Enqueteren op de 54e TTF

Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

De traditie om naar de pasar te gaan, is bij de derde generatie nog sterk aanwezig.

De entrée van de 54e Tong Tong Fair. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
De entrée van de 54e Tong Tong Fair. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

‘Ga jij ook naar de pasar dit jaar? Ohh je bedoelt de Tong Tong Fair?’ Ja, aan de naam moet ik nog steeds wennen; voor mij is het stiekem nog steeds Pasar Malam Besar. Vanaf het eerste bezoek aan de Pasar Malam Besar in 1996 voelde ik mij gelijk senang door die overduidelijk Indische sfeer. Dit jaar ben ik aangenomen als enquêteur in de weekenden. Hierbij een korte persoonlijke impressie van de eerste dagen.

Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
Charlene aan het werk. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

Geluidsinstallatie
Eind maart werkte ik op de Pasar Malam Indonesia (PMI), op het Malieveld, als omroepster bij de informatiebalie. Nu, een maand later sta ik weer op het Malieveld, alleen in een ander soort indeling. Op beide evenementen kwam bij mij het senang voelen terug, de heimwee naar Indonesië, weer bahasa Indonesia praten en herinneringen delen aan Indonesië. Het verschil ligt toch bij de organisatorische kant; de PMI was gezellig druk, maar als medewerkster voelde ik dat ik terecht was gekomen in een chaotische werkomgeving. Alles werd op het laatste moment nog even geregeld, zoals een goed werkende geluidsinstallatie die pas werd aangeleverd op de tweede werkdag. Bij de TTF daarentegen was alles duidelijk georganiseerd en was er een personeelshandboek.

Gezellige sfeer
Donderdag 17 mei 2012 gingen de deuren open van de 54e TTF. Den Haag is sowieso de stad van de Indo, ‘de weduwe van Indië’, maar rond de periode van de TTF, is dit toch meer zichtbaar. Het Malieveld wemelde van de enthousiaste en ongeduldige mensen die snel naar binnen wilden. Ja, de TTF is nog steeds een populair begrip in Den Haag. Mijn taak als enquêteur was begonnen om 13.00 uur, in de eerste uren heb ik verschillende mensen gesproken; jong & oud, Indo of  geen Indo. Het werd snel duidelijk dat de bezoekers van de TTF vooral komen om de gezellige sfeer op te zoeken en het eten staat uiteraard hoog op het lijstje.

Iga kambing bakar. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0
Iga kambing bakar. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0

Martabak
Het doel van de enquête is om een beeld te krijgen wie de doelgroep is en wat de voornaamste redenen zijn om de TTF te bezoeken. De eerste en tweede generatie Indische mensen gaan vooral naar de TTF om de nostalgie weer te ervaren en dit te delen met familie/vrienden die zij zullen ontmoeten.  De traditie om naar de pasar te gaan, is bij de derde generatie nog sterk aanwezig. Deze generatie hebben dit meegekregen door als klein kind mee te gaan. Ook komen veel mensen die een liefde voor Indonesië hebben ontwikkeld, om de Indonesische sfeer te voelen in het Indonesië-paviljoen.  Zeker de Martabak mag niet ontbreken onder deze generatie. Heel bijzonder om te zien zijn de exclusieve gerechten die er de laatste jaren bij het menu zijn gekomen. Ik bedoel hiermee gerechten die ik leerde kennen in Indonesië. Enkele voorbeelden zijn ikan bakar kecap, iga kambing bakar, nasi ikan lele, bakmi bakso tahu isi.

Ngamen
Tot mijn verbazing en verrassing ging onverwachts een groepje Indonesische muzikanten met een geldbakje optreden tussen het wandelend publiek.  Dat wordt Ngamen genoemd. Wat ik alleen ken van de straat in Indonesië, gebeurde spontaan op de TTF.  Ik kreeg gelijk flashbacks naar mijn tijd daar. Heerlijk, wat muziek kan doen.

Indonesische  muzikanten tussen het wandelend publiek. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.
Indonesische muzikanten tussen het wandelend publiek. (c) Charlene Vodegel/ Indisch 3.0 2012.

Kom je komende week ook naar de TTF? Koop dan je kaarten online (veel sneller!) en check onze 10 tips.

“Die naam is misschien iets te rigoureus ingevoerd”

Interview Siem Boon, directeur Tong-Tong Fair (deel 2)

De Tong-Tong Fair (TTF) op het Malieveld in Den Haag opent morgen haar deuren. Het grootste Indische festijn van Nederland maakt zich klaar voor de 53e editie. De afgelopen jaren heeft het ‘grootste Euraziatische festival van Europa’ veel kritiek gekregen. In gesprek met Indisch 3.0 vertelde mede-TTF-directeur Siem Boon vorige week hun kant van dit verhaal. Het tweede en laatste deel van een openhartig interview.

