Films over Indonesië in het spoor van journalisten.

Terugblik op de slotfilms van CinemAsia 2014

Winnares Alexandra Robbe ging vorige week naar de slotfilms van filmfestival CinemAsia 2014, in De Balie in Amsterdam. Zij schreef er voor Indisch 3.0 een recensie over. 

tekst: Alexandra Robbe

3000th Thursday
De eerste film 3000th Thursday was kort maar krachtig. Regisseuse Happy Salma was speciaal overgekomen uit Indonesië. Prachtig sober in beeld gebracht, daardoor heeft de film een enorm inpact. De kracht en machteloosheid van velen die hun geliefden en familieleden verloren en hiertegen vreedzaam protesteren, wordt treffend getoond in de persoon van de invalide grootvader,die ondanks zijn verlamming een enome kracht uitstraalt. De moed der wanhoop. Zijn kleinzoon neemt zijn “taak” over.

The 3000th Thursday - Happy Salma (2013 Indonesië)
The 3000th Thursday – Happy Salma (2013 Indonesië)

Trail of Murder
De tweede film Trail of Murder laat ons het spoor volgen van journaliste Step Vaessen,die de moord op haar college Sander Thoenes in 1999 door het leger ontrafelt. Dicht op de huid gefilmd, door de originele beelden van de vermoorde journalisten, hun aantekenblok met bloedvlekken naast hun ontzielde lichamen. Dat komt hard binnen. Alsof we erbij zijn. Zij deden gewoon hun werk. En dit alles is zo kort geleden. Ook Step heeft hier persoonlijke littekens aan overgehouden. Dieptriest allemaal.

Trail-of-Murder
Trail of Murder – David Niblock (2013 Indonesië)

The Indonesian Killing fields
De derde en laatste film The Indonesian Killing fields toont hoe de executeurs van de “zogenaamde” communisten momenteel leven met hun acties, al dan niet gedwongen door het leger of de regering. Opvallend is het verschil in reacties van de betrokkenen, sommigen hebben er totaal geen probleem mee, wat ze gedaan hebben, zijn er zelfs trots op. Het lijkt alsof ze geen geweten hebben, anderen hebben er zichtbaar moeite mee en schamen zich er niet voor hun schaamte en verdriet te tonen.

De regering wil geen enkele verantwoording nemen en “lacht alles simpel weg”. Tja. Ook hier wordt de pijn van slachtoffers treffend getoond, ze gaan door met een simpele kracht, de moed der wanhoop. De feiten moeten boven tafel en het is nodig dat de verhalen verteld en verspreid worden. Zoals altijd met dit soort tragedies is dat een lange en moeizame weg.

Indonesia's kiling fields - Step Vaessen (2013 Indonesië)
Indonesia’s kiling fields – Step Vaessen (2013 Indonesië)

Hulde aan de filmmakers die de moed hadden om bovenstaande documentaires te maken met een enorme volharding. Het was in alle opzichten een bijzondere avond, ik moest na afloop even bijkomen.

Onze geschiedenis moet verteld worden, alles. Djangan lupah.

Alexandra Robbe @ CinemAsia 2014
Alexandra Robbe @ CinemAsia 2014

Hoe maak je een filmscript?

CinmAsia FilmLAB blog: script & pitch

De vorige keer schreef ik dat mijn script was geselecteerd voor de scriptworkshop van CinemAsia’s FilmLAB. In totaal zijn er zes scripts geselecteerd, waarvan er drie daadwerkelijk gemaakt mogen worden na de workshop en een pitch die elke kandidaat moet geven. 

De plenaire workshop
De dag van de eerste bijeenkomst, de plenaire workshop: ik ben best wel zenuwachtig, maar tegelijkertijd heb ik er ook zin in! Ik ben benieuwd wat voor scripts de vijf andere kandidaten hebben. Veel te vroeg ben ik bij Binger Filminstituut, waar ik Judith Mulder en Daan Vree, producers van CinemAsia FilmLAB, ontmoet. Langzaamaan druppelen mijn mede FilmLAB-ers binnen: Alex, Asela, Jenny, Myrthe en Raoul.

Ernie Tee
Ernie Tee verzorgt de scriptworkshop. Hij is scenario-coach en script editor van onder andere de succesvolle speelfilms De Tweeling, Wilde Mossels en De Heineken Ontvoering. Daarnaast doceert Ernie Tee aan de Nederlandse Film en TV Academie en de Sint Lukas School of Arts in Brussel en ontving hij in 1992 de Pierre Bayle-prijs voor de filmkritiek. Heel erg bijzonder om met hem te mogen werken!

filmlabkandidaten
de Filmlabkandidaten, vlnr: Asela, Amber, Jenny, Alex, Myrthe, Raoul en CinemAsia’s Judith, Daan en Ernie Tee.

De essentie van een goed script

Allereerst legt Ernie uit wat de essentie is van het schrijven van een goed script.  In principe verschilt de opbouw van een non-fictie script niet heel erg van een fictie script: alle scripts moeten een goed begin, midden en einde hebben.

  1. Situatie + probleem – In het begin wordt het ‘probleem’ laten zien
  2. Acties – In het midden wordt er geprobeerd een oplossing te vinden voor het probleem
  3. Final solution/action: Aan het einde is het probleem wel of niet opgelost, met een duidelijke conclusie.

We krijgen heel erg veel informatie, ik schrijf braaf mee en probeer alles in me op te nemen. Wat me opvalt: ik ben de enige met een documentaire script en ik ben weer eens de enige lelieblanke 😉

aantekeningen

Feedback
Na een algemene uitleg, gaat Ernie in op de zes scripts. Ik vind dit heel erg leuk! Zo krijg je namelijk de plannen van de andere kandidaten te horen. We mogen feedback geven op de filmplannen en er ontstaat veel interactie. Er zijn veel verschillende ideeën: Myrthe heeft een heel leuk komedie script, terwijl Raoul het serieuzer aanpakt met een plan over de Molukse treinkaping. En dan is het zover: er mag feedback worden gegeven op mijn script.

Spontaan word ik een tomaat, dat gebeurt meestal als ik iets spannend vind. Het valt eigenlijk best mee: ik moet vooral kijken of ik zelf eten wil brengen naar oma, of dat ik het haar laat maken. Mijn eerste idee was dat oma het eten van het tehuis zou eten en dat ze dan terugdacht aan de tijd in Indië, maar dat het eten van het tehuis niet lekker is en ze het weggooit en dan lekker zelf gaat goreng.

Dit was een wat negatieve insteek, hoor ik, het is beter als ik haar direct lekker eten breng want dan is het logisch dat ze terugdenkt aan de goede ouwe tijd. Voor de volgende, individuele, bijeenkomst moeten we het script herschrijven.
Bij de tweede bijeenkomst krijg ik individuele feedback op mijn script en mag ik allerlei vragen stellen aan Ernie. Het begint al echt een film te worden!

