Indisch 3.0 op de werkvloer Tiffany Tutupoly

In een lobby van een hotel zit ik met Tiffany Tutupoly bij een koloniaal huiselijk zithoekje. Dit bescheiden Indisch meisje (21 jaar) vertelt mij over haar werk als gastvrouw in een hotel in Leiden. Eigenlijk was haar wens de opleiding Toerisme te volgen om op die manier een kans te krijgen haar familie in Indonesië beter te leren kennen. Maar uiteindelijk viel de keuze op de opleiding horeca-gastvrouw die ze twee jaar geleden heeft afgerond.

Het land van mijn ouders
In Tiffany’s achterhoofd speelde vaak de gedachten om voor een lange periode in Indonesië te verblijven. Dit wilde ze eigenlijk met behulp van de opleiding Toerisme bereiken maar uiteindelijk koos ze voor de opleiding Horeca- Gastvrouw. Wat maakte haar verlangen zo groot om naar Indonesië te willen gaan?

‘Ik was 10 jaar toen ik voor het eerst naar Indonesië ging, het voelde alsof ik eerder in het land ben geweest. Dit is het gewoon! Geen vreemd gevoel van, wat moet ik hier en hoe ga ik me hier gedragen? Het land van mijn ouders wilde ik steeds beter leren kennen. Met name de familie van mijn vader die ik nog niet goed ken. Ik voel mij erg thuis in Indonesië, de manier van doen en laten trekt mij aan. Alles gaat op zijn gemak en dat past meer bij mij in vergelijking met het gehaaste leventje hier in Nederland. Het liefst moeten dingen hier gisteren gedaan zijn in plaats van morgen, alles wordt zo schematisch vastgesteld.’


Tiffany staat als gastvrouw klaar - Foto: Tiffany Tutupoly

Gastvrouw
‘Ik ben werkzaam als gastvrouw bij een hotel in Leiden. Mijn werkdag ziet er als volgt uit: Allereerst kijk ik hoeveel hotelgasten aanwezig zijn en hoe het personeel is ingedeeld voor die dag. Ik sta voor de gasten klaar in het restaurant en waar nodig vul ik het buffet aan.’ Na afloop zorgt Tiffany dat het restaurant netjes wordt opgeruimd en klaar staat voor de volgende ronde. Deze Indische gastvrouw is tevreden over haar functie, ze kan doorgroeien tot shiftleader.

Het sociale contact met de hotelgasten dat deze Indische gastvrouw heeft, maakt haar werk leuk. ‘Are you working next summer again? Yes, I do. Oh great then I will see you in June next year. Very nice!’ Gasten waarderen haar werk en zien haar graag terug. Het leukste van dit werk vindt Tiffany dat ze omringd is door mensen en een helpende hand kan bieden tijdens hun verblijf . ‘Ik ben blij wat ik tot nu toe heb bereik’, zegt ze trots. Alhoewel Tiffany het nog leuker zal vinden om dit werk in een hotel in Indonesië te doen. Momenteel is deze mogelijkheid er nog niet.

Vierde generatie
Als Tiffany zelf over haar Indische gewoontes nadenkt, vertelt ze dat haar Indisch-zijn sterk tot uiting kwam tijdens haar periode op school. ‘Ik ben stiller ten opzichte van anderen. Mijn klasgenootjes waren altijd zo druk, wat ze thuis niet doen, wordt buiten gedaan. Ze doen zich zo stoer en anders voor, terwijl ik mij juist rustig en beleefd gedroeg.’ Nu op haar werk merkt Tiffany dat haar Indische verlegenheid en teruggetrokkenheid zichtbaar is ten opzichte van collega’s die open zijn en de taken eenvoudig uitvoeren zonder bij na te denken.

Naast haar werk voedt Tiffany haar twee-jarige zoontje Anthony op. Ze hoopt dat de Indische cultuur niet zal verwateren, ze vindt het jammer dat dit toch soms onopgemerkt gebeurt. ‘Daarom voed ik mijn zoontje op met een wat Indische levensstijl. Ik wil Anthony sowieso bahasa Indonesia proberen te leren en meegeven dat respect naar anderen belangrijk is.

Dit interview sluiten we af met een kijk op de toekomst: Houd de Indische cultuur levend ook nu naar de vierde generatie?

Winnaar Valentijnsactie Kantjil & de Tijger krijgt toegang tot speciaal Valentijnsevent

Oprichter Albert Jonkman: ‘We zijn een eigenwijs restaurant dat al 25 jaar in Amsterdam bestaat.’

Vandaag maken we bekend wie het Valentijnsdiner voor twee heeft gewonnen bij het Indische restaurant Kantjil & de Tijger in Amsterdam. De oprichter ervan vroeg ik naar zijn Indoroots. “Het motto voor Kantjil is senang. Als onze gasten, medewerkers en leveranciers zich zo voelen, dan doen we het goed.”

Mango Coco Salad van Kantjil en de Tijger
Mango Coco Salad van Kantjil en de Tijger

De ondernemer praat met een licht Amsterdams accent, al is zijn ‘o’ nog steeds onmiskenbaar Haags. ‘Kantjil is begonnen in Den Haag, in 1980. Het was een kleine zaak, wat ik in Rotterdam en Amsterdam had was groter. In Rotterdam liep het niet. De ene week zat het bomvol, de volgende week hadden we op zaterdag 20 gasten. Nu ik nog maar één zaak heb, merk ik dat ik misschien wel gelukkiger ben dan toen dat er drie waren.’

Het restaurant, in Jonkman’s woorden een ‘evergreen waar je ouders kwamen en nu jij onze gast bent’ ontvangt jaarlijks 150.000 gasten, een duizelingwekkend aantal. Wat doet Kantjil goed? ‘De Indische keuken is niet meer sexy. Wij zijn daarmee aan het experimenteren. Overdag met de lunch serveren we nieuwe gerechten, we hebben een Indische high tea en een Indische high wine. We hebben bitterballen van rendang en ritja-ritja. Voor het diner hebben we de gewone gerechten zoals rendang en gado-gado, maar ook si0mai, een spectaculair dim-sumgerecht dat populair is in Bandung en wij op de kaart zetten als Bandung classic.’

Jonkman komt graag in Indonesië, al voelt hij zich daar meer westerling dan hij zou willen.
‘In ’88 ben ik voor het eerst naar Indonesië gegaan. Ik had er jaren naartoe geleefd. Het was mijn moederland – mijn moeder is Indo, mijn vader is een KNIL’er uit Meppel – en eindelijk zou ik thuis gaan komen. Niets was minder waar. Ik was daar gewoon een toerist, een belanda. Nog steeds is het zo dat ik bij de tuan besar aan tafel moet van de jongens, als ik er ben, terwijl zij op de grond blijven zitten. “Dat is beter zo,” zeggen ze dan. Daar word ik wel verdrietig van.’

‘Ik heb me altijd heel erg Indo gevoeld, zeker de laatste tijd. Het Indo zijn komt steeds meer terug. Ook mijn kinderen, en dan met name mijn jongste zoon, zijn er trots op. De jongste is hartstikke blond en heeft blauwe ogen, maar ziet het Indisch monument, in Den Haag, als “ons monument, hè, pap?”. Dat is mooi, toch?’