Tekst: Kirsten Vos. Fotografie: Tabitha Lemon

Siem Boon, directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011
Siem Boon, directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

‘Het Indische als onderdeel van de Nederlandse cultuur, met Den Haag als basis, is belangrijk voor me. Steeds komen we terug bij het startpunt dat Tjalie al voor ogen had: het Indische is onderdeel van het Nederlandse verhaal. Indische cultuur hoort bij de Nederlandse cultuurstructuur, de media, de musea, de instellingen. Het helpt als je ervan doordrongen bent dat je dit niet vraagt alleen als Indo, maar ook als Nederlander. Toch zijn we voor Nederlandse instellingen nog steeds een “doelgroep-evenement”.’

Niet bedelen

‘Als Indisch evenement zijn we daardoor voor financiering vaak doorverwezen naar  minderhedenbeleid of integratie. Waar je je vervolgens hoorde te gedragen als lieve migrant, die geen grote mond mag hebben, terwijl wij als festival al lang geen kleine speler meer zijn. We zijn het grootste jaarlijkse betaalde evenement! Sowieso vallen Indische mensen doorgaans niet onder minderheden- of integratiebeleid, omdat die gericht zijn op het wegwerken van achterstanden. Daar zijn we doorgaans blij mee en trots op, we gaan niet bedelen.’

Calimero

‘Ja, gelijkwaardigheid voor het Tong Tong Festival en voor het Indische, dat thema kan je wel zien als mijn persoonlijke missie. Ik ben daar erg mee bezig. Je wil geen Calimero-gedrag vertonen, maar wat doe je als mensen dat gedrag wel van je verwachten? Met alle respect hoor, alleen maar praten is voor ons niet genoeg. Op een gegeven moment wil je meer, je wil toezeggingen. Dat is een strijd. En dan is het wel leuk om af en toe een succesje te hebben.’

Succesjes

[glimlachend] ‘Op dit moment ligt in de gemeenteraad de aanbeveling om Den Haag als Indische stad van Europa te gaan profileren. Ook als Hindoestaanse hoor, maar in elk geval als Indisch. Geen idee of dat te maken heeft met de Haagse kandidatuur als Culturele hoofdstad, dat zou best kunnen. Ik ben daar heel blij mee. Ik ben ooit begonnen met Den Haag de Indische hoofdstad van Nederland te noemen,  ik werd somber van dat eeuwige ‘de weduwe van Indië’. Indisch Den Haag is geen weduwe meer. Natuurlijk is het Indische karakter van Den Haag veranderd. Maar nog steeds komen mensen uit binnen- en buitenland naar deze stad vanwege zijn Indische karakter. Indisch Den Haag is actueel, niet alleen maar een historisch gegeven.’

‘Het gaat dit jaar wel iets beter in het contact met de ambassade, voorzichtig aan.’

Siem Boon (links), directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011
Siem Boon (links), directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

Pasar Malam Besar

‘Ja, onze naamsverandering. Ik vind het zelf ook niet leuk. Ik kan me voorstellen dat mensen niet wilden dat Pasar Malam Besar veranderde in iets anders. Wijzelf noemen het nog steeds de pasar hoor, wat denk jij? Maar we zijn al 20 jaar bezig met deze stap. We moesten ons gaan onderscheiden van andere evenementen om serieus genomen te worden als regulier festival in cultureel Nederland. “Goh, wat zijn jullie groot!”, zeiden journalisten regelmatig, die ons vanwege de naam vergeleken met kleine buurtpasars. Dat wilden we niet meer.’

Iets te rigoureus

‘We wilden ook nieuwe mensen trekken, een festivalpubliek gaan aanspreken. En vanuit die wens hebben we misschien iets te rigoureus de nieuwe naam ingevoerd. De dalende bezoekersaantallen hebben daar waarschijnlijk voor een deel mee te maken, ja. Mensen wisten niet dat de Tong-Tong Fair hetzelfde evenement was als de Pasar Malam Besar.  Bij de invoering van de nieuwe naam dachten we dat twee namen voeren onduidelijkheid zou opleveren.’

“Voorheen Pasar Malam Besar”

‘Dit jaar hebben we meer aandacht voor die overgang van Pasar Malam Besar naar Tong-Tong Fair. Daarom hebben we voor het eerst de naam ‘Pasar Malam Besar’ groter terug laten komen in een deel van onze uitingen. “Voorheen Pasar Malam Besar,” zoals op de poster en de cover van de Pasarkrant staat, hadden we vorig jaar ook wel. Maar dit jaar is er één extra driehoeksbordposter waarop Pasar Malam Besar even groot staat als Tong-Tong Fair.’

