Ver van familie: herkenbaar, Indisch, maar warrig

Terrence Scheurs. Bron: www.vervanfamilie.nl

Tijdens het filmfestival Film by the Sea in Vlissingen is de lang verwachte Indische speelfilm van Marion Bloem Ver van familie in première gegaan. Een maand eerder waren Ed Caffin en ik namens  Indisch 3.0 aanwezig bij de voorvertoning in Amsterdam. Veel mensen waren geraakt door de film. Ikzelf verliet de zaal met een dubbel gevoel: de scènes uit Ver van familie zijn ontzettend herkenbaar en daarom is de film een aanrader. Het verhaal als geheel had alleen beter verteld kunnen worden.

De Indische familie König krijgt in de jaren ’80 bericht dat hun uit het oog verloren nichtje Barbie (Terence Schreurs) uit Amerika naar Nederland zal komen. De Königs zijn hier niet bepaald blij mee. Hun oma Em (Anneke Grönloh) ligt op sterven en zij zijn ervan overtuigd dat Barbie haar onnodig van streek zal maken. De Königs zetten zich daarom actief in om te voorkomen dat Barbie en oma Em elkaar ontmoeten. Barbie is de dochter van oma Em’s zoon Buddy (Maurice Rugebregt) die zich, voordat hij stierf, van zijn familie gedistantieerd had. De zoektocht van Barbie naar haar oma en de vele pogingen van de Königs dit te voorkomen, vormen de rode draad van deze film.

Met deze verhaallijn onthult Marion Bloem een goed bewaard Indisch geheim: Indische families zijn niet altijd hecht, warm en gezellig. De wens pijnlijke ervaringen te vergeten en geaccepteerd te worden, is belangrijker dan de behoefte van een individueel familielid om zichzelf te kunnen zijn. Daardoor kunnen Indische families benauwen en verstillen, zonder dat de buitenwereld daar ook maar iets van merkt. De keuze van Bloem dit taboe bespreekbaar te maken vind ik een verademing. Haar keuze voor Anneke Grönloh en Terence Schreurs is net zo sterk. Dankzij hun overtuigende acteerwerk heeft het verlangen van oma Em en Barbie om elkaar weer te zien, me tot het eind geraakt. Tot slot verdienen Margot Annuschek en Nathalie Ypma een groot compliment voor de prachtige tentoonstelling in de film.

Wat ik alleen jammer vond, is dat er in de film teveel in verteld werd. Meerdere lagen in een film kunnen een verhaal meer diepgang geven, maar in Ver van familie zorgden ze voor verwarring. Het ene personage na het andere met een persoonlijk verhaal diende zich aan. Zij zorgden ervoor dat ik, terwijl ik probeerde te ontdekken waarom oom Buddy zich had verwijderd van zijn eigen familie, verstrikt raakte in de overweldigende stortvloed van intriges.

Daarnaast voelde ik plaatsvervangende schaamte over de ongeloofwaardige Indische tongval, verbaasde ik me over het slechte acteerwerk van sommigen en ergerde ik me aan de overdaad aan makkelijke symboliek. Bovendien lijkt Bloem het verhaal van de Indische wereld niet voor zich te willen laten spreken, maar het te willen uitleggen. In een aantal gebeurtenissen in de film herkende ik bijvoorbeeld de Indische gewoonte dat het not done is om bepaalde vragen te stellen. Vervolgens benadrukten de spelers dit ook nog eens, door het gewoon te zeggen. Wellicht was dit nodig om de boodschap over te brengen aan mensen die de Indische wereld niet zo goed kennen, maar ik vond het storend. Daardoor werd ik me er telkens van bewust dat iemand me wat wilde vertellen, in plaats van me iets te laten beleven en ontdekken.