De winnaar van een diner bij Kantjil is Elvira, die haar 2,5 jarig huwelijk met haar man Jurriaan gaat vieren. Zij krijgen daarmee toegang tot het speciale ValentijnseventGefeliciteerd, met deze prijs en met jullie samenzijn! Elvira, stuur je je gegevens naar de redactie [@] indisch3.nl?

Vijfde plaats, Goede Doelen Actie: Stichting Creatief Hart

Logo Stichting Creatief Hart
Logo Stichting Creatief Hart

Vandaag besteden we aandacht aan de hekkensluiter van  onze Goede Doelen Actie. Met 129 stemmen is Stichting Creatief Hart door de bezoekers van Indisch 3.0 het vijfde goede doel dat we in de spotlight zetten.

Weggestopt

Er zijn al redelijk wat Nederlandse stichtingen die zich inzetten voor kansarme kinderen in Indonesië. Dit doen zij allen op een verschillende manier en op verschillende Indonesische eilanden. Veel van deze hulp bestaat uit financieren van scholing, sport of gezondheidszorg.

Toch blijft er vaak een groep kinderen achter vanwege lichamelijke of psychische beperkingen waardoor zij niet naar school kunnen of kunnen deelnemen aan sportactiviteiten. Deze groep kinderen wordt in de Indonesische maatschappij niet goed geaccepteerd en worden daarom vaak “weggestopt”. Veel van deze kinderen hebben juist baat bij creatief onderwijs waarbij zij zich persoonlijk kunnen ontwikkelen, communicatieve en sociale vaardigheden op kunnen doen en zo een betere toekomst tegemoet gaan.

 “Dit is mijn manier om wat voor mijn geboorteland terug te doen.”

groepje kinderen tekenen
groepje kinderen tekenen

Dewi Deijle
Vandaag maken we kennis met de jongste Stichting van onze Goede Doelen Actie: Stichting Creatief Hart. Op 20 maart 2013  is de stichting opgericht door voorzitter Dewi Deijle. “Ik ben zelf geboren in Indonesië en ben geadopteerd door mijn Nederlandse ouders. Ik heb altijd een band gehad met Indonesië. Dit is mijn manier om wat voor mijn geboorteland terug te doen.”

 

De stichting zet zich in zich in voor kansarme kinderen in Indonesië die niet of moeilijk toegang hebben tot het reguliere onderwijs vanwege een lichamelijke of psychische beperkingen. “In oktober 2013 ben ik naar Indonesië afgereisd om kennis te maken met enkele lokale kindertehuizen om te bespreken wat de Stichting Creatief Hart voor deze tehuizen kan betekenen.  Voorlopig richt de stichting zich op twee kindertehuizen. Eén kindertehuis in Noord-Sulawesi en één in Flores. Daar zal de Creatief Hart creatieve lessen gaan geven en combineren met Engelse basistaal.”

“We hopen de persoonlijke ontwikkeling van kinderen te bevorderen.”

creatief Hart - kinderen in Indonesie
creatief Hart – kinderen in Indonesië

Lesprogramma
Creatief Hart wil zelf eenvoudige lesprogramma’s ontwikkelen, waar lessen in tekenen, handenarbeid, en textielbewerking worden gegeven. Hierbij zullen zij hulp krijgen van lokale tehuizen. De stichting hoopt dat de persoonlijke ontwikkeling van de kinderen op deze manier extra wordt bevorderd.

Deijle: “De kinderen kunnen leren hoe ze hun creatieve werken kunnen tentoonstellen en verkopen aan toeristen of de rijkere toebedeelden in Indonesië. Op deze manier kunnen ze hun eigen inkomsten generen doordat ze tegelijkertijd geleerd hebben hoe ze hun eigen gemaakte handwerken kunnen verkopen. Het streven is dat deze kansarme kinderen een kans krijgen om een enigszins minder afhankelijk bestaan te kunnen leiden.”

Vrijwilligers werven
Omdat de stichting nog jong is, is er een hoop te doen. De stichting werft momenteel vrijwilligers. Het is de bedoeling dat vrijwilligers voor langere tijd lessen komen verzorgen in één van de tehuizen. “Momenteel richten wij onze aandacht voornamelijk op het kindertehuis op Noord-Sulawesi. Het is de bedoeling dat de vrijwilligers binnen het lesprogramma een aantal lessen zullen verzorgen. ”

“We zoeken vooral mensen die ons enkele maanden kunnen helpen.”

“Dit lesprogramma zal worden gecontinueerd door de mensen van het tehuis zelf op het moment dat de vrijwilliger weer vertrekt” verklaart Deijle. “In principe is iedereen als vrijwilliger welkom. Wel zoeken we vooral mensen die langere tijd, enkele maanden, bij ons kunnen helpen. Denk bijvoorbeeld aan net-afgestudeerden aan kunstacademie of mensen die een tijdje willen reizen en dit willen combineren met vrijwilligers werk”.

Toekomstmuziek

Dewi Deijle
Dewi Deijle

Stichting Creatief Hart is momenteel druk bezig met het plannen van wervingsacties. In de toekomst wil de stichting ervoor zorgen dat er speciale gebouwen komen om kansarme kinderen creatieve scholing te geven. Maar dat is toekomstmuziek. Dewi  gaat twee keer per jaar naar Indonesië om daar mee te helpen  projecten op te zetten en ervoor te zorgen dat de projecten goed blijven lopen.

Sponsor Stichting Creatief Hart
De stichting heeft tot nu toe geld op gehaald door gesponsord deel te nemen aan de Dam tot Damloop in Noord-Holland. Op 9 maart 2014 gaat Dewi Deijle meedoen met de halve marathon in Den Haag. Dus wil jij haar sponsoren ga dan naar de site van de stichting!

Doneer geld of lesmaterialen.
Omdat de stichting net gestart is, is het vooral belangrijk om sponsors en donateurs te vinden die een financiële bijdrage willen leveren. De stichting kan dan lesmateriaal kopen zoals; blokfluiten, naaimachines, schilder en tekenspullen en Engels les materiaal. De spullen worden ingekocht in Indonesië. Doneer op rekeningnummer: NL55 Rabo 0110 2749 70. Maar uiteraard kun jíj ook tekenspullen doneren! Wil je weten hoe je dat het best kunt doen? Neem dan contact op met de stichting.

Ook wil de stichting bijdragen in de onkosten voor vrijwilligers. De vergoeding aan onkosten bestaat uit een kleine (maximum) bijdrage per dag voor eten en drinken en verblijfskosten (dus geen vliegticket).

Vrijwilligers in Nederland
“Wij zoeken ook nog vrijwilligers in Nederland om te helpen met het opzetten van werving, sponsor- en promotieactiviteiten,” vervolgt voorzitter Deijle. Genoeg mogelijkheden dus om deze startende stichting te helpen en te steunen. Help Stichting Creatief Hart zodat zij de kinderen een betere toekomst, blijdschap, creativiteit en muzikaliteit in het leven kunnen geven, en help deze stichting een succes te worden!