‘Wijzelf noemen het ook nog steeds de pasar hoor, wat denk jij?’

Siem Boon (rechts), directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011
Siem Boon (rechts), directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

Pasar Malam Indonesia

‘Dat de Indonesische ambassade vorig jaar de Pasar Malam Indonesia lanceerde, in witte tenten, een maand voor ons, hielp onze bezoekersaantallen natuurlijk niet. Er heerste zelfs even een nare sfeer. Standhouders vertelden ons dat er vrij agressief geacquireerd werd: “Bij ons hoef je niets te betalen”, en zo. Het was echt ongezellig. We waren in eerste instantie ook niet uitgenodigd op de opening vorig jaar. Pas op het laatste moment werd mijn moeder uitgenodigd, terwijl de ambassade natuurlijk niet per ongeluk die timing had uitgekozen. Het gaat dit jaar wel iets beter in het contact met de ambassade, voorzichtig aan.’

Tips van Siem: de TTF voor jongeren.

1. Pidjit!

‘Drie onderdelen van het programma dit jaar die leuk zijn voor jongeren? Tja. Er zijn zo veel verschillende Indische jongeren! Nou, de workshop Pidjit dan, in de Bengkel. Dat is leuk voor jongeren die geen grootouders hadden die ze dit hebben geleerd, of voor wie dat te lang geleden is. [lachend] Je moet er wel sterke handen voor hebben trouwens.’

2. Eten!

‘En we hebben dit jaar een leuke expositie, over Indisch eten. Eten is nog steeds een belangrijk onderdeel van onze cultuur, het houdt alles bij elkaar. We merken dat jongeren wel eens in de war raken, wat is het verschil tussen Indisch eten en Indonesisch eten? Daar krijgen ze in de expo de Indische keuken antwoord op.’

3. Krontjong!

‘Ja, het zijn zelf geen jongeren, maar Anna Montan en Patrick Lauwerends hebben weer geweldige muziek gemaakt door jazz en krontjong te mixen. Het is creatief en experimenteel. Zó kan je je Indische roots dus ook in muziek verwerken, door het vermengen van oost en west.’

Jongeren

‘Toen ik naar dit gesprek fietste, vroeg ik me af of jij me zou zien als iemand van de oudere generatie. Terwijl ik mezelf nog steeds zie als jongere. Gek is dat he? Ach, zelfs mijn moeder! Zelfs zij ziet zich als kind van die oudere generatie. Zij had al het gevoel ‘Wat weet ik nou? Ik ben als kind gerepatrieerd, ik heb allemaal niet meegemaakt wat mijn ouders hebben meegemaakt.’

Zo is het inderdaad: in de Indische wereld is het begrip jong erg rekbaar. Dat ben ik met haar eens. Ook ik ben voor veel jonge lezers van Indisch 3.0 al lang geen jongere meer. Maar goed dat ik als hoofdredacteur afzwaai. En met die conclusie rond ik het interview met Siem Boon af, die samen met haar moeder Ellen Derksen de scepter zwaait over het oudste Indische evenement dat Nederland kent: de Tong-Tong Fair, voorheen Pasar Malam Besar.

De tenten van de Tong Tong Fair op het Malieveld in 2011 (c) Tabitha Lemon/ Indisch3.0 2011
De tenten van de Tong Tong Fair op het Malieveld in 2011 (c) Tabitha Lemon/ Indisch3.0 2011

 

“Het laatste wat we willen, is bepalen wat Indisch is.”

Interview met Siem Boon, directeur Tong-Tong Fair (deel 1)

De Tong-Tong Fair (TTF) zet momenteel haar tenten op op het Malieveld in Den Haag. Het grootste Indische festijn van Nederland maakt zich klaar voor alweer de 53e editie. De afgelopen jaren heeft het ‘grootste Euraziatische festival van Europa’ veel kritiek over zich heen gekregen. In een openhartig gesprek met Indisch 3.0 vertelt mede-TTF-directeur Siem Boon haar kant van dit verhaal. Een interview in twee delen.

Tekst: Kirsten Vos. Fotografie: Tabitha Lemon

Siem Boon directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011
Siem Boon directeur Tong Tong Fair (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

Naast mededirecteur van de Tong-Tong Fair, is Siem Boon ook de kleindochter van Jan Boon, de man die Indisch Nederland nieuw leven inblies, ver voordat die groep doorhad dat zij dat nodig had. Dit jaar is het 100 jaar geleden dat Jan Boon – a.k.a. Tjalie Robinson & Vincent Mahieu – geboren is. De TTF besteedt daar veel aandacht aan, blijkt uit het programma. Maar hoe was het eigenlijk om zijn kleindochter te zijn?

