maakte een documentaire over de buitenkampers, Indo-Europeanen die tijdens de Japanse bezetting niet geïnterneerd werden. Deze docu is een vervolg op ‘ Het jaar 2602’. In die film kwamen de – voornamelijk totok  – geïnterneerden aan het woord. Op zaterdag 25 mei a.s. vertoont Hetty een preview van haar nieuwe documentaire.

Bibit-theater, zaterdag 25 mei 2013, 12.30 -13.30 uur.

6. Muziek: Ragmob.

Ragmob is een western-swingband uit Den Haag. De band speelt muziek van voor Elvis. Jong en oud gaan bij een optreden uit hun dak bij de nummers van o.a. Bob Wills, Hank Williams en Jonny Cash. Het is altijd feest als Ragmob speelt. Bijzonder is dat Rabmob geheel akoestisch speelt en hooguit met 1 microfoon zich laat uitversterken. Relaxte muziek, waar je je ouders ook een plezier mee zal doen.

Tong-Tong Podium, dinsdag 28 mei, 21:00 uur.

5. Spektakelrockshow: A.S.A.P. Dragon Fly uit Jakarta.

Gaaf! Deze muziek van rock en angklung klinkt prettig, enorm Indonesisch en toch eigentijds. “Tradition meets the modern age as the angklung, with its chiming bamboo melodies weaves through powerful rock grooves. ” – Indocultureday.org. Inclusief vijf meter hoge hydraulische drum (iemand enig idée wat dat is?!).

Tong-Tong Podium, woensdag 22 mei 21.00 uur, vrijdag 24 mei 21.00 uur,  zaterdag 25 mei 21.00 uur.

4. Interactief theater: ‘Indisch zwijgen? Mehoela!’

Veel mensen die een link hebben met Nederlands-Indië en de Molukken smullen van verhalen over de voormalige kolonie. Maar als het om het vertellen van eigen verhalen gaat, wordt het angstvallig stil.  ‘Indisch Zwijgen? Me Hoela!’ is een project waarmee Elsbeth Vernouth (oud-Indisch 3.0), Wendy Ripassa en Martijn Grootendorst de mooie en vaak schrijnende verhalen die in veel Indische en Molukse families leven, verteld willen krijgen. Misschien krijg jij na deze show je moeder zover dat ze vertelt over dat ene familiegeheim!

Bengkel, woensdag 22 mei 20.00 uur, zaterdag 25 mei  12:15 uur.

3. Film: Het verhaal uit de koffer.

Dewi Staal. Foto: Armando Ello/ HoezoIndo.nl
Dewi Staal. Foto: Armando Ello/ HoezoIndo.nl

Dewi Staal (oud-Indisch 3.0) is een jonge Indische cultureel antropologe die gefascineerd raakte door haar Indische roots. In haar documentaire ‘Het verhaal uit de koffer’ laat Dewi de zoektocht zien van haar tante, Marleen, naar een periode uit het verleden van haar ouders. Tante Marleen gebruikte hiervoor persoonlijke objecten uit de koffer van Dewi’s opa.

Bibit-theater, zondag 26 mei, 12.30 uur.

2. Koken: Djamoe maken.

Djamoes zijn kruidendrankjes en –mengels die door Indonesische medicijnvrouwen verkocht worden aan iedereen die ziek is, of wel wat weerstand kan gebruiken. Lees ook ons interview met ‘Jamu Jem’. Hoe maak je die? Doe mee en maak je eigen jamu. 

Jamus. Foto: www.verspers.nl
Jamu’s. Foto: www.verspers.nl

Bengkel, maandag 27 mei, 16.30 uur. 2,50 euro voor de ingrediënten. Max. 15 deelnemers.

1. Koken: Sambals maken.

Wat sambal is, hoeven we je niet te vertellen. Maar hoe maak je die? Wij willen de workshop doen, meneer Chyco Brouwer!

Bengkel, donderdag 23 mei, 20.30 uur. 3,50 euro voor de ingrediënten. Max 15 deelnemers.

Gratis naar de 55e Tong-Tong Fair?

Doe mee en win!