Wil jij weten wat jij kunt doen om te helpen? Stuur dan een e-mail naar Stichtingcreatiefhart@gmail.com Wil je meer achtergrondinformatie over deze stichting? Ga dan naar hun website of bezoek hun facebook pagina.

 

Derde plaats, Goede Doelen Actie: Stichting Suvono

Vandaag stellen we stichting Suvono aan je voor. Deze stichting is met 22% van de stemmen op de derde plaats geëindigd in onze Goede Doelen Actie.

Logo Stichting Suvono
Logo Stichting Suvono

 Malang
Als je ooit een rondreis hebt gemaakt over Java zal je misschien ook een bezoek hebben gebracht aan de stad Malang. De stad waar nog altijd Toko Oen gevestigd is – een restaurant met Indische roots – en waar je een bezoek kunt brengen aan de lokale vogeltjesmarkt.

De stad wordt ook wel de “Back door to Bromo“ genoemd. Want met iets meer dan 2 uur rijden  kun je deze schitterende vulkaan bewonderen.

Malang is een stad waar in het verleden Nederlanders in welvaart woonden. Helaas geldt dat niet voor de bewoners van de achterstandswijk Sukun in Malang. Veel kinderen in deze achterstandswijk kunnen niet naar school. Ouders kunnen vaak het boekengeld en uniformpjes simpelweg niet betalen. Stichting Suvono zet zich voor deze doelgroep in.

Pietpit houdt toespraak in Nederland
Pipiet houdt toespraak in Nederland

Een band tussen twee wijken
William Vroegop, die vanaf zijn jeugd al interesse heeft in het land Indonesië en later ook in het land zou gaan wonen en werken in de toeristische sector, heeft in 2005 samen met sociaal werkster Pipiet Sulistyowati – geboren en getogen in Sukun –  de Stichting Suvono opgezet.

Vroegop vertelt: “Pipiet ben ik in 2001 tegen gekomen tijdens een bezoek aan Malang. Ik was destijds secretaris voor een andere stichting. Door dit goede contact heb ik Pipiet in 2005 uitgenodigd om naar Nederland te komen. Daar heeft zij tijdens de nieuwjaarsreceptie van de wijkvereniging Voorburg Noord mogen vertellen over haar werk als sociaal werkster in haar eigen wijk Sukun in Malang. Het bestuur van de wijkvereniging Voorburg Noord was zo geboeid door haar verhaal en besloot haar te helpen. Zo is Stichting Suvono (wat staat voor Sukun, Voorburg Noord) ontstaan, een band tussen twee wijken dus.”

Voorzitter William Vroegop
Voorzitter William Vroegop

Suvono steunt 200 kinderen
Een kleine stichting als Suvono kan in een enorm land als Indonesië niet veel betekenen, maar in een wijk wel. De stichting zet zich momenteel al acht jaar lang in om het levensklimaat te verbeteren voor leerplichtige kinderen.   Suvono bestaat uit acht bestuursleden en ongeveer 9 vaste vrijwilligers zowel in Nederland als in Indonesië.

Voorzitter van de stichting William Vroegop woont momenteel in Indonesië. Pipiet Sulistyowati, penningmeester van de stichting,  is nog dagelijks in de wijk Sukun aanwezig. Zij kent de wijk als geen ander. Hierdoor kan zij goed inschatten welke gezinnen extra hulp kunnen gebruiken.

Inmiddels helpt de stichting ongeveer 200 kinderen met het betalen van schoolgeld, schoolkleding, een tas en schoenen. Ook wordt er hulp geboden bij huiswerk in een gebouwtje dat mede door de stichting Suvono, met hulp van de Gemeente Leidschendam-Voorburg tot stand is gekomen. In dit gebouw komen de bijna 200 Suvono-kinderen bijeen. Zo ook dit jaar met Kerst en Oud & Nieuw.

Suvono-kinderen van één klas
Suvono-kinderen van één klas

Blije kinderen kunnen armoede beter aan
Voor de inwoners van de wijk Sukun blijft het worstelen om aan voldoende geld te komen om van te leven. Suvono probeert de gezinnen weer hoop te geven en te helpen. Door het organiseren van diverse activiteiten voor de kinderen en hun familie zoals, een uitstapje, het uitdelen van kleding of gezamenlijk iets lekkers te eten vergeten de kinderen even de ellende.

“Blije kinderen kunnen de armoede beter aan en door blijdschap is er wilskracht. Dit is hard nodig om gemotiveerd naar school te gaan”. William Vroegop vervolgt: “De hulp die door ons wordt geboden zorgt er voor dat kinderen al meteen naar de kleuterschool kunnen, de basisschool kunnen doorlopen en vervolg- onderwijs krijgen. Hiermee geven we hen een kans op een betere toekomst”.

Pietpit deelt voedsel uit aan daklozen
Pitpiet deelt voedsel uit aan daklozen

Indisch erfgoed

Maar de stichting doet meer dan alleen arme gezinnen een toekomst geven. “Wij zetten ons ook in om het Indisch erfgoed te behouden. We proberen te voorkomen dat historische gebouwen uit de Nederlandse tijd worden afgebroken voor bijvoorbeeld een winkelcentrum. Daarnaast organiseren wij met regelmaat ‘uitdeelacties’ waarin we mensen met een zwervend bestaan, voorzien eerste levensbehoefte zoals eten, drinken en wat kleingeld” aldus Vroegop.

Kinderen en hun 'adoptie' ouders
Kinderen en hun ‘adoptie’ ouders

Help Stichting Suvono
Kom in actie en help Stichting Suvono! Je kunt het werk van de stichting steunen door een donatie over te maken op rekening nummer: ING-bank 4289474. Ook kun je door adoptie van een schoolkind (5 euro per maand) een bijdrage leveren. Wil jij graag vrijwilligerswerk doen op Java? Neem dan eens contact op met Stichting Suvono want vrijwilligers zijn van harte welkom. Er is zelfs een mogelijkheid om midden in de wijk Sukun te verblijven!

 

Wil jij weten wat jij kunt doen om te helpen? Stuur dan een e-mail naar 

Wil je meer achtergrondinformatie over deze stichting? Ga dan naar hun website of bezoek hun Facebook.

3.0 in de media: Kaja Wolffers

‘Kaja Wolffers. Hmm. Wie is deze 3e generatie Indo ook al weer?’ ‘Is hij niet de-zoon-van Marion Bloem?’ Begint er al iets te dagen? ‘O ja, doet hij niet iets in de mediawereld?’ Kaja (40 jaar) is creative director bij NL film. In een ontspannen gesprek vertelt hij over zijn werk en zijn roots.

NL Film
Drie jaar geleden is Kaja Wolffers begonnen bij NL Film, een productiemaatschappij die films en televisieprogramma’s maakt voor vrijwel alle zenders. ‘NL Film kenmerkt zich met goed gemaakte televisieprogramma’s. Denk aan Popoz, Penoza, Spangas. In het verleden hebben we ook films gemaakt zoals Verliefd op Ibiza, Alibi etc. Momenteel draait onze film Mannenharten in de bioscoop,’ vertelt deze Indische creative director.