Lezen

‘Het programma benadert Tjalie toch vooral vanuit het perspectief van de lezer, niet uit dat van de kleindochter,’ begint Siem Boon. Siem was 10 jaar toen haar opa overleed. ‘Via de literatuur  heb ik hem beter leren kennen, ik had al goede herinneringen aan hem, maar door zijn schrijfwerk en de familieband ben ik bovengemiddeld over hem na gaan denken. Hij was een heel leuke opa, hij was goed met kinderen, net als mijn vader. Hij kon een beetje gek doen. [met pretogen] Een keer kwam hij uit de VS met vakantie in Nederland. Met uitgestreken gezicht liep hij de woonkamer in, terwijl hij een soort Mickey Mouse-hoed op had, je weet wel, met van die ronde oren. Je snapt, dat vond ik prachtig.’

“Hoeveel procent iets Indisch is, dat is toch helemaal niet interessant?”

NOS Journaal

‘Nee hoor, ik had wel door dat hij heel bijzonder was, dat mensen tegen hem opkeken met achting en ontzag. Mensen keken bijna met datzelfde ontzag naar mij: “Kijk, zij is de kleindochter van Tjalie!” Dat zijn overlijden in 1974 op het NOS Journaal was, kan Boon zich nog goed herinneren. ‘Zijn overlijden was een ramp, een schok. Hij is overleden aan een hersenbloeding. Maar dat het NOS Journaal ’s avonds over mijn opa’s dood berichtte, dat dat nationaal nieuws was, dat heeft  veel indruk op me gemaakt.’

Hogere eisen

‘Ja hij kon heel streng zijn, zeker tegen lezers van Tong-Tong. Daar merkte ik niets van.  Achteraf hoorde ik dat hij hogere eisen stelde aan jongens dan aan meisjes. Dus misschien was hij wel makkelijk met ons meisjes omdat hij minder verwachtingen had. Maar ja. Hij kon gewoon heel geestig zijn en ad rem. Zwaar om hem als grootvader te hebben? Welnee. Voor sommigen is hij misschien een legende, maar als je hem hebt gekend, krijgt hij die proporties niet. Ik denk wel eens, het zou zwaarder zijn als hij er nog wel was. Misschien had hij allerlei strenge brieven gestuurd over wat ik deed.’

Optimisme

‘Wat ik van hem in mezelf herken, een eigenschap die we allebei hebben, is een soort ziekelijk optimisme. Dat is een gevoel van “Misschien is het niet mogelijk, maar je weet nooit.” Wat ik met deze mentaliteit voor elkaar gekregen heb? Dat dit evenement een echt festival geworden is. Dat het meer is dan iets museaals, je weet wel, dat je alleen maar bezig bent met het reproduceren van vroeger. We besteden natuurlijk wel gewoon aandacht aan geschiedenis, maar we stimuleren mensen vooral om door te gaan met de Indische cultuur. We geven er een eigentijdse draai aan. Hoe? Nou, bijvoorbeeld met het optreden ‘North Sea Paradise’ van Balawan en Makana. Het vermengen van oosterse en westerse dans, muziek en opvattingen over bijgeloof in Sekala Niskala.’

Siem Boon (rechts) en Kirsten Vos op het Malieveld. (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

Normstellend programma

‘Wat me enorm stoort, is dat mensen ons programma als normstellend ervaren omdat we al zo lang bestaan. Het laatste wat we met dit programma  willen, is bepalen wat Indisch is. We bieden dit programma juist aan vanuit de gedachte “Is dit Indisch voor jou? Stimuleert het je, inspireert het je?” Hoeveel procent iets Indisch is, dat is toch helemaal niet interessant? We weten waar mensen aanstoot aan nemen. Juist daarom willen we niet al te stellig zijn en zullen we voorzichtig zijn met zeggen “Indische mensen zijn zo-en-zo.”

Niet-Indische invloeden

‘Wij zijn al lang geen doelgroepevenement meer. De pasar, zo noem ik hem ook nog steeds hoor, is heel gewoon geworden. We zijn een evenement voor heel Nederland geworden. We willen het Indische zoveel mogelijk mensen delen. Wat zeg je? O, de kritiek over het toelaten van het niet-Indische. Ik weet eigenlijk niet goed wat met niet-Indische invloeden wordt bedoeld. Juist de niet-Indonesische items maken ons programma vaak typisch Indisch. Toen we destijds begonnen met Indonesische items, werd dat door sommigen als verwatering gezien!’

“Ik weet eigenlijk niet goed wat met niet-Indische invloeden wordt bedoeld.”

