Indisch 3.0 op de werkvloer Tiffany Tutupoly

In een lobby van een hotel zit ik met Tiffany Tutupoly bij een koloniaal huiselijk zithoekje. Dit bescheiden Indisch meisje (21 jaar) vertelt mij over haar werk als gastvrouw in een hotel in Leiden. Eigenlijk was haar wens de opleiding Toerisme te volgen om op die manier een kans te krijgen haar familie in Indonesië beter te leren kennen. Maar uiteindelijk viel de keuze op de opleiding horeca-gastvrouw die ze twee jaar geleden heeft afgerond.

Het land van mijn ouders
In Tiffany’s achterhoofd speelde vaak de gedachten om voor een lange periode in Indonesië te verblijven. Dit wilde ze eigenlijk met behulp van de opleiding Toerisme bereiken maar uiteindelijk koos ze voor de opleiding Horeca- Gastvrouw. Wat maakte haar verlangen zo groot om naar Indonesië te willen gaan?

‘Ik was 10 jaar toen ik voor het eerst naar Indonesië ging, het voelde alsof ik eerder in het land ben geweest. Dit is het gewoon! Geen vreemd gevoel van, wat moet ik hier en hoe ga ik me hier gedragen? Het land van mijn ouders wilde ik steeds beter leren kennen. Met name de familie van mijn vader die ik nog niet goed ken. Ik voel mij erg thuis in Indonesië, de manier van doen en laten trekt mij aan. Alles gaat op zijn gemak en dat past meer bij mij in vergelijking met het gehaaste leventje hier in Nederland. Het liefst moeten dingen hier gisteren gedaan zijn in plaats van morgen, alles wordt zo schematisch vastgesteld.’


Tiffany staat als gastvrouw klaar - Foto: Tiffany Tutupoly

Gastvrouw
‘Ik ben werkzaam als gastvrouw bij een hotel in Leiden. Mijn werkdag ziet er als volgt uit: Allereerst kijk ik hoeveel hotelgasten aanwezig zijn en hoe het personeel is ingedeeld voor die dag. Ik sta voor de gasten klaar in het restaurant en waar nodig vul ik het buffet aan.’ Na afloop zorgt Tiffany dat het restaurant netjes wordt opgeruimd en klaar staat voor de volgende ronde. Deze Indische gastvrouw is tevreden over haar functie, ze kan doorgroeien tot shiftleader.

Het sociale contact met de hotelgasten dat deze Indische gastvrouw heeft, maakt haar werk leuk. ‘Are you working next summer again? Yes, I do. Oh great then I will see you in June next year. Very nice!’ Gasten waarderen haar werk en zien haar graag terug. Het leukste van dit werk vindt Tiffany dat ze omringd is door mensen en een helpende hand kan bieden tijdens hun verblijf . ‘Ik ben blij wat ik tot nu toe heb bereik’, zegt ze trots. Alhoewel Tiffany het nog leuker zal vinden om dit werk in een hotel in Indonesië te doen. Momenteel is deze mogelijkheid er nog niet.

Vierde generatie
Als Tiffany zelf over haar Indische gewoontes nadenkt, vertelt ze dat haar Indisch-zijn sterk tot uiting kwam tijdens haar periode op school. ‘Ik ben stiller ten opzichte van anderen. Mijn klasgenootjes waren altijd zo druk, wat ze thuis niet doen, wordt buiten gedaan. Ze doen zich zo stoer en anders voor, terwijl ik mij juist rustig en beleefd gedroeg.’ Nu op haar werk merkt Tiffany dat haar Indische verlegenheid en teruggetrokkenheid zichtbaar is ten opzichte van collega’s die open zijn en de taken eenvoudig uitvoeren zonder bij na te denken.

Naast haar werk voedt Tiffany haar twee-jarige zoontje Anthony op. Ze hoopt dat de Indische cultuur niet zal verwateren, ze vindt het jammer dat dit toch soms onopgemerkt gebeurt. ‘Daarom voed ik mijn zoontje op met een wat Indische levensstijl. Ik wil Anthony sowieso bahasa Indonesia proberen te leren en meegeven dat respect naar anderen belangrijk is.

Dit interview sluiten we af met een kijk op de toekomst: Houd de Indische cultuur levend ook nu naar de vierde generatie?