Creative director
‘Mijn werk bestaat eigenlijk uit een aantal werkzaamheden. De ene dag kunnen schrijvers of regisseurs langskomen met een idee. Ik bekijk of ik dat verder kan ontwikkelen en kan verkopen aan één van de zenders. Op het andere moment ga ik langs zenders. Ik neem boekjes mee en vertel enthousiast waarom een dramaserie leuk is voor RTL4 of SBS. Daarna is het eigenlijk afwachten of het idee wordt geaccepteerd, daar kan veel tijd overheen gaan. Ik word weer actief op het moment als de eerste beelden en montage worden afgeleverd. Vervolgens ontwikkelen we dit om het gewenste resultaat te krijgen.’

Kaja op de werkvloer / Foto: Wynand Chocolaad
Kaja op de werkvloer / Foto: Wynand Chocolaad

Kabels vasthouden
Vroeger stortte Kaja zich op een exact vak, namelijk scheikunde. Hij dacht dokter te willen worden. ‘Mijn ouders zijn allebei half creatief. Ik zag mij zelf niet in die wereld, daar wilde ik eigenlijk ver weg van blijven’ geeft Kaja toe. Toch stuurde deze zoon van een Hollandse vader en Indische moeder open sollicitaties  naar John de Mol en Joop van de Ende Productions. Kaja denkt terug aan het begin, hoe hij kabels mocht vasthouden tijdens opnames. Hij werd assistent-opnameleider bij Goede Tijden Slechte Tijden. Daarna werd hij opnameleider bij Goudkust, om vervolgens op de regisseursstoel terecht te komen bij o.a. Onderweg naar Morgen, Costa en nog vele andere series . ‘Ik ben trots op de plek waar ik nu sta als creative director. Ik heb vooral veel geleerd doordat ik onderaan ben begonnen, op deze manier ben ik het vak steeds beter gaan begrijpen.’

“Indisch zijn is veel meer dan de bepaling van iemands karakter.”

Indische films
Gaat Wolffers binnenkort een Indische film ontwikkelen? Kaja weet geen goede verhaallijn voor een Indische film: ‘Films moeten sterke personages hebben met een bepaalde achtergrond. Voor mij is het Indisch-zijn veel meer dan de bepaling van iemands karakter. Het is heel moeilijk om in een verhaal te vertellen wat een cultuur echt inhoudt. Je komt toch weer in een soort van cliché terecht. Gezelligheid met families en lekker eten, dat is voor mij niet de kern van een Indisch verhaal. Anders zal het weer zo’n historisch verhaal worden zoals dat een blanke een Indo komt redden.’

Kaja Wolffers. Foto: Fréderique Vlamings
Kaja Wolffers. Foto: Fréderique Vlamings

Onderscheid
‘Indische mensen zijn in mijn ogen Nederlanders die Indisch bloed hebben en die door culturele verschillen gevormd zijn. Mensen uit Nederlands-Indië probeerden altijd heel erg hun best te doen omdat ze voor hun gevoel iets te compenseren hadden. Ze wilden zich heel nadrukkelijk onderscheiden van de Indonesiër.’ Dan komt er een herkenbaar momentje voor mij, als Kaja vertelt dat hij zichzelf nog steeds betrapt op het feit dat hij nadrukkelijk het verschil tussen Indonesisch en Indisch uit wil leggen. ‘Het is eigenlijk achterlijk, een idiote tic. Ik verbeter mensen nog altijd als ik Indonesisch word genoemd. Is het omdat het wat chiquer staat om jezelf Indisch te noemen? Haha, het zit er helemaal ingeramd door mijn omaatje.’

“Ik verbeter mensen die mij ‘Indonesisch’ noemen.”

Bamboe
Indisch zijn is voor Kaja vergelijkbaar met een bamboeplant. ‘ Je moet een beetje buigbaar als bamboe zijn in je leven. Meebuigen wanneer situaties tegenzitten, maar tegelijkertijd keihard zijn. Aan de ene kant taai en ambitieus zijn en aan de andere kant geven als het nodig is. Een bamboeplant waait nooit om, maar een oude Eik van 300 jaar kan omvallen tijdens een storm die wij onlangs hadden. Dat is voor mij een beetje dat Indisch-zijn, maar het betekent voor mij ook respect hebben voor ouderen en naar elkaar luisteren voordat je wilt gaan strijden. Ik zeg niet dat ik dit zelf perfect doe, want ik heb ook Hollands bloed in mij.’ geeft Kaja toe.

Mata gelap
‘Heel veel Indo’s die ik ken en in het vak meemaak, zijn hele aardige mensen die altijd blijven teruglachen en niet zeggen wat ze dwars zit. Overal in meegaan en dan op een gegeven moment wordt het mata gelap en dan ontploft er woede. Het grappige is dat ik dit nog heel vaak herken in mijzelf maar ook in heel veel Indo’s met wie ik werk. Het is misschien bij de tweede generatie meer zichtbaar. Je gaat overal een beetje in mee en dan op een gegeven moment barst het uit. Westerlingen zeggen gelijk waar het op staat, je hebt dan gelijk je frustratie eruit.’

'Hoe heet dat Indonesisch woord?' Lattà? - Foto: Angelo Vodegel / Indisch3.0 2013
‘Hoe heet dat Indonesisch woord?’ Lattà? – Foto: Angelo Vodegel / Indisch3.0 2013

Lattà
Als ik Kaja vraag naar een typische Indisch tic, dan begint hij gelijk met zijn vingers te kraken. Maar hij denkt ook aan de woorden van zijn vader. Alleen komen we niet snel op de Indonesische term hiervoor. ‘Het is een manier om naar iemands verhaal te luisteren dat het uiteindelijk op een moeizame manier wordt verteld. Ik ben heel meegaand en beweeg dan bijna met mijn hoofd mee.’ Uiteindelijk komt het verlossende woord er lachend uit, ‘ja precies dat heet ‘Latta’.

Indonesië
‘Sinds mijn vierde jaar ga ik bijna elk jaar naar Indonesië. Het is eigenlijk een beetje een haat-liefde gevoel. Kretek vind ik heerlijk om te ruiken als ik daar aankom, dat relaxte spreekt mij ook aan. Het is een sympathiek land, maar ik schrik elke keer als er vreselijke situaties ontstaan.

Fanatieke moslims
‘Het is een unheimisch land. Heel de dag aardig tegen elkaar doen en ineens barst het los. Er rollen dan letterlijk hoofden over straat. Ik snap ook niet waarom Miss World verkiezing had moeten plaatsvinden in een islamitisch land. Het ergert mij zo als ik fanatieke Indonesische moslims ziet demonstreren, ineens komt al die woede naar boven. Uiteindelijk kunnen ze het weer voor elkaar krijgen om vrolijk glimlachend verder te gaan. Het zijn allemaal weldenkende mensen – soms lijkt het net alsof ze een uitlaatklep zoeken. Bali vind ik één van de leukere plekken.’

De film Mannenharten speelt momenteel in de bioscoop. Ik heb de film gezien. Wie van romantische verhalen houdt met een spannend ondertoontje, zal dit absoluut een aanrader vinden. Zal het de Nederlandse kerstfilm van 2013 worden?

'Ik hoorde vooral sporadisch verhalen over Indië.'

Sayah-oprichter Marc Pieplenbosch over zijn Indische roots.