D-Day
Vandaag is het zover: we moeten in twee minuten onze film pitchen. Aanwezig zijn de kandidaten, de CinemAsia crew en drie coaches: Rishi Chamman, Sandra Beerends en Jimmy Tai. Ik ben heel erg zenuwachtig, maar ik heb het goed geoefend. Bovendien heb ik een t-shirt laten bedrukken met de schattige foto van opa en oma, waardoor ik de pitch niet helemaal in mijn eentje hoef te doen.

Lucky t-shirt selfie
Lucky t-shirt selfie

Pitchen!
Ik sta voor de groep, mijn hart klopt… de tijd gaat in en ik praat. Ik probeer de jury te laten inzien dat het nu de tijd is om dit script daadwerkelijk te gaan maken tot een film. Het lukt binnen de tijd. De andere kandidaten geven hele goede pitches, ik heb geen idee wie er uiteindelijk gekozen zullen worden. En dan is het afwachten.

De  uitslag
Een uur later is de jury er uit. Maar eerst moeten we allemaal naar voren komen en krijgen we een bewijs van deelname. Er wordt een foto gemaakt, maar ik denk alleen maar: laat het nu weten, ik hou het niet meer! Als eerst wordt het plan van Raoul gekozen, over de Molukse treinkaping. Vervolgens wordt mijn naam genoemd! YEAAAAH! Ik ben heel blij, maar probeer niet rond te gaan stuiteren want de helft van de kandidaten valt af en dat is niet leuk. Als laatste wordt het plan van Alex uitgekozen, over Chinese theetradities.

Sandra Beerends
Mijn coach is Sandra Beerends, scripteditor en gastdocent voor NTR en individuele filmprojecten. Sandra is betrokken bij Berlinale Talents en is mentor bij de korte film Scriptstation en voor Prime4kids. Ze schreef en coproduceerde de korte film Arigato (publieksprijs Film by the Sea 2012). Tevens is zij scripteditor van Kauwboy, die werd uitgeroepen werd tot Beste Europese jeugdfilm van 2012.

AmberenSandra
Samen met Sandra ga ik bezig met de planning: binnen vijf weken moet de film al af zijn!
Hierover meer in mijn volgende blog.

 

Indisch 3.0 CinemAsia actie 2014: deel je film met twee vrienden

… en met onze lezers!

Wil jij graag naar het CinemAsia filmfestival en vind je het leuk om daarover te bloggen? Dan heb je geluk. Bij de CinemAsia actie van Indisch 3.0 mag jij naar CinemAsia, je mag twee vrienden meenemen én je maakt een recensie die wij gegarandeerd plaatsen. We geven in totaal 3 x 3 vrijkaarten weg. Meedoen kan tot en met woensdag 2 april.

Wat moet je doen?
1. Ga naar de programmapagina van CinemAsia en scroll naar de films over Indonesië.
2. Kies de film die jij heel graag zou willen zien met je vrienden.*
3. Vul het deelnameformulier (hieronder) in.
4. Check of je Like voor onze Facebook-pagina aan staat.
5. Open op 3 april je mailbox om te zien of jij en je bangsa naar de film van je keuze gaan!

*uit het programma over Indonesië. Wil jij naar de korte film van Amber Neefkens, Indië op een bord? Dat mag ook.

De afsluitende film van het festival: Indonesia's killing fields van Step Vaessen. Dutch premiere - Step Vaessen (2013 Indonesië) Een overweldigende documentaire over de gruwelijke, bloed overgoten jaren 60 in Indonesië. De executies van vermeende communisten in Indonesië in 1965 waren een van de bloedigste slachtpartijen verborgen voor de buitenwereld. Een tot drie miljoen mensen zijn gestorven en begraven in massagraven die nooit zijn opgegraven. Nu pas laten de massamoordenaars zich uit. In de bekroonde documentaire ‘The Act of Killing’, vertellen de massamoordenaars de gruwelijke verhalen van hun ex- ecuties. Ze beschouwen zichzelf als helden omdat ‘het uit- roeien van de communisten’ het overheidsbeleid was. Step Vaessen ontdekt waarom deze mensen massamoordenaars werden. 6 April - Closing starts at 19:30 Closingfilms are Indonesia's Killing Fields, Trail of Murder and 300th Thursday.
De afsluitende film van het festival: Indonesia’s killing fields van Step Vaessen. Dutch premiere – Step Vaessen (2013 Indonesië)

Tip: Indonesia’s killing fields
Een overweldigende documentaire over de gruwelijke, bloed overgoten jaren 60 in Indonesië. De executies van vermeende communisten in Indonesië in 1965 waren een van de bloedigste slachtpartijen verborgen voor de buitenwereld. Een tot drie miljoen mensen zijn gestorven en begraven in massagraven die nooit zijn opgegraven. Nu pas laten de massamoordenaars zich uit. In de bekroonde documentaire ‘The Act of Killing’, vertellen de massamoordenaars de gruwelijke verhalen van hun ex- ecuties. Ze beschouwen zichzelf als helden omdat ‘het uit- roeien van de communisten’ het overheidsbeleid was. Step Vaessen ontdekt waarom deze mensen massamoordenaars werden.

6 April – Closing starts at 19:30

Ja, ik wil naar de film!

[contact-form subject='[Indisch 3.0. Magazine %26amp; meer.’][contact-field label=’Naam’ type=’name’ required=’1’/][contact-field label=’E-mailadres’ type=’email’ required=’1’/][contact-field label=’Website’ type=’url’/][contact-field label=’Wat heb jij met films uit Indonesië?’ type=’textarea’ required=’1’/][contact-field label=’Welke film zou jij met twee vrienden willen zien?’ type=’text’ required=’1’/][/contact-form]

Win jij drie kaarten voor de film van je keuze? Dan kan je je recensie, van ongeveer 500 woorden en natuurlijk een vette selfie,  tot uiterlijk maandag 7 april versturen. Als je daarvoor nog wat schrijftips wil, neem dan contact op met onze hoofdredacteur Kirsten.

CinemAsia 2014 is de zevende editie van het Aziatische filmfestival, dat van 1-6 april a.s. plaatsvindt in De Balie in Amsterdam. Kaarten bestel je online.

De eerste week van de 55e TTF

De 55e Tong-Tong Fair is nu een week aan de gang en wij maken de tussenbalans op. Wat gebeurt er dit jaar op “de grootste Indische happening van de wereld, waar Oost en West elkaar ontmoeten in een sfeer van vriendschap, gastvrijheid en inspiratie”? Onze tussentijdse conclusie: jongeren zijn bezig hun Indische roots een plek in het heden te geven, van docu tot foto-album. 