Garuda Indonesia vliegt non-stop naar Indonesië

Garuda Indonesia introduceert eerste non-stop vlucht naar Indonesië met nieuwe Boeing 777-300 ER

Bericht van onze partner

Garuda Indonesia vliegt vanaf 30 mei aanstaande non-stop van Amsterdam naar Jakarta met haar nieuwe Boeing 777-300 ER. Passagiers vanuit Amsterdam genieten voortaan van vele voordelen zoals een slechts 13,5 uur durende vlucht, Wi-Fi aan boord, de beste Economy Class ter wereld en een scala aan persoonlijke services. Met de introductie van de nieuwe vlucht is Garuda Indonesia de eerste en enige luchtvaartmaatschappij die passagiers vanuit Europa een non-stop verbinding aanbiedt met Indonesië.

Er is in Nederland veel vraag naar een non-stop vlucht naar Indonesië. Dit in plaats van de huidige vluchten met overstap of tussenstops, zoals die worden aangeboden door de andere carriers. Garuda Indonesia heeft daarom besloten om haar nieuwe Boeing 777 in te zetten op het traject Jakarta-Amsterdam-London-Amsterdam-Jakarta. De nieuwe, snellere non-stop vlucht zal 5 x per week plaatsvinden.

garuda_banner_990_360

De Beste Economy Class ter wereld

Met de nieuwe vlucht biedt Garuda Indonesia eveneens een ongekend snelle verbinding naar verschillende binnenlandse bestemmingen in Indonesië, waaronder een zeer snelle one-stop verbinding met Bali.

Passagiers van Garuda Indonesia genieten van alle voordelen van het nieuwe Boeing 777 toestel, zoals de onlangs tot World’s Best verkozen Economy Class en Economy Class seats. Deze laatste bieden bijvoorbeeld de meeste beenruimte en breedste zitplekken. In tegenstelling tot andere carriers die producten zoals Economy Plus en Comfort Class aanbieden voor een meerprijs, genieten passagiers van Garuda Indonesia al van deze voordelen in de standaard Economy Class. Ook het vliegen met Garuda Indonesia naar Australië wordt zeer aantrekkelijk met een unieke mogelijkheid voor een inspirerende gratis stop-over in Bali.

First Class

De nieuwe Boeing 777 toestellen bieden ook First Class plaatsen aan waarin passagiers aan boord kunnen genieten van ongekende luxe en privacy. De First Class plaatsen bieden onder andere een groot voordeel aan zakelijke passagiers die nu sneller, comfortabeler en efficiënter kunnen reizen van en naar Indonesië. Ook het onlangs geïntroduceerde vernieuwde Business Class service concept, met onder andere een chef de cuisine aan boord, voorziet hier perfect in.

Garuda Indonesia verheugt zich zeer op de nieuwe vlucht en ziet ernaar uit om zowel bekende als ook nieuwe gezichten aan boord van haar nieuwste toestel te kunnen verwelkomen.

garuda_facebook_806_806

Tastbaar Verleden in het hier en nu

Nederlands-Indië is hip in Indonesië. Wat is er aan de hand?

Aankomende dinsdag ben ik te gast als spreker op een avond over culturele identiteit en herwaardering van gezamenlijk erfgoed van Nederland en Indonesië. Een programma georganiseerd door Stichting Tastbaar Verleden en de Nederlands-Indië Tafel, Geschiedenis Tafel en de Kunst en Cultuurtafel van de Koninklijke Industrieele Groote Club met vier sprekers over artistieke inspiratie en persoonlijke verhalen – en natuurlijk een heerlijke rijsttafel.

De avond is de aanloop naar een grote kunstmanifestatie in 2015 in Nederland èn Indonesië. Dat jaar is het zeventig jaar geleden dat Nederland werd bevrijd en dat de republiek Indonesië werd uitgeroepen. In dit toekomstige herdenkingsjaar zullen tien Nederlandse en tien Indonesische hedendaagse kunstenaars (beeldend kunstenaars, filmers, schrijvers, theatermakers, dichters, componisten etcetera) met nieuw werk reflecteren op het breukvlak in een gedeelde geschiedenis. Centraal staat daarbij de vraag wat de invloed van deze gedeelde historie is op hun identiteit.