Pasar Gambir

‘Hoe dan ook is de trend van het evenement: meer Azië, ook meer Indonesië, en minder Hollandse stands, zoals in het begin. Als je een Pakistaanse of Vietnamese stand niet-Indisch noemt: zulke koopwaar en zulke handelaren stonden al op de Indische Pasar Gambir, die het grote voorbeeld van de Pasar Malam Tong Tong was. Sommigen verzetten zich daartegen omdat dat niet-Indonesisch is, en dan zeggen ze: het is niet Indisch meer, of niet authentiek meer of whatever, maar Surinaamse en Pakistaanse en andere stands waren er al in de jaren zestig.’

Onzichtbaarheid van een mengcultuur

‘Nee hoor. Als we die zogenaamde niet-Indische invloeden alleen om het geld zouden toelaten, hadden we waarschijnlijk beter allang een puur-Indonesisch evenement kunnen organiseren. Koloniale geschiedenis ligt moeilijk, mengculturen zijn voor de goegemeente onherkenbaar als zodanig, en authenticiteit is voor veel mensen het hoogste goed. Wij blijven zeggen: het Indische is ook authentiek, ons evenement is authentiek, je moet je niet laten aanpraten dat je als Indo minder zuiver of minder authentiek bent dan bijv. een Indonesiër of Hollander.’

Siem Boon vertelt volgende week dinsdag verder, onder meer over de naamswijziging, Calimero en de Pasar Malam Indonesia. Kijk op 24 mei a.s. op onze website!

De grand-pasar van de Tong-Tong Fair in aanbouw. Op de voorgrond Siem Boon (rechts) en Kirsten Vos. (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011
De grand-pasar van de Tong-Tong Fair in aanbouw. Op de voorgrond Siem Boon (rechts) en Kirsten Vos. (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2011

Met I3 naar de Tong Tong Fair

Dit jaar kun je met Indisch 3.0 naar de Tong Tong Fair. En misschien ga je wel gratis. We geven namelijk 10 x 2 kaarten weg!

Van 25 mei t/m 5 juni 2011 vindt de 53e editie van “het grootste Euraziatische festival ter wereld” plaats op het Malieveld in Den Haag. Met de jaarlijkse evenement probeert de Stichting Tong Tong de Indische cultuur te stimuleren, en de kennis over Indische mensen en hun (cultuur-)geschiedenis te bevorderen.

Prijsvraag

We mogen dit jaar 10 x 2 kaarten voor de Tong Tong Fair weggeven! Deze kaarten zijn geldig op een dag naar keuze.  Om de toegangskaarten voor de TTF 2011 te winnen moet je het goede antwoord op onderstaande vraag mailen naar redactie@indisch3.nl.

Dit jaar vindt het festival dus voor de 53e keer plaats. In welk jaar en op welke lokatie was de allereerste editie?

N.B.: De actie loopt t/m 22 mei 2011.

Meeting I3

Natuurlijk is Indisch 3.0 dit jaar zelf ook op de Tong Tong Fair, en wel op zaterdag 28 mei . Die dag organiseren we een meeting  waar I3-redacteuren, I3-fans, jonge indo’s en andere geïnteresseerden elkaar ontmoeten. We zullen vanaf 12:00 uur aanwezig zijn op het TTF-terrein en een aantal programma’s bezoeken, rondwandelen, kletsen en natuurlijk: eten.

Highlights van het programma van die dag

12.30 – Bibit Theater – Dvd-box-presentatie Stand van de Zon, Maan en Sterren door producente Hetty Naaijkens-Retel Helmrich en de regisseur Leonard Retel Helmrich

14.30 – Bibit Theater – ‘Indische organisaties’, dr. Fridus Steijlen (KITLV, Leiden) doet verslag van zijn onderzoek

17.00 – Bintang Theater -100 jaar Tjalie Robinson: ‘Herinnering is niet hetzelfde als nostalgie’, talkshow o.l.v. prof. dr. Pamela Pattynama met Marion Bloem, Ernst Jansz en Helga Ruebsamen

19.30 – Bintang Theater – Andy Tielman

Voor het gehele programma, zie hier.