= Deelname is gesloten, we maken om 15:00 uur de winnaars bekend =

Van 22 mei t/m 2 juni 2013 staan ze er weer: de witte tenten van de Tong-Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar). Voor het 55e jaar op rij is Indisch Den Haag het epicentrum van Euraziatisch Nederland. Wij mogen er 2x 10 vrijkaarten voor weggeven.

TTF 55Hoe? Door deze zin af te maken: “Waar ik het meeste naar uitkijk, is….” De inzenders van de 10 leukste antwoorden horen op 21 mei a.s. winnen de vrijkaarten. Gebruik dit reactieformulier, dan weet je zeker dat je inzending goed aankomt.

Let op: je krijgt geen deelnamebevestiging. De winnaars maken we op 21 mei a.s. bekend op deze website en op onze Facebook-pagina.

Benieuwd naar het programma van de Tong-Tong Fair? Kijk dan op de site of download de pasarkrant (pdf).

Enqueteren op de 54e TTF

Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

De traditie om naar de pasar te gaan, is bij de derde generatie nog sterk aanwezig.

De entrée van de 54e Tong Tong Fair. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
De entrée van de 54e Tong Tong Fair. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

‘Ga jij ook naar de pasar dit jaar? Ohh je bedoelt de Tong Tong Fair?’ Ja, aan de naam moet ik nog steeds wennen; voor mij is het stiekem nog steeds Pasar Malam Besar. Vanaf het eerste bezoek aan de Pasar Malam Besar in 1996 voelde ik mij gelijk senang door die overduidelijk Indische sfeer. Dit jaar ben ik aangenomen als enquêteur in de weekenden. Hierbij een korte persoonlijke impressie van de eerste dagen.

Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

Geluidsinstallatie
Eind maart werkte ik op de Pasar Malam Indonesia (PMI), op het Malieveld, als omroepster bij de informatiebalie. Nu, een maand later sta ik weer op het Malieveld, alleen in een ander soort indeling. Op beide evenementen kwam bij mij het senang voelen terug, de heimwee naar Indonesië, weer bahasa Indonesia praten en herinneringen delen aan Indonesië. Het verschil ligt toch bij de organisatorische kant; de PMI was gezellig druk, maar als medewerkster voelde ik dat ik terecht was gekomen in een chaotische werkomgeving. Alles werd op het laatste moment nog even geregeld, zoals een goed werkende geluidsinstallatie die pas werd aangeleverd op de tweede werkdag. Bij de TTF daarentegen was alles duidelijk georganiseerd en was er een personeelshandboek.

Gezellige sfeer
Donderdag 17 mei 2012 gingen de deuren open van de 54e TTF. Den Haag is sowieso de stad van de Indo, ‘de weduwe van Indië’, maar rond de periode van de TTF, is dit toch meer zichtbaar. Het Malieveld wemelde van de enthousiaste en ongeduldige mensen die snel naar binnen wilden. Ja, de TTF is nog steeds een populair begrip in Den Haag. Mijn taak als enquêteur was begonnen om 13.00 uur, in de eerste uren heb ik verschillende mensen gesproken; jong & oud, Indo of  geen Indo. Het werd snel duidelijk dat de bezoekers van de TTF vooral komen om de gezellige sfeer op te zoeken en het eten staat uiteraard hoog op het lijstje.

Iga kambing bakar. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0
Iga kambing bakar. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0

Martabak
Het doel van de enquête is om een beeld te krijgen wie de doelgroep is en wat de voornaamste redenen zijn om de TTF te bezoeken. De eerste en tweede generatie Indische mensen gaan vooral naar de TTF om de nostalgie weer te ervaren en dit te delen met familie/vrienden die zij zullen ontmoeten.  De traditie om naar de pasar te gaan, is bij de derde generatie nog sterk aanwezig. Deze generatie hebben dit meegekregen door als klein kind mee te gaan. Ook komen veel mensen die een liefde voor Indonesië hebben ontwikkeld, om de Indonesische sfeer te voelen in het Indonesië-paviljoen.  Zeker de Martabak mag niet ontbreken onder deze generatie. Heel bijzonder om te zien zijn de exclusieve gerechten die er de laatste jaren bij het menu zijn gekomen. Ik bedoel hiermee gerechten die ik leerde kennen in Indonesië. Enkele voorbeelden zijn ikan bakar kecap, iga kambing bakar, nasi ikan lele, bakmi bakso tahu isi.