Een gedeelde geschiedenis
Deze gedeelde historie is precies waar ik het over wil hebben dinsdagavond. Er kan veel gezegd worden over het (voort)bestaan van een Indische identiteit bij de jongere generaties Indo’s. Zoals de stichting het formuleert in de aankondiging: “Tweede en 3e generatie Indische Nederlanders worden zich steeds meer bewust van hun persoonlijke identiteit en erfgoed van ouders en grootouders. Met het vergrijzen en verglijden van de eerste generatie verdwijnt ook de mondelinge overlevering in rap tempo.”

Ik ben niet bang voor het verdwijnen van het Indische.

Toch ben ik niet bang voor het verdwijnen van ‘het Indische’. De mondelinge overlevering van geleefde herinneringen (van ervaren gebeurtenissen) zullen verdwijnen. De laatsten van de eerste generatie, onze grootouders, zullen er niet meer zijn om het na te vertellen. Maar als we goed hebben geluisterd, en tussen de regels door hebben gelezen, is er een hoop wat we weten. En dan is er nog de tweede generatie, onze ouders, om de verhalen door te geven. Een kanttekening is dat zij het niet zelf hebben ervaren, en er meer ruis is. Maar de ruis is er altijd al geweest.

Ook geleefde herinneringen zin sterk gekleurd door de persoon die het verteld, door trauma, door zeer uiteenlopende persoonlijke situaties, door het bagatelliseren van ongemak. Ondanks dat heeft de eerste generatie een gezamenlijk verleden overgedragen. Hetzij gekleurd, maar welke (post-)herinnering is dat nu niet? Ook nostalgie is gekleurd door een roze bril, maar daardoor niet minder waar.Ook met het wegvallen van de eerste bron hebben we een gedeelde historie. Dat weten we, nu moeten we ervoor zorgen dat we het niet vergeten, en herinneren in het hier en nu.

Nostalgie is gekleurd door een roze bril.

Ons gezamenlijke erfgoed: een trending topic in Indonesië en Nederland
De andere drie sprekers zijn:
Hans Goedkoop, historicus, schrijver en TV presentator van o.a. Andere Tijden en bestuurslid van de Stichting Tastbaar Verleden vertelt over zijn boek ‘De Laatste Man’, het verhaal van zijn grootvader, generaal-majoor Van Langen, de man die in 1948 Soekarno arresteerde.
Ben de Vries, senior beleidsmedewerker van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, vertelt over het hedendaags gebruik in Indonesië van gedeeld erfgoed.
Bo Tarenskeen, toneelschrijver, acteur en filosoof, over het Nederlands-Indische perspectief als “condition humaine”.
Dinsdag 10 september 2013 om 18.00 uur
KIGC, Dam 27 in Amsterdam.

Programma:

18.00 uur Borrel en ontvangst
18.45 uur  Presentaties

Voor niet-leden van Koninklijke Industrieele Groote Club:
Als je op deze bijzondere avond aanwezig wilt zijn dan ben je van harte welkom. Stuur dan een e-mail naar Marga Bosch (mgbosch@smartartvise.nl). Geef dan de namen van die personen op samen met zijn/haar e-mail adres voor de bevestiging vanuit de IGC. De borrel en de rijsttafel zijn op eigen rekening.

Ngroblog: Verbod op alcohol Indonesië

De verkoop en distributie van alcohol kan worden verboden in sommige delen van Indonesië nadat Islamitische hardliners hebben gewonnen in het hooggerechtshof, meldt thejakartaglobe.com

Sommige lokale overheden, waar islamitische hardliners invloedrijk zijn, hadden wetten geïntroduceerd waarmee een verbod op de verkoop en distributie van alcohol kwam. Echter konden deze nooit worden afgedwongen door een presidentieel decreet uit 1997. Dat decreet verbood lokale overheden om zelf regels te stellen aan de verkoop van alcohol.

Onlangs is een prominente islamitische groepering, het Islamitische Verdedigers Front (FPI), er in geslaagd om dat besluit teniet te doen in een zaak bij het hooggerechtshof. Het hof vaardigde de uitspraak medio juni, maar het werd pas openbaar gemaakt in de afgelopen dagen.

Woordvoerder Ridwan Mansour vertelde tegen persbureau AFP: “Het Hooggerechtshof heeft de door het FPI ingediende zaak aanvaard omdat het presidentieel decreet de vrede en de openbare orde in Indonesische gemeenschappen verhinderd.”