'Seven days of fun' – opening 2e PMI

Pasar malams als tastbaar bewijs voor band Nederland – Indonesië

De tweede Pasar Malam Indonesia op het Malieveld in Den Haag is vrijdag 1 april 2011 van start gegaan. Voor de openingsceremonie waren Nederlandse prominenten aanwezig, zoals oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot en oud-staatssecretaris van Defensie Willem van Ekelen waren, maar ook Indonesische prominenten: voormalig ambassadeur Yusuf Habibie en waarnemend ambassadeur Umar Hadi. De ceremonie ademde een sfeer uit van gedeelde hoop op een nieuwe toekomst voor de relatie tussen Nederland en Indonesië.

pasar malam indonesia 2011 (c) Kirsten Vos/ Indisch3.0

Vandaag gaan we met redacteuren en freelancers een eerste bezoek plegen, later deze week gaan we dat nog eens over doen met fans van onze Facebook-pagina, die met ons meegaan als gasten van de ambassade. En het zal ontzettend gezellig worden. Een eerste observatie tijdens de opening vrijdag leerde dat de PMI dit jaar groter en ruimer van opzet is dan in 2010. De benauwde, kleine “straatjes” tussen de standjes in zijn nu prettig ruime wandelpaden, al zullen die op drukke dagen, zoals vandaag, nog steeds flink gevuld zijn. Het discussieprogramma Indonesia Today, dat Umar Hadi eerder aankondigde is duidelijk een inhoudelijke vernieuwing ten opzichte van het vorig jaar overwegend muzikale programma. En de foodcourt is een stuk groter en comfortabeler opgezet.

De Pasar Malam Indonesia staat garant voor “seven days of fun”, vertelde de heer Hadi in zijn openingsspeech, die overwegend in het teken stond van een nieuw tijdperk in de verhoudingen tussen Nederland en Indonesië. Umar Hadi benadrukte verder de inspirerende rol die oud-ambassadeur Habibie ingenomen had in het organiseren van dit evenement dat “the biggest promotional event that any Indonesian embassy has ever organized in the world.” Die “‘seven days of fun” zijn gevuld met optredens van 63 artiesten en entertainers, eten van 27 restaurants en aanbiedingen van meer dan 40 standhouders, varierend van batik-handelaren tot vertegenwoordigers van steden als Bandung en Jakarta of van regio zoals Noord-Sulawesi.

Als Indisch 3.0 zijn we blij met de komst van deze tweede pasar malam in Den Haag heeft. Hoe meer aandacht voor de Indische en Indonesische cultuur in Nederland en Den Haag, hoe beter. Ik zie bovendien wat de ambassade doet om de banden tussen de Nederlandse, Indische en Indonesische gemeenschappen aan te halen. Ik geloof dat we op die manier wel eens zouden kunnen bereiken wat politiek zo lastig is: het helen van de wonden uit het verleden. Maar ik hou één zorg over, die bevestigd werd door een uitspraak van eregast Willem van Ekelen, afgelopen vrijdag tijdens de opening: de verwarring over deze pasar malam.

Meneer en mevrouw Van Ekelen op de PMI 2011

De heer Van Ekelen, oud-staatssecretaris van Defensie, heeft als eerste Nederlandse staatsman in 1981 een bezoek gebracht aan Indonesië en daarmee een belangrijke stap gezet in het verbeteren van de verhoudingen tussen Nederland en Indonesië. Daarnaast heeft hij, samen met zijn vrouw, recent het initiatief genomen om een Indonesia-Nederland stichting op te richten, gesteund door politieke kopstukken als Ben Bot en Alexander Rinnooy Kan. Om die reden had de Indonesische ambassade het echtpaar Van Ekelen gevraagd vrijdag de opening te verzorgen: mevrouw Van Ekelen opende, met het doorknippen van het lint, de PMI, later gevolgd door haar echtgenoot, die dit met een slag op de gong deed.

In zijn speech, waarin Van Ekelen uitdrukte wat een eer hij het vond om deze openingshandeling te mogen doen, vertelde hij dat de pasar malam lange tijd de enige verbinding was tussen Nederland en Indonesië. Dat is absoluut een feit. Alleen, zijn opmerking zou gezien kunnen worden als verwarrend. De afgelopen 50+ jaar was het namelijk de Pasar Malam Besar in mei, nu Tong-Tong Fair geheten, die het gezicht van deze verbinding vormde.

Natuurlijk kan je wat Willem van Ekelen zei, zien als verwijzing naar het algemene fenomeen van pasar malam, waar niemand het alleenrecht op heeft. Maar de oud-staatsman bevestigde in elk geval dat de verwarring over twee Pasar Malams op het Malieveld in Den Haag nog steeds bestaat. Wat vind jij – wat kunnen Indische fora zoals Indisch3.0 doen om die verwarring op te heffen?

Recensie – de Pasar Malam van Tong Tong

In het in 2009 uitgekomen boek ‘De Pasar Malam van Tong  Tong, een Indische Onderneming‘ doet Florine Koning verslag van 50 jaar PMB in Den Haag. De historicus Koning, momenteel verantwoordelijk voor de PR van de Tong-Tong Fair, werkte er vier jaar aan. Het resultaat is een tijdsbeeld van de Indische gemeenschap die op zoek is naar erkenning. Maar bovenal leest het als het antwoord van de organisatie op de vele kritieken die het in de loop der jaren heeft gekregen.