Ondanks mijn kritiek ben ik blij dat ik Ver van familie gezien heb. Het is een herkenbare film die veel Indische Nederlanders zal raken. De setting in het Nederland van de jaren ’80 is vertrouwd, net als de Tupperwarebakjes, het bereiden van 200+ hapjes en de heerlijk chaotische kumpulans. Ik zou daarom iedereen aanraden de film te gaan zien en ik ben benieuwd wat anderen ervan vinden.

Voor speeldata en meer informatie: www.vervanfamilie.nl

4 gedachten over “Ver van familie: herkenbaar, Indisch, maar warrig”

  1. Mooie recensie en verwoordt ook mijn indruk van de film. Ik had voor ik de recentie op Indisch 3.0 las het volgende geschreven:

    Ik was bij de première in Vlissingen. Ik liet de film vrij onbevangen over mij heen komen. Wat zijn mijn indrukken?

    Ten eerste, Anneke Grönloh is dé (aangename)verrassing van de film. Zij speelt Oma Em zo overtuigend dat ze in haar eentje de film draagt. Ik vergat dat die zieke mevrouw in dat bed een Indische icoon is; ik zag enkel Oma Em, een van de oma’s die, onder een andere naam weliswaar, mijn kinderwereld bevolkte.

    De film laat een Indische familie zien. Eten en drukte, gitaren en pukulan vormen de getoonde uiterlijke ‘sunny side’. Maar er is ook een andere kant. Artwork en acteerspel brachten herinneringen naar boven waarvan ik niet zeker weet of ik ze wel wíl herinneren. De zware onderstroom van familiegeheimen, verstikkende verhoudingen en beladen verledens: ook dat is een Indische erfenis. Het maakte indruk en de film bleef de hele avond naspoken.

    De film kent een groot minpunt. Film kent andere eisen dan een boek en voor een geslaagde boekverfilming moet een regisseur het boek op essentiële punten los kunnen laten. Dat is Marion niet gelukt met de verfilming van haar eigen roman. Dat de film tweeëneenhalf uur duurt, zegt eigenlijk al genoeg. Alles loopt te traag; teveel wat geen uitleg behoeft, wordt expliciet gemaakt. Een voorbeeld is Barbie’s zwangerschap. Een keer overgeven en een keer informatie vragen bij een abortuskliniek zou meer dan genoeg zijn geweest om dit over te brengen. De traagheid stoort vooral in het begin van de film. Het gros van de Amerikaanse scène’s met Barbie voegen weinig toe aan het verhaal.

    De film zou mijns inziens aan kracht winnen als de duur ervan zou worden teruggebracht. Maar evengoed, komt zien de film. Al was het alleen maar om Oma Em.

  2. Gisteravond de film gezien in een uitverkochte zaal tijdens de Nederlandse Filmdagen in het Louis Hartloopercomplex te Utrecht. Marion Bloem was zelf aanwezig, en ook Anneke Gronloh; zij werden beiden onder enthousiast applaus door het publiek bejubeld. En terecht!
    Een eerbetoon aan mevrouw Gronloh, wat een talent en een moed om zich op deze leeftijd te geven. Als toegift na de film speelde Ernst Jansz een van zijn (indische) nummers op gitaar – enfin: het was een geweldige filmavond, ontroerend, herkenbaar, Indisch!

    Mij raakte naast natuurlijk ‘oma Em” de geweldige actrice Terence Schreurs, die de hoofdrol Barbie zo goed neerzette! Ze zingt fantastisch, en haar Amerikaans: subliem. De scenes in Amerika vond ik juist mooi, ze zette de toon en de sfeer van deze Barbie, deze lost soul, juist goed neer. De twee-en een half uur waren zonder problemen uit te zitten, geen moment gedacht dat het langdradig oid was. Vele lagen, deze film, als de smaken van indisch eten, duidelijk geregiseerd door een kunstenaar/schilder, het caleidoscopische karakter van Marion’s werk is herkenbaar.Ja de film draait nog in mijn hoofd na, heb er nog wel meer over tezeggen/delen, maar tot zover: een indrukwekkende film, Marion, complimenten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.