“Alle Indonesische moslims zijn dolblij,” zegt Salim Alatas, de FPI leider van Jakarta tegen AFP. “De uitspraak heeft generaties van de negatieve effecten van alcohol behoed.”

De Jakarta Jakarta Entertainment Establishment Owners Association (APHI) is het oneens met de uitspraak. Zij menen dat een verbod op alcohol de toeristische sector in Indonesië zou decimeren. De verkoop van alcohol genereert ook een aanzienlijk bedrag van de belastinginkomsten voor de staat.

Indonesië met Bintang, is dat het tempo doeloe waar de derde generatie straks aan denkt?

Indo 1.0 in de politiek: Alexander Scholtes

Alexander Scholtes. Foto: Polle Willemsen

“Indonesië is een boeiend land om te volgen”

Alexander Scholtes (30 jaar) uit Amsterdam is, met een Indonesische moeder en een Hollandse vader, een Indo 1.0. Doordeweeks werkt hij in Den Haag bij de Vereniging  Hogescholen en daarnaast is Alexander actief in de politiek. Hij is fractievoorzitter van D66 in de deelraad van Amsterdam-Zuid. Hoe kijkt hij tegen de wereld aan, en tegen het koloniale verleden in het onderwijs?

Komt je Indonesische achtergrond in je politieke werk naar voren?

“Nee, niet. Ik heb een Nederlandse opvoeding gehad, ik voel me een Nederlander, ik heb hier wel veel Indonesische familie maar weinig Indische of Indonesische vrienden. Ik denk dat de meeste mensen op het eerste gezicht niet doorhebben dat ik Indonesische wortels heb. Er is zoveel dat mij vormt, ik zou mezelf niet op willen hangen aan één identiteit. Ik kan niet heel specifiek benoemen wat mijn Indonesische afkomst toevoegt. Al zou ik ooit best eens in Indonesië willen wonen.”

“Er valt meer aan Indonesië te ontdekken dan ik had kunnen bedenken.”

Wat heb je meegekregen van de Indonesische cultuur?

“De eetcultuur. En de gastvrijheid. De laatste jaren heb ik steeds meer interesse gekregen in de Indonesische cultuur. Er zijn meer kanten aan te ontdekken dan ik van tevoren had kunnen bedenken. Ik ga sinds een jaar of vijf elk jaar naar Indonesië, ik heb er nog familie en heb inmiddels ook vrienden gemaakt daar. Ik ben de taal aan het leren in Yogyakarta. Ik volg de kranten nu meer als het gaat om Indonesië. Als politicoloog is het een boeiend land om te volgen. Het land heeft zo’n grote interne markt, dat het alleen al daardoor de economische crisis kan overleven. Tegelijkertijd vind ik het fascinerend hoe Indonesiërs een manier weten te vinden om in te spelen op de omstandigheden. Jakarta is een drukke stad. Op bepaalde wegen mag je alleen autorijden als je minimaal drie anderen in je auto hebt. Wat zie je dus gebeuren? Vlak voor die weg staan mensen die bij je in de auto stappen zodat je die weg over kan. Ja, die betaal je dus om met je mee te rijden.”

Alexander bij het Prambanan tempelcomplex, vlabkbij Yogyakarta.
Alexander bij het Prambanan tempelcomplex, vlakbij Yogyakarta.

Als mensen naar Indonesië zouden gaan, wat zou je ze dan aanraden te doen?

Wat zou ik mensen aanraden? Ga een paar weken naar Yogyakarta om de taal te leren. Jogja is veel kleinschaliger dan Jakarta, het is er rustiger en het is een kunstenaarsregio, er is daar een andere sfeer dan in bijvoorbeeld Jakarta en veel andere grotere steden. Het is een leuke stad, je kan er gewoon buiten lopen en je onderdompelen in de lokale cultuur. Ik word daar gezien als buitenlander. In een gesprek merk ik wel dat ze voelen dat ik meer feeling heb met het land en de taal. Ik ben bovendien in Indonesië wat minder direct dan ik Nederland ben, dus het contact gaat wat soepeler.

“Ik ben in Indonesië wat minder direct dan in Nederland.”

Je portefeuille is onderwijs. Hoe kijk jij aan tegen het geschiedenisonderwijs in Nederland over Indonesië?