Foto zoekt Familie Lans
Mevrouw Lans (rechts) vertelt Han Go van sponsor Go-Tan over het teruggevonden familie-album. Haar kleinzoon (links) kijkt mee. Foto: Indisch 3.0 (Twitter)

Foto zoekt Familie: jongeren cruciaal voor succes project

De Tong-Tong Fair had op haar openingsdag een mooie primeur: het negende album vond zijn weg terug naar de eigenaar dankzij het Foto zoekt Familie-project. Wij zagen hoe mevrouw Lans, in het album nog een babytje, en haar kleinzoon vertelden hoe zij dit gedaan hebben. Later kwam dat nog op het NOS Journaal. Cruciaal was de app, die gemaakt is met het van een crowdfunding-actie op Voordekunst.nl. De kleinzoon van mevrouw Lans, Dwight Betist, had heeft deze app gebruikt om de albums door te bladeren: “Ik herkende toevallig die foto. Ik heb gelijk mijn moeder geroepen: volgens mij ben ik iets op het spoor gekomen. We hebben gelijk oma gebeld, ” vertelde hij op het NOS Journaal. “Jongeren zijn cruciaal voor het succes van dit project, dat blijkt wel” drukte een medewerker van het Tropenmuseum ons op het hart.

“Volgens mij ben ik iets op het spoor.”

Sporen van Smaragd: “Den Haag is van oudsher thuis geweest voor andere culturen” – Rabin Baldewsingh

Op de eerste dag van de Tong-Tong Fair nam de Haagse wethouder van o.a. Media en Organisatie, Rabin Baldewsingh, het eerste exemplaar van het boek Sporen van Smaragd in ontvangst: “‘Met dit boek laten we zien dat Den Haag een stad is die altijd vreemde culturen heeft verwelkomd. (..) Eigenlijk zou 2013 een Indisch jaar moeten worden.” We hoorden van insiders dat deze wethouder zich persoonlijk hard gemaakt heeft voor het Sporen van Smaragd-project. Fijn dat er in het IJspaleis een politicus zit die de Indische gemeenschap een warm hart toedraagt. Wil jij een exemplaar van het boek winnen? Kijk dan op onze Facebook-pagina. Meedoen kan tot en met 2 juni a.s.

 

“Den  Haag heeft altijd vreemde culturen omarmd.”

Het verhaal uit de koffer:  hoe ga je om met koffers vol met Indische herinneringen?

Fridus Steijlen (KITLV) interviewt documentaire maakster Dewi Staal en haar tante Marleen (links) over de documentaire "Het verhaal uit de koffer." op de Tong-Tong Fair.
Fridus Steijlen (KITLV) interviewt documentaire- maakster Dewi Staal (midden) en haar tante Marleen (links) over de documentaire “Het verhaal uit de koffer.”

Eerder interviewden wij documentairemaakster Dewi Staal. Dewi, ooit actief voor Indisch 3.0, filmde de zoektocht van haar tante Marleen.  Interessant aan de docu is om te zien hoe je het aanpakt als je uit voorwerpen, foto’s en brieven een familiegeschiedenis wil reconstrueren.Verder laat de docu en passant de geschiedenis van Indische Nederlanders zien. Dewi gaat er een trailer van maken. Hopelijk kunnen we die snel laten zien, want deze documentaire is boeiend voor jong, iets minder jong én oud.

Familieherinneringen in een doosje: inspirerende workshop van Shelly Lapré
Nog enthousiast van de documentaire van Dewi, namen we een kijkje bij de workshop van Shelly Lapré, die creatieve ideeën heeft voor hoe je voorwerpen, foto’s en andere herinneringen een bijzondere plek in je huis kan geven. Het is een vraag die wij zelf ook hebben. Shelly werkt met koffers, maar ook bijvoorbeeld met lijstjes. Wij gaan er zeker mee aan de slag!

Herinneringen kan je ook zichtbaar maken, door ze in te lijsten.
Herinneringen kan je ook zichtbaar maken, door ze in te lijsten.

De Tong-Tong Fair op Twitter: #TTF55

Naast zelf het evenement bezoeken, is Twitter natuurlijk een prima manier om te zien hoe anderen de Tong-Tong Fair beleven. Opvallend is dat op Twitter de TTF bij bezoekers vooral terugkomt in berichten over het eten, je even in Indonesië wanen of gezellig samenzijn. Daarnaast zien we ook kritische berichten.

@tongtongfair Was gezellig vandaag op de #TongTongfair Volgend jaar weer! Hoop dat de #NS_online dan wel ‘meewerkt’. twitter.com/pe2aab/status/…

— Rick Wesselink (@pe2aab) 25 mei 2013

 

Met de echte indo’s in de satè bar #tongtongfair twitter.com/carmelwilderin…

— carmel (@carmelwilderink) 25 mei 2013

 

Ik waande me voor een paar uur in Indonesië vandaag #TongTongFair #DenHaag #veeleten #muziek #gezelligheid #gaantwitter.com/LiesPresenteer… — Lies Heemskerk (@LiesPresenteert) 28 mei 2013

Tong tong fair @ Den Haag city. It’s about time this event disapears. The soul is out of it, too expensive and not #indisch at all.

— Michiel Eduard (@MichielEduard) 23 mei 2013

Lastig tweeten

Deze Twitter-impressie wil overigens niet zeggen dat er geen aandacht was voor de bijeenkomsten van het Tong-Tong Festival: we hebben afgeladen zalen gezien, bijvoorbeeld bij de twee uur durende Grote Surabaya show op zaterdag 25 mei. Ook de workshops in het Bengkel, bijvoorbeeld van Shirley Lapre, werden goed bezocht. Hoe komt het dan dat dat niet zichtbaar is Twitter? Eén verklaring is dat mensen die Twitter gebruiken, niet voor het programma van Tong-Tong komen. Wij denken het simpeler is: tijdens een workshop of lezing is het lastig tweeten.

De Tong-Tong Fair is er nog tot en met aanstaande zondag. Zien we je daar? Tweet t met #TTF55!

De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.
De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.

Tong-Tong Fair

22 mei /tm 2 juni 2013

Malieveld, Den Haag

Over 'Het verhaal uit de koffer'

Film over zoektocht tante

Aanstaande zondag gaat de documentaire ‘Het verhaal uit de koffer’ in première op de Tong-Tong Fair, Den Haag. In het Bibit-theater, om 12.30 uur, kijkt het publiek eerst naar de 35 minuten durende documentaire. Daarna is maakster Dewi Staal nog aanwezig voor vragen en commentaar. Wij spraken de net afgestudeerde cultureel antropologe over haar docu.

Het huwelijk van opa en oma Staal. Foto: uit de koffer...!
Het huwelijk van opa Staal en oma Staal – Pasiak. Foto: uit de koffer…!