Sayah, de spekkoeklikeur, vinden wij de productintroductie van 2013 in Indisch Nederland. In mei presenteerden we dit drankje op onze FacebookpaginaNieuwsgierig naar het verhaal achter dit drankje, interview ik een van de twee oprichters; Marc Pieplenbosch. Hoe zit het met “zijn life – zijn roots – zijn taste“?

Spekkoeklikeur
Marc Pieplenbosch (Delft, 1969) en Menno Kleijweg introduceerden eerder dit jaar Sayah de spekkoeklikeur. En het is een succes. Topkok Pascal Jalhay gebruikt het om voor de Serious Request-week van 3FM een Oosterse kaasamuse te maken tijdens de 24-uurskookmarathon in restaurant EVI. Menno en Marc stonden op de Masters of Luxury Fair.  Sayah is al te verkrijgen bij 160 slijters en bij meer dan 20 Indische restaurants staat deze ‘Indische limoncello’ op de kaart.

Marc Pieplenbosch (l) en Menno Kleijweg (r) tijdens de Masters of Luxur Fair. Foto: Fotojenique
Marc Pieplenbosch (l) en Menno Kleijweg (r) tijdens de Masters of Luxury Fair 2013. Foto: Fotojenique

Zalm gerookt met Sayah
‘We hopen er uiteindelijk ons brood mee te kunnen verdienen, maar voorlopig werk ik er nog gewoon naast,’ lacht Marc Pieplenbosch als ik hem vraag of hij er al van kan leven. ‘Maar we zijn wel erg trots op hoe het tot nu toe gaat. Pascal (Jalhay, KV) vertelde me dat hij is gaan experimenteren met het flesje Sayah dat ik hem als juryiud van de Gouden Rijstkom heb aangeboden. Hij heeft er zalm mee gerookt. Dat is gaaf. We hopen op meer van dat soort initiatieven.’

Op tijgers schieten
Wat weet Marc van zijn roots? ‘Als kind hoorde ik sporadisch verhalen, van die fragmenten over het leven dat mijn ouders en grootouders in Indië hadden. Dat mijn opa in de jungle had gezworven en tijgers had geschoten. Dat werkte enorm in op mijn fantasie. Later hoorde ik dat dat was omdat hij had moeten vluchten. Voor de Jap, denk ik. En dat ze het goed hadden daar, met bediendes, en dat ze woonden in het grootste huis in Palembang. Mijn opa’s heb ik nooit gekend, nee. Mijn oma’s wel.’

oma Nono Pieplenbosch met kinderen. Foto: archief Marc Pieplenbosch
oma Nono Pieplenbosch met kinderen. Foto: archief Marc Pieplenbosch

Trots op je roots
En – hoe kan het ook anders – we hebben de introductie van Sayah eigenlijk te danken aan een van die oma’s, leer ik. ‘Oma Nono Pieplenbosch heeft mij geleerd spekkoek te maken. Het is aan de hand van haar kookboek dat Menno en ik aan het experimenteren zijn geslagen. We wilden iets creëren waarmee jongeren konden laten zien dat ze trots waren op hun afkomst. We hebben alleen maar het eten en een beetje de “looks”. Verder niets.’

Kenners
‘Menno en ik hebben echt met van alles geëxperimenteerd, van brandewijn tot het arak-recept van mijn oma, totdat we de smaak en geur hadden die we wilden. Toen zijn we op zoek gegaan naar een producent. Met een ambachtelijke familiebrouwerij Herman Jansen in Schiedam hebben we uiteindelijk de perfecte Sayah-geur en -smaak ontwikkeld,’ aldus Pieplenbosch.

De familie Pieplenbosch. Foto: archief Marc Pieplenbosch
De familie Pieplenbosch. Foto: archief Marc Pieplenbosch

Hollands snoep
Marc glimlacht. ‘Als kind wilde ik altijd hetzelfde snoep als mijn Hollandse vriendjes thuis hadden. Ik schaamde me een beetje voor de pisang goreng en kue lapis. Ik zie dat mijn zoon van 10 trots is op zijn roots en op zijn vader, die zich zo inzet voor zijn roots. Dat vind ik mooi. De Indische roots binnen families blijven bestaan en dat is voor mij Indisch: samenzijn met familie – eten en gezelligheid met Indische neven, nichten, tantes en ooms.’

Exclusief: koop Sayah met twee limited edition glaasjes erbij

Wil jij een speciaal kado voor de Kerst aan je Indische bangsa geven? Momenteel kan je Sayah met twee exclusieve glaasjes voor een speciale prijs kopen. Wees er snel bij, de glaasjes komen in beperkte oplage.

Terence Schreurs als moeder Winnie in nieuwe tv-serie ‘Zusjes’

“Deze rol is een mijlpaal voor mij als actrice”

Aanstaande zondag begint bij de NTR de nieuwe televisieserie ‘Zusjes’, met Charlie Chan Dagelet als zusje Mitzi en Chloé Leenheer als Evi. De Indische zusjes gaan samen op kamers en proberen met – en zonder – elkaar vorm te geven aan hun eigen leven terwijl hun ouders de grip steeds meer lijken te verliezen. Terence Schreurs (o.a. GTST, De Punt en Ver van familie) speelt de rol van moeder Winnie. Ik spreek haar over acteren, de moederrol en de Indische lading van ‘Zusjes.’

“De regisseur belde mij en zei: ‘Terence, deze rol is voor jou en het is jouw verantwoordelijkheid wat je ervan maakt.’ Ik voelde een combinatie van gretigheid en onzekerheid. Het komt niet vaak voor dat ik een grote rol in productie heb, als een van de hoofdrolspelers. Dat doet veel met me. Want van acteren word ik meer dan gelukkig. Als team team, acteurs en crew, mag je een nieuwe wereld te creëren, waar mensen van mogen genieten. Dat is een grote verantwoordelijkheid.”

“Van acteren word ik meer dan gelukkig.”

Moederrol
“Hoe het is om voor het eerst de rol van een moeder te spelen? Het is een mijlpaal voor mij als actrice, op meerdere manieren, professioneel en emotioneel. Ik ben 37. Veel mensen om me heen hebben kinderen. Sommigen hebben zelfs meteen na de middelbare school kinderen gehad, dus zij hebben kinderen in de leeftijd van Mitzi en Evi. Om me op deze rol voor te bereiden, ben ik veel in contact geweest met ze. ‘Hoe ervaar jij vader of moeder zijn,’ vroeg ik ze. Prive kan ik de tips die ik kreeg nog wel eens gebruiken, maar voor de rol van Winnie niet.”

“De verhalen over onze Indische en Molukse families, gaven extra lading aan de scenes.”

Ogen sluiten
“Voor Winnie gaat alles om een schoon en glimmend huis. Ze sluit de ogen voor waar ze werkelijk in staat. Ze wil het leven dat ze leidt niet zien, ze leeft in een sleur maar wil de sleur niet zien. Veel tips van mijn vrienden draaiden om open en directe communicatie. Bij de Indische Winnie niet. Wat mij het meeste aansprak in deze serie was dat ik de verantwoordelijkheid kreeg voor een rol die zo ver van me af stond. En nu voel ik voor het eerst de kriebels, dat ik het fantastisch zou vinden om zelf kinderen te krijgen.”