“Het is natuurlijk al een tijd geleden dat ik geschiedenisles had op school. Maar ik heb de indruk dat er meer aandacht is voor wat de Nederlanders zelf hebben meegemaakt, dan voor wat ze gedaan hebben in Indonesië, bijvoorbeeld tijdens de politionele acties. Het is een gevoelig onderwerp waar voor zover ik weet relatief weinig bekend over is. Misschien zou daar meer onderzoek naar gedaan kunnen worden, zoals ook is voorgesteld door enkele historische instituten nadat foto’s over executies in Indonesie. Ik ben een liberaal en geloof niet dat het werkt als de politiek gaat opleggen wat docenten op scholen leren.”

Terwijl mijn pen al op tafel ligt, raken Alexander en ik in gesprek over de plek van het koloniale verleden in het onderwijs.

Alexander voor de taalschool in Jogja, met een van zijn docentes in Yogyakarta, mbak Winda.
Alexander voor de taalschool in Jogja, met een van zijn docentes in Yogyakarta, mbak Winda.

Kirsten – “Jij hebt onderwijs in je portefeuille en je hebt opgemerkt dat er te weinig kennis is over het koloniale verleden. Zou er dan niet toch iets vanuit de politiek moeten gebeuren om dat recht te trekken? Het gaat mij er niet om dat mensen weten wat Indische Nederlanders zijn. Daar blijft toch wel discussie over bestaan. Het gaat mij erom dat meer en betere kennis over het verleden van Nederland in Indonesië kan zorgen voor een betere verstandhouding tussen de landen nu. Dat Nederland Indonesië aanspreekt op mensenrechten, zoals pas met de (afgelaste) komst van president Yudhoyono, vind ik an sich een goede zaak, maar die hooghartige toon, van ‘Wij in het Westen weten als geen ander dat jullie fouten maken met mensenrechten’, die is niet gepast voor een ex-koloniaal heerser.”

“De politiek kan niet voorschrijven wat docenten moeten onderwijzen.”

Alexander – “Dat ben ik wel met je eens. Het is ook niet zo dat ze daardoor in Indonesië dan opeens besluiten hun beleid te veranderen. Maar het gaat niet werken als de politiek voorschrijft wat een docent zijn scholieren hoort te leren. Dan krijgt hij alleen maar te maken met tegenstrijdige en overdadige eisen.”

Kirsten – “Hoe kan de politiek dan veranderen wat docenten onderwijzen?”

Alexander – “Door onder docenten een debat te beginnen over dit onderwerp.”

Een mooi doel, vind ik. Om een debat onder docenten mogelijk te maken stimuleren, start Indisch 3.0 een enquête over Indië en Indonesië in het onderwijs. Vul jij hem ook in? Ga naar onze enquete over Indië en Indonesië op school

Indisch filmproject zoekt steun

Help ‘Perjalanan’ het witte doek op

Perjalanan, dat ‘de reis’ betekent, is een korte film van 15 minuten. Het gaat over twee Indo’s die voor het eerst in hun leven het land van hun voorouders bezoeken; Indonesië. De film is er nog niet. Sinds een paar weken staat het project op Cinecrowd, om het bedrag van € 9.500 bij elkaar te sprokkelen. Met nog een kleine maand te gaan, is producent Josscy Vallazza Aartsen naarstig op zoek naar sponsors voor de resterende 80% van het benodigde bedrag.

Ik spreek Josscy telefonisch en vraag hem naar de voortgang van het crowdfunding-project. “Het gaat redelijk. We hebben enorm veel sponsors, als je ons project vergelijkt met andere Cinecrowd-projecten. Maar de grote bedragen blijven uit. We hebben wel wat toezeggingen van bedrijven, maar die hebben we nog niet mogen verzilveren. We gaan de rewards aanpassen, zodat iedereen die ons steunt een kaartje voor de première krijgt. En we werken aan een aantal acties.”

Waar gaat de film over?
“John en Dewi hebben al ruim drie jaar een gelukkige relatie met elkaar. Beiden hebben eigen ideeën en verwachtingen van het land. Voor Dewi is het de ontmoeting van de familie van moeders kant. Haar moeder is zes jaar geleden overleden. Sindsdien is zij op zoek naar antwoorden. John daarentegen wil heel graag de bezienswaardigheden van het land zien waar hij al zoveel over gehoord en gelezen heeft en bovenal genieten van de vakantie. Voor beiden is het een zoektocht naar hun eigen identiteit.”