Florine Koning (2009)

Bij het schrijven van deze recensie flitsen vele gedachten door mijn hoofd. “Benader ik het boek als objectief recensent, of neem ik alle kritiek mee die ik gehoord heb?” “Als Indisch3 treden wij op op de Tong-Tong Fair. Kan ik dan nog wel een recensie schrijven?” En: “De Pasar Malam Besar, euh, Tong-Tong Fair, is een instituut. Mogen wij daar wel kritisch op zijn?” Tijdens het lezen komen al deze gedachten regelmatig voorbij. Ik heb de verhalen gehoord over een zwarte lijst met mensen die kritiek hebben op de organisatie en realiseer me desalniettemin dat een onafhankelijke mening voor onze lezers zwaarder weegt dan elke andere overweging.

Bij het lezen van het boek denk ik bij vrijwel elke foto: dit kan een familielid zijn. De prachtige, grote foto’s maken het lijvige boek tot een persoonlijk naslagwerk. Ook het ontstaan van de Pasar, ooit begonnen als fancy fair voor een goed doel, ontroert. Maar wat me het meeste raakt, is de parallel tussen de erkenning die de Pasar Malam Besar zocht, en de niet ophoudende zoektocht naar erkenning van de Indische gemeenschap.

Koning geeft aan dat voor de Pasar in 2007 die zoektocht eindigde: het jaar waarin de Pasar de Grand Prix van de Nationale Evenementprijzen uitgereikt kreeg. Ik voel een parallel met het commentaar van mijn opa, toen hij een lintje kreeg voor 40 jaar trouwe dienst bij de KLM – die hij ook nog eens ontving van zijn grote idool Nelie Kroes: “Hoe vind je dat Kirst? Niet slecht hè, voor een Indo?”

Tong Tong Fair (bron:www.tongtongfair.nl)

Twee jaar later veranderde het bekroonde evenement zijn naam in de – veel bekritiseerde –  Tong-Tong Fair. In het boek is die kritiek opgenomen. De historicus en pr-functionaris Koning neemt enkele passages op, waaruit alleen maar blijkt dat mensen aangeven dat de Pasar Malam tot hun identiteit behoort. Het veranderen van de naam voelt als het weg gummen van een stuk geschiedenis. De uitleg voor de naamswijziging? Te veel nostalgie, te veel een soortnaam (de Spa Blauw onder de festivals) en op internationaal vlak te weinig positionerend.

Op dat moment verliest Koning zichzelf in onderbouwingen en theoretische discussies. Zelfs de Van Dale haalt ze erbij om aan te tonen dat het begrip Pasar Malam synoniem staat aan exotisch en nostalgisch. Hierdoor gaat het boek voorbij aan de kern van die kritiek: het veranderen van de naam is te vergelijken met het doorhakken van een navelstreng: nooit meer zal de vanzelfsprekende verbinding tussen Indie en Nederland een plek hebben in Den Haag. De Pasar Malam Besar is (van) de Indische Gemeenschap – een feit dat een paar pagina’s later onderstreept wordt, door te beschrijven  dat de TTF te vergelijken is met een tijdelijke Indische stad.

Het evenement, dat uitgroeide van een – in het boek treffend beschreven- familiebedrijf tot een serieuze speler, heeft het zeker niet makkelijk gehad. Door het tijdelijke karakter waren banken niet erg happig op het verlenen van financiering. In de loop van de tijd besteedde de organisatie steeds meer aandacht aan stylering en vormgeving, waardoor mensen dachten dat er geld in overvloed was. De auteur benadrukt bovendien dat de entreeprijzen aanzienlijk lagen zijn dan die van andere Nederlandse evenementen. Dit argument, hoe begrijpelijk ook vanuit zakelijk perspectief, verliest aan kracht doordat vele bezoekers de entree van de Pasar vooral vergeleken met die van andere pasars. Misschien dat hierbij die naamsverandering wel helpt.

Een evenement dat ooit idealistisch begonnen is, kreeg na een kleine 50 jaar eindelijk erkenning. De naamsverandering die erop volgde maakte een hoop los: dat liet zien hoezeer de Pasar Malam Besar eigendom geworden was van de Indische gemeenschap. Sinds die verandering boet het evenement alleen maar in aan naamsbekendheid, zeker met de komst van de Pasar Malam Indonesia van de Indonesische ambassade. En toch – het in 2009 uitgekomen boek geeft zeker veel meer kleur aan die grote Indische avondmarkt, die voor velen verworden is tot een jaarlijks Indisch familiefeest, of je nou tevreden bent met de manier waarop ze deze onderneming drijven, of niet.

Met Indisch 3.0 naar TongTongFair (21/5)?