Afstudeerproject
‘Ik had mijn tante Marleen gevraagd om foto’s van mijn opa en oma. “Ik heb nog ergens een koffertje,” zei ze. Zo begon het,’ vertelt Dewi monter. ‘Mijn tante was al een tijdje van plan om iets te doen met die foto’s. Toen ik zag welke brieven en foto’s in die koffer zaten, wist ik waar ik mijn afstudeerproject over zou gaan doen. Het koffertje had mijn tante meegenomen na het leegruimen van het huis van mijn opa en oma. Het was de koffer waarmee mijn opa naar Indië was afgereisd, met de boot in’46, en die hij meenam toen hij voorgoed terugging naar Nederland. De sticker met zijn naam, legernummer en de naam van de boot ‘Tabinta’ zit er nog op.’

“Ik heb nog ergens een koffertje,” zei mijn tante.

Foto’s in een koffer
‘In de koffer vond mijn tante brieven en foto’s, die mijn opa had bewaard. Mijn opa was fotograaf voor het leger en ontmoette mijn oma in het ziekenhuis, waar zij als verpleegster werkte. Mijn opa was, door zijn werk, steeds onderweg. Hoewel ze gillend verliefd waren , waren ze dus telkens gescheiden van elkaar. In die periode hebben ze elkaar veel brieven gestuurd, met foto’s. Die vond mijn tante in de koffer.’

Privé
‘Ook vond zij brieven uit de Schattenberg-tijd, waar ze gewoond hebben na aankomst in Nederland. Mijn vader volgde een cursus voor luchtfotografie in zuid Nederland. Alleen in de weekenden was hij bij mijn oma. Toen hebben ze dus ook veel brieven en foto’s naar elkaar gestuurd. Mijn tante vond het in het begin best lastig, om die brieven te openen en te lezen. Het was zo privé! Daar heeft ze echt even de tijd voor genomen.’

Verhaal uit de koffer - Dewi Staal in actie
Verhaal uit de koffer – Dewi Staal in actie

Verleden en heden
‘In februari van dit jaar zijn mijn tante, mijn vader en ik naar Indonesië gegaan. We beseften allebei dat het zoveel zou toevoegen. We zijn naar Jakarta gevlogen en hebben daar, aan de hand van foto’s en brieven, het spoor van  mijn opa en oma gevolgd. We zijn bijvoorbeeld in de kerk geweest in Jakarta, waar ze getrouwd waren. De Pauluskerk stond er nog goed bij. De kraamkliniek waar mijn oma haar opleiding tot vroedvrouw had gevolgd, was een grote ruïne geworden. Er woonden nog wel oudere zuster en kinderen, tussen de glasscherven en dakpannen. Aan de hand van foto’s ging mijn tante op zoek naar ruimtes waar mijn oma geweest moest zijn. Zo konden we het verleden en het heden met elkaar verweven.’

In Jakarta hebben we het spoor van mijn opa en oma gevolgd.

Filmfestivals
‘De documentaire heb ik gemaakt als afstudeerproject, maar daarmee is het voor mij niet af. Ik ga de documentaire ondertitelen, zodat ook niet-Nederlands sprekende geïnteresseerden de film kunnen zien. Ik wil de film opsturen naar grotere filmfestivals in Nederland en Indonesië. Misschien ook wel naar de VS, voor de tweede en derde generaties daar zou de film ook interessant kunnen zijn.

Foto: Dewi Staal.
Foto: Dewi Staal.

Op zoek naar het familieverhaal
‘Ik heb de documentaire in de eerste plaats gemaakt uit interesse voor mijn eigen, Indische, familie. Dat het mijn afstudeerproject was, was een extra stok achter de deur om deze film te maken. In tweede instantie hoop ik met deze film anderen van de tweede en derde generatie Indische Nederlanders ertoe aan te sporen op zoek te gaan naar hun familieverleden.’

Dankzij deze film heb ik mijn opa en oma leren kennen.

Veel meegemaakt
‘Waarom? Ik heb er mijn opa en oma beter door leren, wat voor mij waardevol is, want ik heb ze nooit echt bewust gekend. Mijn oma was al overleden toen ik geboren werd, mijn opa stierf toen ik zeven jaar oud was. Wat hebben zij een hoop meegemaakt samen! Ze waren constant bij elkaar vandaan, terwijl ze elkaar net hadden leren kennen. Door deze film te maken, heb ik het gevoel gekregen dat ik weet wie ze waren.

Het Verhaal uit de Koffer. Documentaire door Dewi Staal.

Première 26 mei 2013, 12:30 uur- 13.30 uur

Bibit-theater/ Tong-Tong Fair, Malieveld, Den Haag.

 

Winnaars van de TTF-kaarten

‘Waar kijk jij het meeste naar uit, op de 55e TTF?’

Dat was de vraag waarmee je een setje vrijkaartjes kon winnen voor de Tong-Tong, die vanaf morgen weer twaalf dagen lang op het Malieveld zijn tenten opent. En de winnaars zijn bekend. Het was lastig. De eerlijkheid (‘al het eten en de mooie vrouwen!’), de sateh (sateh kambing is het meest genoemd) en het weerzien-met- waren toch wel de meest genoemde antwoorden. 

Foto: Tong Tong Fair.
Foto: Tong Tong Fair.

De tien winnaars hebben een opvallend, onderscheidend en tegelijkertijd voor veel Indo’s en niet-Indo’s herkenbaar antwoord gegeven. Dit zijn de mensen die vandaag een mailtje van ons gaan ontvangen. Gefeliciteerd en enorm veel plezier! Niet gewonnen, wel gaan? Koop dan online je kaarten. Kan je meteen doorlopen en gaan eten, dansen en sjansen!

De winnaars!

1. Leroy Hansen kijkt het meeste uit naar..
Die geur van durian! U kent wel toh? Vaak u hoort toh: Aduh stinken seh!! Loh..hoe dan stinken? Ruikt lekker dese en ook noh eens enak!! Natuurlek is nog meer om naar uit te kijken! Geselligheid in overvloed daar, maar das niet gek toh? Al die indo’tjes bij elkaar! Jong en oud, groot en klein. Altijd ngobrol met elkaar en altijd vragen; Bent u van familie van….. Soms ook beetje omong kosong want dat kennen wij ook goed!! Aduh, op Tong Tong heeft dese fent altijd ineens heel veel Tantes en Ooms erbij! Hoe dan toh? Maar wacht! Er is nog meer!!

Loh, lijkt bijna wel Tell Sell!! Koop dit en je krijg gratis dit! LUCU! Wat zou een indo toh zijn zonder muziek? Gelukkig dese mensen van Tong Tong ook hier aan gedacht! Gesellig met elkaar Jiven op de Crazy Rockers en Tjendol Sunrise maar ken ook natuurlek poco poco doen met Ricky risolles, die fent is lucu iyah! Ook ken dansa op dangdut! Wij jongeren kennen ook goed dansen op dangdut, betul betul!! Maar soms beetje malu toh? Maar geef neks!! Als maar gesellig is toh? Loh, bijna lupa!! Misschien wel belangrijkste van alles!! Eten!!