“Dat het een overwegend Indisch-Molukse cast is, merkten we vooral in de voorbereidingen, de repetities. Dáár deelden we de verhalen. Ik beleefde de scenes wel intenser vanwege mijn eigen Moluks-Nederlandse achtergrond. Charlie is geloof ik een kwart Moluks, maar niet zo opgevoed. Zij en Chloe hebben veel gehad aan de verhalen van Anneke Grönloh (oma Toetie, KV). Ik heb bijvoorbeeld verteld over de eerste keer dat mijn moeder weer in Biak was. Zulke verhalen en meer, zoals Anneke die over de Jappenkampen vertelde, gaven extra lading aan scenes.”

“Elke emotie gaat door de maag.”

Terence Schreurs by Rayzor Sharp
Terence Schreurs by Rayzor Sharp

Stilstaan in de tijd
“Nee, mijn ouders hebben ons niet opgevoed met verhalen van vroeger. Ze wilden ons vrij van verleden op laten groeien en voorkomen dat we als kind al die woede zouden voelen, waardoor je stil kan blijven staan in de tijd. Maar natuurlijk heb je wel je eigen ervaringen, zoals de bruiloften, verjaardagen en kerkbezoeken. Die waren altijd feest. Zelfs nu, nu de eerste generatie verdwijnt en er vooral begrafenissen zijn. Elke emotie gaat door de maag. Dus er is standaard veel eten.”

Hoofdrol
“Als actrice zou ik, en het is misschien een cliché, maar dit is hoe ik het voel, graag vaker een hoofdrol willen spelen in een grote productie die het grote publiek bereikt, al weet ik dat mijn uiterlijk daar niet in meewerkt. Waarom? Nou, kijk, het gaat vaak ook om het plaatje. Voor een 18e eeuws kostuumdrama zoeken ze geen Indische hoofdrolspeelster. De plaatjes moeten passen.”

Mooie serie
“Aanstaande zondag komt de eerste aflevering van ‘Zusjes’. Wat ik tegen jullie lezers zou willen zeggen? Ik heb zelden zo’n mooie serie gelezen, van hoog niveau. Het script is van Tamara Bos, een dijk van een scriptschrijfster. Met deze serie krijgt de Nederlandse belastingbetaler waar voor zijn geld. ‘Zusjes’ zal je raken, of je het wil of niet.”

Logo Zusjes tv serie

Zusjes is vanaf zondag 27 oktober a.s. 9 weken lang te zien, op Nederland 3 om 19.00 uur. Meer weten over deze serie? Kijk op https://www.facebook.com/ZusjesNTR. Regie: Dana Nechushtan, Anna van der Heide. Scenario: Tamara Bos. Productie: BosBros en NTR. Zusjes kwam tot stand door financiële steun van het Mediafonds.

3.0 op de werkvloer: Gilbert Pothoff

Op 15 augustus 2013 jl. was Gilbert Pothoff (37 jaar, rechts op de foto) als militair van het Korps Nationale Reserve aanwezig tijdens de Indië-herdenking in Den Haag. In het dagelijks leven richt deze 3.0-er zich als risk analist op de energiemarkt. Op de werkvloer is deze jongen met Indisch uiterlijk nooit echt aangesproken op zijn Indische wortels. Gilbert ziet Indisch-zijn als: ‘Je soms anders voelen in gedraging, cultuur of karakter. Bij mij komt dit waarschijnlijk voort uit mijn opvoeding door twee Indische ouders.’

Zoveel mogelijk begrijpen
Zeven jaar geleden is Gilbert gestart bij energiebedrijf Eneco Energie. Deze nauwkeurige 3.0-er begon als pricing analist bij de afdeling Risk Management. Na een paar jaar wilde hij zijn kennis gaan verbreden. ‘Mijn doel, ook los van werk, is om zoveel mogelijk te begrijpen. In mijn huidige functie als senior risk analist bij Commodity Risk Management kom ik in aanraking met allerlei facetten van de energiewereld in plaats van alleen de verkoopzijde. Ik richt me op het managen van prijs- en volume risico’s binnen het energiebedrijf, voornamelijk voor de verkoopkanalen. Zijn ambitie is niet om per sé manager te worden, maar een team van professionals zou hij op termijn  willen coachen.

Gilbert Pothoff op de werkvloer - Foto: Charlene Vodegel / Indisch3.0 2013
Gilbert Pothoff op de werkvloer – Foto: Charlene Vodegel / Indisch3.0 2013

Amerikaans schouderklopje
‘Mijn grootste succes tot nu toe kan ik niet specifiek noemen. Ik  vind het leuk als ik invloed heb gehad op het proces en resultaat. Als mensen mijn ideeën waarderen, gebruiken en het daadwerkelijk tot een goed resultaat leidt, haal ik daar voldoening uit.’ Ik vroeg me af hoe Gilbert dit ervaart. ‘Er wordt weleens gezegd dat successen gevierd moeten worden, maar dat doe ik niet zo. Ik hoef geen externe waardering te krijgen door mijzelf te profileren, dat vind ik zo Amerikaans. Jezelf een schouderklopje geven, daar ben ik niet van,’ geeft Gilbert toe. ‘Ik ben meer iemand die op de achtergrond de zaken goed wil regelen.’ Hier komt misschien zijn Indische bescheidenheid naar voren, die hij bewust of onbewust van zijn ouders heeft overgenomen. Bescheidenheid herkent Gilbert enigszins bij zichzelf.

‘Ik ben meer iemand die op de achtergrond de zaken goed wil regelen.’

Rieten schilderijen
Gilbert kan op zijn werkplek geen Indische voorwerpen neerzetten, omdat Eneco gebruik maakt van flexplekken. Maar wie bij Gilbert thuiskomt, zal waarschijnlijk direct opmerken dat hier iemand woont met een Indische achtergrond. ‘Ik heb thuis een schilderij hangen van een typische berg met sawa’s en op een kast staan Ramayana-poppen.’ Zelfs in de slaapkamer is er iets te vinden uit Indonesië. Namelijk een batikdoek op het hoofdbord van zijn bed en twee rieten Indische schilderijen. Ik vraag hem of hij dat expres zo heeft ingericht. ‘Ja, omdat ik weet dat het Indisch is. Het is een stukje herkenning uit het verleden. Het doet me denken aan het huis van mijn Indische grootouders.’ Het lijkt of er herinneringen naar boven komen bij Gilbert. ‘Mijn opa en oma hadden echt een Indisch huis. Er stonden rotan meubels en er was altijd een enorm blik vol met kroepoek.’ Mijn opa draaide vaak krontjong muziek en ook nu draait Gilbert weleens een krontjongplaat thuis. ‘Dat roept een vertrouwd sfeertje op.’