52e Tong-Tong Fair in Den Haag (19/5 - 31/5 2010)

Traditioneel organiseert de Tong-Tong Fair in Den Haag (19-31 mei 2010) op vrijdagavond speciale events voor jonge Indo’s. Natuurlijk kunnen we daar a.s. vrijdag 21 mei apart naartoe gaan, maar samen is leuker, toch?

Indisch 3.0 organiseert daarom twee meetings op de 52e TTF speciaal voor haar webbezoekers. Komen jullie ook?

Programma 21 mei 2010

  • 18:00 Entreehal Verzamelen
  • 18:30 Eetpaviljoen Gezamelijk makan-makan en omong-omong
  • 19:30 Bibit-theater ‘Indotiteit’ onderzocht. Bevindingen van Indische studenten.
  • Aansluitend kan je over de Pasar wandelen, Indisch 3.0 gaat naar het Bintang theater, waar  je je natuurlijk later weer bij aan kan sluiten. Als je dat wil, laat dat ook even weten als je je aanmeldt. Dan reserveren we een kaartje voor je – die optredens in het Bintang theaters zijn vaak snel uitverkocht.
  • 20.30 Bintang Theater Plug&Play Sessions @ Tong Tong Festival, met o.a. The Damn Squad, The Under Covers en Angelo & Friends (toeslag € 2,50) Talentvolle live bands in combinatie met een DJ die de sfeer van de avond uitstekend aanvoelt, vormt hèt fundament voor de PLUG & PLAY Sessions. Met 2Step, swing beats, neosoul, R&B, funk en hip hop van o.a. The Damn Squad, Angelo & Friends, Undercovers en DJ Duo Oost Indisch Doof.

Aanmelden
Om te weten op wie we wachten als we op de TTF zijn, en om een reservering voor het eten te maken, is het handig dat je je even aanmeldt. Aanmelden betekent trouwens niet dat je al een kaartje hebt, wel dat je niet alsnog in je eentje over die grote avondmarkt banjert en gezellig met ons een hapje en een drankje nuttigt.

Laat ons snel weten met hoeveel personen je komt en, als je later wil inhaken, hoe laat we je kunnen verwachten:

  • via de Facebook-pagina van Indisch3
  • via Hyves,
  • door een comment te plaatsen onderaan dit bericht,
  • of via e-mail melati74@hotmail.com.
  • Kosten
    Een kaartje kost 11, 50 euro. Kaartje voor het Bintang-Theater is 2,50 euro extra. De prijzen van saté kambing, tjendol en risolles kennen we nog niet..

    Locatie
    Adoe.. Malieveld, Den Haag … Die grote witte tenten, kan niet missen.

    Kan je op de 21e niet? We nodigen je binnenkort ook uit voor de 28e. We hopen je op een van deze avonden te zien!

    Ed, Kirsten, Natalie, Patrick, Elsbeth, Charlie, Merah en Ulrike

    p.s. Wil je vrijdag de 21e eerder naar de TTF? Hier volgen een paar extra suggesties uit het programma.

    14:00 Bibit theater Het Indie van Multatuli- les door prof mr Cees Fasseur. Het gebrek aan kennis in de Nederlandse samenleving over de Indische cultuur en geschiedenis is een doorn in het oog van veel (Indische) Nederlanders. Ervaringsverhalen uit de Indische gemeenschap worden door gebrek aan voorkennis niet altijd in de juiste context geplaatst waardoor de beeldvorming blijft steken in clichés. Professor Fasseur schetst hoe Nederlands-Indië er uitzag ten tijde van het verschijnen van de Max Havelaar in 1860.

    15.00 Bengkel Workshop basgitaar o.l.v. Indo Hardjodikoro uit Jakarta (neem uw gitaar mee). Tohpati Etnomission is de wereldjazz-formatie rond jazzgitarist Tohpati Ario Hutomo (1968), een van de toonaangevende contemporaine jazzgitaristen van Indonesië. Met zijn groep speelt hij een swingende fusion van moderne jazz en Soendanese en West-Sumatraanse rootsmuziek. Tohpati Etnomission bestaat uit Tohpati Ario Hutomo (gitaar), Indro Harjodikoro (elektrische bass), Demas Narawangsa (drum en percussie), Endang Ramdan (traditionele gendang percussie) and Diki Suwarjiki (traditionele suling).

    18:30 Bibit theater Aanpassen! Aanzet tot dialoog’, met Vaya Nijhof en Iris Cousijnsen van Nasi Idjo. Door Ricci Scheldwacht

    Voor uitgebreidere informatie over de programmering, artiesten en algemene informatie ga je naar de website van de Tong Tong Fair, www.tongtongfestival.nl.