Aduh, elk jaar weer op dieet spesiaal voor Tong Tong… want die kilo’s vliegen er zo aan na een bezoekje aan de Tong Tong seh!! Sate kambing, pepesan, nasi rames speciaal, tjendol, martabak.. aduh, mijn tand hij al watert! Maar u kent wel toh… altijd mopperen over het eten, Loh tante!! dese toh niet pedis!! Ik ken veel beter! Kom maar langs, u ken proeven toh? Aduh, zo ziet u maar weer, altijd wel iets te beleven daar op de Tong Tong, nooit vervelen! Lachen, gieren brullen, soms gewoon spierpijn van t lachen! Maar met beetje pijit jij zo weer de oude zijn, betul betul! Helaas maar 1x per jaar dus ken altijd weer verheugen als de Tong Tong weer gereed staat voor 12 dagen plezier, cultuur en lekker eten! Maargoed dese fent gaat er een eind aan breien. Altijd zoveel omong dese! Sampai jumpa, de groetjes!

2. Jeffrey van Tongeren kijkt het meeste uit naar…
de oude indische dametjes die de makanan keuren bij de diverse standjes

3. Denise Soerodikromo kijkt het meeste uit naar..
Het Indonesië paviljoen omdat ik over 1,5 maand mijn 1ste kindje krijg en ik niet kan wachten om hem een schattige kecil batik blousje aan te doen. De 1ste dag sta ik vooraan in de rij 😉

4. Jacob Syarnoebi kijkt het meeste uit naar…
mijn vriendin die ik heb leren kennen toen we samen voor de stichting werkzaam waren. Onze band zal altijd onlosmakelijk verbonden blijven met de TTF. Als bezoeker herleef je de Pasar “liefde” keer op keer..

5. Elvira Nitters kijkt het meeste uit naar…
een dagje uit met mijn Indische opie!

6. Nicole Aly-Koetsier kijkt het meeste uit naar..
Voor mij is de hele Tong Tong Fair een groot feest, lekker eten, leuke stands. De muziek, dans was geweldig iedereen jong en oud danste voor het podium. Heb helaas nog nooit het land (Indonesië)van mijn ouders en groot ouders mogen en kunnen bezoeken. Vorig jaar heb ik voor de eerste keer de Tong Tong Fair mogen bezoeken een hele openbaring. De tijd vloog voorbij en kwam tijd te kort nog nooit zoveel Indische mensen bij elkaar gezien Voelde mij 100n trotse Indo. Wil deze keer ook graag de workshops bezoeken waar ik vorige keer niet aan toegekomen ben. Tot gauw op Tong Tong Fair, Nicole Aly-Koetsier

7. Pascal Niehoff kijkt het meeste uit naar…
..een risoles pedis
..een ikan, dus vis ..
indië, dat ik mis ..
maar met Tong Tong Fair en indisch3.nl
..red ik het gelukkig ook nog wel.

8. Julius Salakory kijkt het meeste uit naar..
het moment waarop je nog nét niet binnen bent en de geur van De Gordel van Smaragd je al tegemoet komt. Een mix van wierook, djahé, sereh, tjenkeh en pala gemeleerd met het gevoel van een saamhorigheid; ergens tussen Sabang en Marauke dáár ligt (mede) onze oorsprong! First stop: Lemper Bar – ‘Uit het Vuistje’ ;):D

9. Gaby Vermeulen kijkt het meeste uit naar…
het opstijgen, de landing en alles daartussen natuurlijk! Het is toch een soort van minivakantie waar ik me lekker kan laten verrassen.

10. Max Krajenbrink kijkt het meest uit naar..
om zaterdag 25 mei, nu samen met mijn dochtertje van net 2 jaar, naar Tante Lien te gaan waar vroeger ik zelf als klein jongetje op de Pasar Malam in de Rai in Amsterdam bij Tante Lien op schoot zat..

55e Tong-Tong Fair

Den Haag Malieveld

22 mei t/m 2 juni 2013

www.tongtong.nl

 

De 10 TTF-tips van Indisch 3.0

De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.
De 55e Tong-Tong Fair. 22 mei t/m 2 juni 2013, Malieveld, Den Haag.

“Wat staat er op het programma, meis?”

Mijn opa stelde mijn oma elke dag die vraag. Traditiegetrouw had mijn oma een antwoord klaar; een eigen selectie waarmee ze naar eigen smaak de dagen kleur gaf. Voor al die mensen die benieuwd zijn naar wat wij op de 55e Tong-Tong Fair willen bezoeken: de 10 TTF-tips van Indisch 3.0.

We richten deze top-10 vooral op wat wij live het beste te beleven vinden. Zelf je TTF-programma samenstellen? Kèn hier!

10. Doen: Neem de Betjak!

Tijdens de Tong-Tong Fair rijden er in Den Haag betjaks (fietstaxi’s). De fietsers zijn vrijwilligers van sportverenigingen uit Delft. Zij fietsen voor hun verenigingskassen. Vaste ritprijs is 2,50 euro. Daarmee kan je een ritje maken tussen de opstapplaatsen Den Haag Centraal, het Malieveld en het Haags Historisch Museum.

Dagelijks  tussen 11.00 en 19.00 uur.

Een betjak. Foto: www.diemel.name
Een betjak. Foto: www.diemel.name

9. Doen: Familiefoto’s terugvinden met je oma (of opa, of tante, of…).
Het bekende project Foto zoekt familie van het Tropenmuseum is – dankzij de sponsors Tong-Tong Fair en Go-Tan – op het festival aanwezig. Op de informatiestand van het KIT (Koninklijk Instituut voor de Tropen) kan je de foto’s bekijken. Wie weet vinden jullie eindelijk dat ene foto-album terug.

Dagelijks te bezoeken.

8. Dans: Tango & Tari.

Het Kraayenhof Tango Ensemble en Sang Penari voeren een dansvoorstelling op, waarin Tango en Indonesische dans elkaar ontmoeten. Klinkt spannend. Zien!

Bintang-theater, donderdag 23 mei , 19.30 uur.

7. Film: Buitenkampers ‘Boekan Main’.

Hetty Naaijkens Retel Helmrich. Foto: www.zimbio.com
Hetty Naaijkens Retel Helmrich. Foto: www.zimbio.com

Hetty Naaijkens – Retel Helmrich (o.a. Contractpensions) maakte een documentaire over de buitenkampers, Indo-Europeanen die tijdens de Japanse bezetting niet geïnterneerd werden. Deze docu is een vervolg op ‘ Het jaar 2602’. In die film kwamen de – voornamelijk totok  – geïnterneerden aan het woord. Op zaterdag 25 mei a.s. vertoont Hetty een preview van haar nieuwe documentaire.