Rieten schilderijen bij Gilbert thuis - Foto: Gilbert Pothoff
Rieten schilderijen bij Gilbert thuis – Foto: Gilbert Pothoff

Jappenkamp
Tijdens een werkborrel is er een emotioneel raakvlak ontstaan met een collega. ‘Op een zeker moment kwam het gesprek op het onderwerp Jappenkamp. Ik kwam erachter dat de moeder van mijn collega net als mijn ouders in het kamp hebben gezeten. Toen bleek ook dat die collega Indisch is, terwijl ik dat nooit gedacht had. Een bijzonder moment!’ In de vriendenkring van Gilbert zitten wel een aantal Indische jongens. ‘Dit is puur toeval! Ik zal niet persé op zoek gaan naar Indische vrienden. Wij delen als vrienden bepaalde gemeenschappelijke interesses zoals sport of waarden, zoals openheid in zowel communicatie als onze blik op de wereld. Daarnaast hebben wij toevallig deels een gemeenschappelijk verleden door een of meerdere Indische ouders.’

‘Ik zal niet persé op zoek gaan naar Indische vrienden.’

Kembang Kuning
Een paar jaar geleden heeft Gilbert een reis gemaakt met zijn ouders en zusje naar Indonesië. ‘Ik vond het heel bijzonder om de geboorteplaats Surabaya van mijn ouders te bezoeken en ook het graf van mijn overgrootvader op de oorlogsbegraafplaats Kembang Kuning.’Wat Gilbert jammer vond van het huidige Indonesië, is de zichtbare ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.’ Veel mannen op straat, terwijl de vrouwen achterin het huis met een hoofddoekje om het huishouden aan het doen zijn, wellicht speelt het geloof hierin een rol.’

Flexwerken bij Eneco - Foto: Charlene Vodegel / Indisch 3.0 2013
Flexwerken bij Eneco – Foto: Charlene Vodegel / Indisch 3.0 2013

Bahasa Indonesia

Net als bij vele Indische families in die tijd moest er Nederlands worden gesproken, daardoor werd de Bahasa Indonesia ook niet gesproken in huize Pothoff. ‘Tijdens onze reis ontdekte ik dat mijn vader zich wel verstaanbaar kon maken. Het grappige was dat hij toch een beetje Indonesisch kon praten met de lokale bevolking. Maar het Nederlands-Indië zoals ik het ken van de verhalen, foto’s en documentaires, is toch heel anders vergeleken met het huidige Indonesië. Als vakantiebestemming heb ik meer met Latijns Amerika.’

Roots
Tot slot vertelt Gilbert mij over zijn Indisch-gevoel. ‘Sommige jonge Indo’s hebben een drang om op zoek te gaan naar hun ‘roots’, maar ik ben niet echt actief op zoek naar mijn Indisch-zijn. En trots zijn op iets waar je niets aan kunt doen, zoals bijvoorbeeld je afkomst laat ik graag aan anderen over.’

‘Trots zijn op iets waar je niets aan kunt doen, zoals bijvoorbeeld je afkomst laat ik graag aan anderen over.’

"Er zijn al 18 nieuwe claims ingediend."

Liesbeth Zegveld op haar kantoor in Amsterdam. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2013.

Liesbeth Zegveld, advocate van o.a. de Weduwen van Zuid-Sulawesi en Rawagedeh: “De weduwen van Zuid-Sulawesi hebben geleerd van de weduwen van Rawagedeh.”

Vorige maand bood Nederland excuses aan voor de standrechtelijke executies van Indonesische mannen aan de weduwen van Zuid-Sulawesi. Ook introduceerde Nederland een brede schadevergoedingsregeling. Hoe heeft Liesbeth Zegveld, advocate van de in het gelijk gestelde slachtoffers, hiervoor gezorgd?


Grotere kaart weergeven

Terreur
Op Zuid-Sulawesi – toen Celebes genaamd – schoten Nederlandse militairen in 1947 Indonesische mannen zonder proces neer, op verdenking van deelname aan terreur; verzet tegen de Nederlandse aanwezigheid in de onafhankelijk verklaarde Republiek Indonesie. 66 jaar later krijgen de weduwen van deze mannen hier een schadevergoeding voor van 20.000 euro per persoon, omgerekend is dat (maar liefst) 306.530.000 rupiah.

Brede regeling voor gelijke zaken
De in Rotterdam gepromoveerde Liesbeth Zegveld klaagde de Nederlandse staat aan voor oorlogsmisdaden in Indonesië, en met succes. Voor de standrechtelijke executies van Indonesische mannen in Rawagedeh (op Java) en Zuid-Sulawesi kregen de weduwen een schadevergoeding en excuses. Uit de Zuid-Sulawesi-rechtzaak is zelfs een brede compensatieregeling voortgekomen. Momenteel staat Liesbeth nog de kinderen van de geëxecuteerden bij, een zaak die gelijktijdig met die van de weduwen begonnen is.

Foto: www.marokko.nl
De graven van de geëxecuteerde mannen op Zuid-Sulawesi. Foto: http://nieuws.marokko.nl/29119/kinderen-zuid-sulawesi-klagen-nederland-aan-voor-executeren-vaders/

Te oud
Bij de plechtigheid in Jakarta, medio september van dit jaar, waren de weduwen niet aanwezig: zij waren te oud voor de reis naar Jakarta. Een week later zou de ambassadeur ze komen opzoeken op Sulawesi. Ik vraag Liesbeth ernaar: “Nee, ik weet niet precies hoe het bezoek van de ambassadeur is geweest, ik was er niet bij.”

Jaloezie en ongenoegen
Ze vervolgt: “Ik weet dat de ambassadeur geweest is, met een medewerker. Ze hebben met de weduwen en enkele kinderen gesproken. De weduwen zijn bang voor teveel aandacht. Ze wilden niet in de spotlight komen, ze hebben gezien wat er gebeurd is met de schadevergoeding van de weduwen van Rawagedeh (het dorpshoofd heeft het geld verdeeld onder alle inwoners van Rawagedeh, KV). Om jaloezie en ongenoegen te vermijden, wilde ik de ceremonie niet in hun dorp laten houden. Ik heb gepleit voor een ceremonie op een andere plek op Sulawesi, maar het werd Jakarta. Wat ik niet begrijp, is waarom die datum gekozen is, en niet een datum tijdens de handelsmissie van de premier. Ja hoor, mijn cliënten zijn tevreden. So far so good, vinden ze.”

“Mijn cliënten zijn tevreden. So far so good, vinden ze.”

Verjaarde zaak
Eerst deed Nederland de zaak af als verjaard, inmiddels is een brede compensatieregeling opgetuigd voor vrouwen die weduwe zijn worden door standrechtelijke executies door militairen in Nederlandse dienst. Hoe is het mogelijk dat de Nederlandse staat zo van positie is veranderd, wil ik weten.

Gelijke behandeling van gelijke zaken
“Bij de eerste zaak (Rawagedeh, KV) is de Staat gaan bewegen. De Staat leek in te zien dat het een ernstige kwestie was. Al snel kwam Nederland over de brug met ontwikkelingshulp voor Rawagedeh. Anders dan bij andere dossiers, kon Nederland zijn hoofd niet van deze aanklacht afkeren. Natuurlijk wilden ze er eerst onderuit. Doordat Timmermans pleitte voor gelijke behandeling van gelijke zaken, kreeg ‘Zuid-Sulawesi’ een luisterend oor bij de rechter.”

Ambassadeur Tjeerd de Zwaan biedt excuses aan. Still ontleend aan www.geschiedenis24.nl.
Ambassadeur Tjeerd de Zwaan biedt de Nederlandse excuses aan. Still ontleend aan
www.geschiedenis24.nl.