Ngamen
Tot mijn verbazing en verrassing ging onverwachts een groepje Indonesische muzikanten met een geldbakje optreden tussen het wandelend publiek.  Dat wordt Ngamen genoemd. Wat ik alleen ken van de straat in Indonesië, gebeurde spontaan op de TTF.  Ik kreeg gelijk flashbacks naar mijn tijd daar. Heerlijk, wat muziek kan doen.

Indonesische  muzikanten tussen het wandelend publiek. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
Indonesische muzikanten tussen het wandelend publiek. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

Kom je komende week ook naar de TTF? Koop dan je kaarten online (veel sneller!) en check onze 10 tips.

TTF 2011: Gitaarheld Makana in Bengkel

De afgeladen Bengkel-zaal verraadt de populariteit van de jonge man op het podium, de schelpenketting om zijn nek verraadt een tropische afkomst. Ik ken hem nog niet, de Hawaiiaanse gitaarvirtuoos Makana. Na de masterclass ben ik, gitaar-newbee, om en snap ik waarom slack key gitaar zo bij Indo’s past.

Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011
Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011

Makana, ik gok dat hij een jaar of 30 is, legt in het Engels uit wat slack-key gitaar is. ‘Slack-key gitaar is net zoiets als de Spaanse flamenco en de blues uit New Orleans. Het is een typisch Hawaiaanse, volkse muzieksoort. Het verhaal gaat dat het begonnen is met de komst van ‘cowboys’. Die brachten gitaars mee en maakten Hawaianen bekend met het instrument. Toen de cowboys vertrokken, hebben de Hawaianen hun eigen draai gegeven aan gitaarmuziek.’

Slack key gitaar betekent, als ik het goed begrijp, dat je de toetsen, waarmee je de klanken van de gitaarsnoeren instelt, meer ‘ruimte’ (=slack) geeft, waardoor je een – in mijn eigen woorden – galmend, resonerend geluid krijgt. Grappig, ik heb daar niet eerder bij stilgestaan, maar dat is inderdaad hoe ik de klank van Hawaiiaanse muziek zou omschrijven. Is dat ook de parallel met krontjong muziek, trouwens?

Makana vervolgt: ‘Met de komst van missionarissen is veel wat typisch Hawaiiaans was, verboden. Slack key gitaar incluis, dus ging het underground. Het werd een erg persoonlijke bezigheid; vaders wilden het niet eens aan hun kinderen leren. Pas halverwege de vorige eeuw traden slack key gitaristen in de openbaarheid.’

Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011
Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011

Het typische Hawaiiaanse van deze gitaarstijl zit hem niet alleen in de klank, het drukt ook de Hawaiaanse levensvisie uit. Makana: ‘Bij slack key gaat het meer om het instrument dan om de gitarist. Met weinig aanraking krijg je al veel klank. Dat zie je aan mijn handen. Deze hand (waarmee hij de akkoorden aanslaat) doet het meeste werk, de hand waarmee ik de klanken vervorm het minst. Bij rockmuziek is dat juist andersom: daar zit de meeste actie juist bovenin (bij de hals).’ De gitarist concludeert: ‘So, not much is going on, but a beautiful sound is coming out’.

Tussendoor geeft de virtuoos een paar demonstraties, zoals hoe je een Portugees fadostuk kan spelen met slack key, en hoe een slack key stuk kan klinken als je de rock-techniek gebruikt. Dankzij de enthousiaste TTF-gastheer, geeft het – vreemd genoeg – chagerijnig kijkende publiek Makana af en toe een hartelijk applaus. Ik observeer Makana met bewondering. Volledig geconcentreerd sluit hij zijn ogen en laat zijn handen soepel over de gitaar glijden. Soms zie ik een minuscule glimlach om zijn lippen verschijnen, alsof hij tevreden is met de klanken die de gitaar hem wil geven. Mooi vak, gitarist.

Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011
Makana masterclass Bengkel TTF 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch 3.0 2011