Bibit-theater, zaterdag 25 mei 2013, 12.30 -13.30 uur.

6. Muziek: Ragmob.

Ragmob is een western-swingband uit Den Haag. De band speelt muziek van voor Elvis. Jong en oud gaan bij een optreden uit hun dak bij de nummers van o.a. Bob Wills, Hank Williams en Jonny Cash. Het is altijd feest als Ragmob speelt. Bijzonder is dat Rabmob geheel akoestisch speelt en hooguit met 1 microfoon zich laat uitversterken. Relaxte muziek, waar je je ouders ook een plezier mee zal doen.

Tong-Tong Podium, dinsdag 28 mei, 21:00 uur.

5. Spektakelrockshow: A.S.A.P. Dragon Fly uit Jakarta.

Gaaf! Deze muziek van rock en angklung klinkt prettig, enorm Indonesisch en toch eigentijds. “Tradition meets the modern age as the angklung, with its chiming bamboo melodies weaves through powerful rock grooves. ” – Indocultureday.org. Inclusief vijf meter hoge hydraulische drum (iemand enig idée wat dat is?!).

Tong-Tong Podium, woensdag 22 mei 21.00 uur, vrijdag 24 mei 21.00 uur,  zaterdag 25 mei 21.00 uur.

4. Interactief theater: ‘Indisch zwijgen? Mehoela!’

Veel mensen die een link hebben met Nederlands-Indië en de Molukken smullen van verhalen over de voormalige kolonie. Maar als het om het vertellen van eigen verhalen gaat, wordt het angstvallig stil.  ‘Indisch Zwijgen? Me Hoela!’ is een project waarmee Elsbeth Vernouth (oud-Indisch 3.0), Wendy Ripassa en Martijn Grootendorst de mooie en vaak schrijnende verhalen die in veel Indische en Molukse families leven, verteld willen krijgen. Misschien krijg jij na deze show je moeder zover dat ze vertelt over dat ene familiegeheim!

Bengkel, woensdag 22 mei 20.00 uur, zaterdag 25 mei  12:15 uur.

3. Film: Het verhaal uit de koffer.

Dewi Staal. Foto: Armando Ello/ HoezoIndo.nl
Dewi Staal. Foto: Armando Ello/ HoezoIndo.nl

Dewi Staal (oud-Indisch 3.0) is een jonge Indische cultureel antropologe die gefascineerd raakte door haar Indische roots. In haar documentaire ‘Het verhaal uit de koffer’ laat Dewi de zoektocht zien van haar tante, Marleen, naar een periode uit het verleden van haar ouders. Tante Marleen gebruikte hiervoor persoonlijke objecten uit de koffer van Dewi’s opa.

Bibit-theater, zondag 26 mei, 12.30 uur.

2. Koken: Djamoe maken.

Djamoes zijn kruidendrankjes en –mengels die door Indonesische medicijnvrouwen verkocht worden aan iedereen die ziek is, of wel wat weerstand kan gebruiken. Lees ook ons interview met ‘Jamu Jem’. Hoe maak je die? Doe mee en maak je eigen jamu. 

Jamus. Foto: www.verspers.nl
Jamu’s. Foto: www.verspers.nl

Bengkel, maandag 27 mei, 16.30 uur. 2,50 euro voor de ingrediënten. Max. 15 deelnemers.

1. Koken: Sambals maken.

Wat sambal is, hoeven we je niet te vertellen. Maar hoe maak je die? Wij willen de workshop doen, meneer Chyco Brouwer!

Bengkel, donderdag 23 mei, 20.30 uur. 3,50 euro voor de ingrediënten. Max 15 deelnemers.

Gratis naar de 55e Tong-Tong Fair?

Doe mee en win!

= Deelname is gesloten, we maken om 15:00 uur de winnaars bekend =

Van 22 mei t/m 2 juni 2013 staan ze er weer: de witte tenten van de Tong-Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar). Voor het 55e jaar op rij is Indisch Den Haag het epicentrum van Euraziatisch Nederland. Wij mogen er 2x 10 vrijkaarten voor weggeven.

TTF 55Hoe? Door deze zin af te maken: “Waar ik het meeste naar uitkijk, is….” De inzenders van de 10 leukste antwoorden horen op 21 mei a.s. winnen de vrijkaarten. Gebruik dit reactieformulier, dan weet je zeker dat je inzending goed aankomt.

Let op: je krijgt geen deelnamebevestiging. De winnaars maken we op 21 mei a.s. bekend op deze website en op onze Facebook-pagina.

Benieuwd naar het programma van de Tong-Tong Fair? Kijk dan op de site of download de pasarkrant (pdf).

Terugblik op de Pasar Malam Indonesia 2013

Ontmoetingen met familie, vrienden en kennissen

Van 20-24 maart 2013 stond het Malieveld in Den Haag weer in het teken van de Pasar Malam Indonesia 2013 (PMI 2013). Ook de vierde editie was georganiseerd door de Indonesische ambassade, de Kedutaan Besar Republik Indonesia (KBRI). Freelancer Charlene Vodegel werkte er als vrijwilliger.

Indonesië laten zien
De PMI 2013 werd officieel geopend door de ambassadrice Ibu Retno Marsudi en werd vergezeld door Minister Timmermans (Minister van Buitenlandse Zaken). Het voornamelijke doel van dit evenement was om Indonesië te laten zien aan de Nederlandse samenleving. Dit door middel van dans, muziek en zang, de Indonesische keuken – allevier  ook nuttig voor het opbouwen van een goed netwerk tussen Nederlandse en Indonesische ondernemers.

Heimwee
Dit jaar werd ik gevraagd weer deel te nemen aan het PMI 2013 team. Ik hoefde maar één keer na te denken; ik was gelijk enthousiast om mij weer in Indonesische sferen te kunnen begeven. Ik hielp mee bij de infobalie en werd vooral ingezet als omroepster om het Nederlandse publiek te informeren over het programma en huishoudelijke mededelingen. Ik zat in een leuk jong team met Indonesische en Nederlandse studenten met een Indische/Chinese of Indonesische achtergrond. We hadden veel plezier met elkaar in het werk, in drie talen: Nederlands, Engels en Bahasa Indonesia.

Crew Infobalie PMI 2013 / Charlene Vodegel / Indisch 3.0 2013
Crew Infobalie PMI 2013 / Charlene  Vodegel / Indisch 3.0 2013

Mijn Indo-gevoel
Voor mij is de PMI 2013 een periode vol ontmoetingen met familie, vrienden en kennissen geweest. Ik heb genoten van de sfeer – de muziek en de typische exclusieve heerlijke gerechten. Mijn Indo-gevoel kwam weer zeker sterk naar boven. Nee, ik zal niet te diep gaan wegdromen in deze gedachten maar ik besefte wel als Indisch 3.0-er zijnde, dat mijn hart altijd deels zal blijven liggen in dat grote mystieke land.