Brede uitkomst
De in Amsterdam gevestigde mensenrechten-advocaat vertelt verder. “Na ons verzoek om excuses, vroegen ze zich af hoe vaak ze nog sorry konden zeggen. We hadden de publieke opinie mee. Daarom zijn het brede excuses geworden en een brede schadevergoeding, zodat gelijke zaken niet meer voor een rechter hoeven te komen. Dat er een algemene schadevergoedingsregeling is gekomen is wel de ultieme uitkomst van een zaak hoor, als advocaat.”

“Dat er een algemene schadevergoedingsregeling is gekomen is wel de ultieme uitkomst van een zaak hoor, als advocaat.”

Executie van de vaders

Liesbeth Zegveld. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2013.
“De impact van het meemaken van de executie van je vader lijkt mij nog veel ernstiger dan – hoe vreemd de vergelijking ook is – die van je echtgenoot.” Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2013.

De kinderen van de door Nederlandse soldaten geëxecuteerde Indonesiërs hebben ook een zaak aangespannen tegen de Nederlandse staat. Liesbeth Zegveld staat ze hierin bij. Hoe schat de advocate hun kansen in? “We verwachten daar begin 2014 eenuitspraak over. Kijk, de rechter wil dit juridisch niet eindeloos door laten gaan. Dat snap ik. Maar ja, de kinderen stonden erbij. De weduwen hebben gehoor gekregen bij de rechter omdat zij direct betrokken – want aanwezig – waren bij de executies. In Zuid-Sulawesi hebben de kinderen gezien hoe hun vaders werden neergeschoten. Zij waren dus, net als de weduwen, direct betrokken bij de executies. Dat geeft ze rechtsgrond. Bovendien is de groep beperkt; in Rawagedeh waren er geen kinderen bij. En mij lijkt de impact van het meemaken van de executie van je vader nog veel ernstiger dan – hoe vreemd de vergelijking ook is – die van je echtgenoot.”

Aanklacht wegens slavernij
Onlangs werd bekend dat veertien landen drie Europese landen, inclusief Nederland, aanklagen vanwege de slavernij. Is Zegeveld daar ook bij betrokken, en hoe schat ze die kansen in? “Ik heb ervan gehoord, maar ben er niet bij betrokken. Ik weet het niet. Er zijn geen individuele nabestaanden meer. Slachtoffers moeten hun stem laten horen, en van de slavernij zijn geen direct betrokkenen meer in leven. De groep slachtoffers moet sterk zijn. Wat interessant is, is wat er gebeurt als landen vanuit hun soevereine rechten een claim gaan neerleggen bij andere landen.”

18 claims
Voordat ik afsluit: hoe staat het met de algemene schadevergoedingsregeling voor weduwen van de standrechtelijke executies? “Er zijn al 18 nieuwe claims ingediend.”

Mr. Liesbeth Zegveld (Ridderkerk, 1970) studeerde Nederlands recht in Utrecht en promoveerde in 2000 cum laude. Zegveld vertegenwoordigt de laatste jaren regelmatig slachtoffers van de Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië. Liesbeth werkt als mensenrechtenadvocate met Britta Böhler, bekend van onder meer de verdediging van Ayaan Hirsi Ali in de strijd om het Nederlandse paspoort van het voormalige Tweede Kamerlid van de VVD.

‘Componeren voor Buitenkampers leverde magische momenten op.’

Xavier Boot, componist en derde generatie Indo, werkte mee aan de film Buitenkampers

Volgende week zondag gaat op het Filmfestival Buitenkampers in première, de nieuwste film van Hetty Naaijkens – Retel Helmrich (o.a. Contractpensions, Stand van de Sterren). Xavier Boot (Utrecht, 1989) componeerde de muziek. Ik sprak deze derde generatie Indo over zijn composities. ‘Het was een hele bijzondere ervaring om aan Buitenkampers film mee te werken.’ 


Productie trailer: Jasper Naaijkens.

Hoe loopt je Indische familielijn?
‘Mijn oma is geboren in Semarang, de moeder van mijn moeder. Ik heb er best veel over meegekregen. Met mijn opa, oma, vader, moeder en mijn zus ben ik twee keer naar Indonesie gegaan, de hele zomer, toen ik 6 was en 12 jaar. We gaan regelmatig naar Pasar Malams. We eten Indisch, mijn moeder is actief in Indische netwerken, mijn ouders hebben zelfs een Indisch koor opgericht. Ik voel me erg verbonden met Indonesie. Dat speelt zeker een rol.’

‘Ik ben als muzikant op zoek naar mijn eigen stem.’

Hoe was het om aan deze film te werken?
‘Dat was erg fijn. Ik ben op het Conservatorium geschoold als klassiek pianist. Sinds ik mijn diploma heb, wil ik niet meer volgens vaste regels spelen. Ik ben op zoek naar mijn eigen stem. Ik wil muziek maken vanuit het onderbewuste. Bij deze film kon ik mijn eigen creatieve proces ingaan. Werken vanuit momenten, zonder regels, dat kan magische momenten opleveren, juist met deze film, waarmee ik persoonlijk zo verbonden ben. Het was een hele bijzondere ervaring.’

Xavier Boot. Foto: Ger Wijtsma.
Xavier Boot. Foto: Ger Wijtsma.

Welk vraag had je van Hetty Naaijkens gekregen, wat was je opdracht?
‘Ik maakte muziek bij archiefbeelden. Van tevoren hadden we een beetje geoefend wat ik ging doen, maar het definitieve werk gebeurde in de studio. Hetty liet de beelden zien, ik improviseerde bij die beelden. Ik speel wat Nederlands-Indische muziek, een klassiek stuk en verder is het een vrije benadering van pianomuziek en werk ik samen met een fluittist, Roy Kuchel.’

‘Het was een hele bijzondere ervaring.’

Wat heeft de film met je gedaan?
‘Ik ben ermee bezig gegaan, met mijn Indische familiegeschiedenis. In de tijd van het maken van de film heb ik veel extra materiaal gelezen en extra veel met mijn opa en oma gesproken. De film maakte in mijn hele familie dingen los. Mijn oma heeft voor het eerst iets verteld dat zelfs mijn opa nog niet wist. Meewerken aan Buitenkamers is voor mij een periode van bewustwording geweest, van mijn eigen verleden, en de rol die dat verleden nog steeds speelt in het dagelijks leven, van mij en van andere Indische Nederlanders.’

‘Meewerken aan Buitenkamers is een tijd van bewustwording geweest.’

999199_541743942565519_1839109071_n

 

Buitenkampers gaat over de 250.000 Indische Nederlanders die de Japanse bezetting buiten de kampen moesten zien te overleven. De film is vanaf 3 oktober in bioscopen in Nederland te zien en gaat op 29 september as in premiere tijdens het Nederlands Filmfestival in Utrecht.

Xavier Boot is een internationaal geschoolde pianist, die als klassiek pianist afstudeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Xavier studeert momenteel geneeskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In de film heeft hij nog een cameo met zijn oma. Meer verklappen we daar niet over. Goed opletten dus.