Zoektocht
In het jaar 2000 is mijn puzzel compleet geworden in de zoektocht naar wie ik ben. Door de jaren heen kon ik Indonesië niet uit mijn hoofd krijgen. Het gevoel werd alleen maar sterker tijdens mijn studieperiode en werkervaring gedurende vier jaar in de chaotische maar gezellige Jakarta. Al met al mijn herinneringen en heimwee naar Jakarta werden weer bevestigd tijdens mijn deelname aan de PMI 2013. Het waren weer geslaagde pasar-dagen voor mij.

Wandelend over de pasar
Wie heimwee naar Indonesië had, kon zijn hart ophalen tijdens de PMI 2013. Je dwaalde door een soort van pasar langs de verschillende standjes waar Indonesische producten werden verkocht. Het assortiment varieerde van batikkleding en sieraden tot verschillende lekkernijen. Alleen al door de geur van de kruidenzakjes en de glimlach van de verkopers werd je meegesleept in gedachten naar een pasar in Indonesië. Daarnaast presenteerden diverse provincies van Indonesië zich, zoals Centraal-Java, Jambi, Gorontalo, Sabang, Surabaya, de Molukken, Medan, Bogor en Karawang. De ondernemers onder de bezoekers kregen gelegenheid om informatie in te winnen over zakelijke aspecten bij de stands van de Ministeries van Indonesië van Toerisme, Communicatie, Media en Handel.

Swingen op Dangdutmuziek /Charlene Vodegel / Indisch 3.0 2013
Swingen op Dangdutmuziek /Charlene Vodegel / Indisch 3.0 2013

Programma
Het theaterprogramma bestond uit voor ieder wat wils. Er stonden twee workshops op het programma. Zo kon je kennismaken met de stapjes van de poco-poco dans en er werd met enthousiasme les gegeven in het bespelen van de bamboe-instrument angklung. De PMI 2013 stond ook in het teken van de Miss Indonesisch verkiezing. Elke dag stelden een paar kandidaten zich voor aan het publiek en op de laatste dag vond de finale plaats.

Flash mob
Op zaterdagmiddag werd onder begeleiding van onze Indische gangmaker Ricky Risolles de flash mob Poco Poco in gang gezet op het Malieveld. Dit gebeuren werd georganiseerd door Indonesia Nederland Youth Society. Ondanks de kou was de animo groot en deed iedereen gezellig mee. De zaterdagavond stond in het teken van de Molukse liedjes gezongen door Joice Pupella, Ridwan Hayat en Harvey Malaiholo. Het optreden van de zanger Didi Kempot uit Solo met Javaanse en Surinaamse achtergronden werd ook goed bekeken. Sumatraanse liedjes werden gezongen door de band Trio Batak. En uiteraard ontbrak de dangdut niet in het theater. Dit zorgde voor een uitbundig, enthousiast dansend publiek. Doe jij volgend jaar ook mee?

Indonesische stand – Foto: Indonesische Ambassade (KBRI)
Indonesische stand – Foto: Indonesische Ambassade (KBRI)

Bruggen slaan met Arigato

“Ik krijg zó veel bijzondere reacties op deze film. En hij duurt maar negen minuten.”

Sandra Beerends is van Indische afkomst en werkt als dramaturg aan tv- en filmproducties. Ze is de stuwende kracht achter de korte film Arigato (Japans voor: dank je wel), gebaseerd op het oorlogsverleden van haar moeder. Ik interview Sandra over de achtergrond van deze eerlijke en rake korte film.

Maar eerst zetten we even wat recht.In tegenstelling tot eerdere berichten, is de regisseur van Arigato Aniëlle Webster, niet Sandra Beerends. Sandra vertelt me dat ze, naast initiatiefnemer en schrijfster, ook medeproducent, financier en caster van Arigato is. Ik heb de juiste persoon aan de telefoon, zoveel is duidelijk. Als ik drie kwartier later ophang, realiseer ik me dat het verhaal over het maken en vertonen van de film, net zo mooi is als Arigato zelf. Zou ze ‘de making-off’ gefilmd hebben?

Drie jaar oud
‘Mijn moeder was drie toen haar vader naar het kamp afgevoerd werd. Zelf bleef ze erbuiten, vanwege haar Indische oma. Bij die oma kwam dagelijks een Japanse soldaat langs. Haar oma pelde pinda’s voor hem. Die soldaat had medelijden met mijn moeder en nam haar dagelijks mee, om haar wat te eten te kunnen geven. Dat is traumatisch geweest voor haar.’

Arigato - oma
Arigato (2011). Written by Sandra Beerends and directed by Anielle Webster. Produced by the Filmers.

‘Tik. Tik, tik.’
‘De film is geïnspireerd op het oorlogsverleden van mijn moeder. Mijn moeder wordt dit jaar 74. Ik merkte dat ze steeds meer last begon te krijgen van haar herinneringen aan de Japanse bezetting. Ze heeft er nooit veel over verteld, maar het kwam toch boven. Een van de eerste keren was aan de telefoon. Ik had haar aan de telefoon en hoorde op de achtergrond ‘Tik, tik tik.’ Een paar keer. Mijn moeder werd doodstil, ik hoorde haar zachtjes huilen, maar ik kon niet meer tot haar doordringen. Later bleek dat haar vriend zijn sleutel vergeten was en kiezelsteentjes tegen de ruit gooide om haar aandacht te trekken. Voor mijn moeder klonk het als een fusillade waar ze getuige van was geweest als driejarig meisje.’

Een afschuwelijke afwijzing
‘De tweede keer was tijdens een tripje naar Parijs met haar vriend. Ze zat in een hotel te wachten in de lobby, toen een grote groep Japanners uit de lift kwam en om haar heen ging staan. Ze raakte verlamd van angst.  Nog steeds had ze niet veel verteld. Totdat ze na veel aandringen, een beroep probeerde te doen op de uitkering van de WUBO; niet om het geld, maar om de erkenning. Daar heeft ze voor het eerst al haar herinneringen boven gehaald en verteld. Ze kreeg een afschuwelijke afwijzing. Geen van haar ervaringen achtte de uitkeringsinstantie bewezen. Dat was vreselijk. Het was alsof ze te horen had gekregen dat ze loog en dat haar herinneringen niet waar waren. Toen kwam de dreun echt. Mijn moeder moest in therapie. Op dat moment besefte ik: ik MOET hier een film over maken.’

Toen kwam de dreun echt. Mijn moeder moest in therapie.

Korte film
‘Ik werk als dramaturg in de wereld van televisieproducties. Ik weet wat het kost om een film te maken. Ik besloot daarom om een korte film te maken. Alles was moeilijk. Terwijl ik op zoek was naar financiering, lag het project stil en had mijn moeder nog steeds last van haar herinneringen. Het ging me te lang duren, dus ik besloot het met mijn eigen spaargeld te gaan financieren. In de aanloop naar het maken van de film liep ik telkens weer tegen obstakels op. Een paar keer wilde ik er een punt achter zetten, ik zag het niet meer zitten. Het was mijn jongste zoon, hij was toen negen jaar, die me vertelde dat ik het gewoon moest doen. “Jij vertelt ons altijd dat als we ergens in geloven, we het moeten doen. Je moet het nog één keer proberen.” En dus ging ik verder. Ik vroeg Aniëlle, een jonge enthousiaste regisseur waar ik al mee werkte. Die zei meteen “Ja, geen probleem, gaan we doen!” En zo gebeurde het.’

Arigato: Toet (links) en Koh.
Arigato: Toet (links) en Koh.


Castings
‘Het vinden van een goede actrice voor de oma was lastig. Ik had iemand in mijn hoofd, op basis van mijn moeder: iemand die vrolijk was, in het leven stond, maar in een oogwenk weer als drie-jarig meisje doodsangsten uit kon staan. De dames die op castings kwamen, waren me te breekbaar of juist weer te dramatisch!. Er was een vrouw op het schoolplein van mijn kinderen, een Indische, een oma. Zij haalde één keer per week haar kleinkinderen op en vertrok dan met een hele zwerm kinderen, inclusief de mijne.’

Ik wilde er een punt achter zetten, ik zag het niet meer zitten.

Op vakantie in Indonesië
‘Toen was ik op vakantie in Indonesië en kwam ik haar opeens tegen. Hoe is het mogelijk? Daar raakte ik met haar aan de praat en realiseerde ik me – zij is het. Ik nodigde haar uit voor een casting en ze zou komen – maar op die dag zelf kwam ze niet. Ik belde haar en ze vertelde me dat ze bij controle in het ziekenhuis had gehoord dat ze een tumor had. Ik was er zo van overtuigd dat zij de actrice voor deze film was. Dus ik zei: “Jij moet het zijn. Het komt goed met je tumor. Ik stel de film uit en wacht op jou.” En zo gebeurde het.’

Medelijden
‘De hoofdrolspeelster, Oma, heet in het echt Mug. Ze is geboren in het Jappenkamp, haar moeder was zwanger toen ze het kamp in ging. De vrouwen die haar moeder bij de bevalling assisteerden, vroegen haar hoe ze haar dochter moesten noemen. “Als jullie haar maar geen vlieg noemen, daar heb ik zo’n hekel aan!”, riep haar moeder: “Ach, noem d’r maar mug. Ze gaat toch dood.” Een Japanse soldaat had medelijden met Mug’s moeder en stopte haar stiekem eten toe, zodat haar borstvoeding op gang kwam. Zo heeft Mug het kamp overleefd. Vlak voor de bevrijding is dat ontdekt. De man werd geëxecuteerd, alle kampbewoonsters werden gedwongen ernaar te kijken.’

“Ach, noem d’r maar Mug. Ze gaat toch dood.”

Vergeven, erkennen en praten
‘Vergeven, erkenning en praten. Daar ging het mij om bij het maken van Arigato. Ook tussen generaties. In de film gaat de kleindochter, Toet, spelen met het Japanse jongetje, Koh. Hoewel het onschuldig is, doet oma verdriet. Toet voelt dat en probeert haar oma te troosten. Ook Koh komt op haar af en geeft haar als troost een doorzichtig dubbel schelpje. Eerst wil ze niet naar hem kijken, maar als ze dat eindelijk doet,  realiseert ze zich: “Hoe kan ik boos op hém zijn? Ik kan niet doorgaan met boos blijven. Hij heeft er niets mee te maken.” Om hem te bedanken voor wat hij doet, besluit ze hem te bedanken in zijn eigen taal, de taal van haar voormalige bezetter. Zo overwint oma haar eigen aversie.’

Koh, het Japanse jongetje.
Arigato: Koh, het Japanse jongetje.

Zielepijn
‘Een belangrijk thema in de film is “zien”. De kleindochter kan niet zien waar haar oma pijn heeft. Zielepijn kan je niet zien. Ik heb van deze film ook een kinderversie gemaakt met een voice over van Toet, de kleindochter, die de hele dag vanuit haar perspectief vertelt. Wat zie je wel, wat zie je niet, wat is er wel, wat is er niet?’

Reacties
‘De reacties op de film zijn overweldigend, en de film duurt maar negen minuten! Bijzonder en ontroerend. Ik heb de film gemaakt voor mijn moeder en haar generatiegenoten. Adriaan van Dis, die ik ontmoette tijdens de jubileumdag van Stichting Pelita, zei me: “In die film heb je alles verteld, wat daar gebeurd is.” Mooi hè?’

“In die film heb je alles verteld, wat daar gebeurd is.”

Brug met Japan
‘Ik heb veel plannen. Wat erg spannend is, is dat ik in gesprek ben met de NOS over uitzending van Arigato op 15 augustus a.s. Ik ben met een boek bezig, dat heeft ook met de Indische geschiedenis te maken. Ik wil met deze film een rug slaan, tussen generaties, maar ook met Japan. Mooi is dat op Cinemasia, de Japanse media Arigato ook getipt hebben. Ik ben bij een conferentie over een verbinding tussen Japan, Indonesië en Nederland. En ik heb gehoord dat de Nederlandse ambassade in Japan overweegt het te gaan vertonen.

Arigato: oma.
Arigato: oma.

Verwerken van het verleden
Ik heb geprobeerd om mijn kinderlijke ambitie van weleer – om te bewijzen dat mijn moeder ‘geen leugenaar’ was – om te buigen naar een volwassen film over verlies en vergeving. Of
 deze film mijn moeder heeft geholpen met de verwerking van haar oorlogsverleden? Lastig te beantwoorden. Het gaat nooit over. Ze kan nog steeds overweldigd worden door beelden, geluiden, geuren. Ik denk dat deze film wel ‘troostend’ voor haar werkt, het feit dat haar verhaal, haar geschiedenis, haar pijn, de aanleiding is geweest voor het ontstaan van deze film.

Mijn moeder raakt nog steeds overweldigd door beelden, geluiden, geuren.

‘De eerste keer dat we op mijn laptop samen op de bank bij haar thuis de film bekeken moest ze alleen maar huilen. Ze zat meteen in het verhaal, was weer even het driejarige angstige meisje, die reageert op ‘het buigen’, ‘het tellen’, ‘het scheppen’. Dat mijn hele familie en vriendenkring als figurant meedeed, was compleet aan haar voorbij gegaan, zo was ze opgegaan in de film.’

‘Arigato en de reacties erop hebben iets bij me losgemaakt. Er zijn zoveel mooie verhalen. Misschien moet ik die ook maar gaan vertellen.’