Dewi Reijs speelt Dewi, die  fotografe van beroep is.
Dewi Reijs speelt Dewi, die fotografe van beroep is.

Waarom willen jullie deze film maken?
“We willen een verhaal vertellen dat gaat over de groep uit Nederland waar nog maar zelden aandacht voor is: mensen met een Indonesische achtergrond.* Dit geldt voornamelijk voor de generatie van nu. Voor hun is de eerste reis naar Indonesië een belangrijk moment in hun leven.  Ik ben half Indonesisch en heb deze reis gemaakt. In gesprekken met andere mensen die affiniteit hebben met Indonesië, merkte ik dat mijn ervaringen raakvlakken hadden die van mensen van Indonesische of Indische komaf.”

Hoe heb je de acteurs gevonden?
“Ik heb een vrij specifieke oproep op Filmstart gezet, voor Indische acteurs en actrices. Dewi Reijs was de eerste die reageerde. Ik wist meteen dat ik haar bij de audities wilde hebben. Er zijn zes mensen geweest voor haar rol en ook voor de rol van John. Uit de mensen voor zijn rol deelnamen, kon ik niet zoeken. Ze waren het allemaal net niet. Totdat Dewi Reijs zelf voorstelde om Klemens Patijn te vragen. Ze had al eerder met hem gewerkt. En hij had ook nog Indische wortels. Eind vorig jaar hebben we de audities gedaan. Nu zitten we te popelen om te beginnen.”

En daar helpt Indisch 3.0 graag bij.

Help Perjalanan!
Om te beginnen help je Perjalanan natuurlijk door sponsor te worden. Dat kan al vanaf 10 euro. Maar je kan ook helpen door met ze mee te denken. Wat vind jij? Wat kunnen Josscy, Dewi en Klemens kunnen doen om meer sponsors en grotere bedragen binnen te krijgen? Ligt het aan de rewards? Is het een kwestie van afwachten? Of denk jij dat de oplossing in iets heel anders ligt? Weet jij een spectaculaire actie waarmee ze 7500 euro kunnen inzamelen Laat het ons weten en reageer onder deze post.

Winnaars kaarten Cinemasia bekend

Onze winactie voor Cinemasia 2013 liep goed. Zo goed zelfs, dat we – in overleg met de organisatie – meer kaarten mogen weggeven.

Meer mensen blij maken is altijd prettig. De winnaars ontvangen vandaag een e-mail met daarin meer informatie over hun prijzen. Gefeliciteerd en veel plezier!

De volgende mensen gaan op 7 april a.s. naar de film in De Balie, Amsterdam.

Arigato

  • Anyda van Ginkel
  • Debby Feldmann

Demi Ucok

  • Anya Awui 
  • Anneliese de Waal
  • Yvonne Sluper

Linimassa

  • Ruben Westhoff
  • Melvin Toemin
  • Ruud Tellings
  • India Emor
  • Yvonne Sluper

#republiktwitter

  • Markus Huppe
  • Muriëlle Polak
  • Yvonne Sluper

Over Cinemasia 2013
Indisch 3.0 steunt films uit Indonesië. Van 4 tot en met 7 april a.s. vertoont Cinemasia talloze films uit heel Azië, van Indonesië tot Taiwan. Deze week staat Indisch 3.0 daarom in het teken van Cinemasia 2013, het Aziatische filmfestival in De Balie (Amsterdam). Bekijk het programma en meer op www.cinemasia.nl.

Cinemasia 2013: #republiktwitter

#Republictwitter. 7 april 2013, Cinemasia, Amsterdam

Indisch 3.0 steunt films uit Indonesië. Van 4 tot en met 7 april a.s. vertoont Cinemasia talloze films uit heel Azië, van Indonesië tot Taiwan. Deze week staat Indisch 3.0 daarom in het teken van Cinemasia 2013, het Aziatische filmfestival in De Balie (Amsterdam). 

#3april #kaarten #winnen 
Op www.indisch3.nl vind je van 1 tot en met 5 april info over vier films uit Indonesië en een Indische korte film uit Nederland. Op 3 april geven we kaarten weg en tijdens de festivaldagen loopt er een Twitterfall mee op onze site (#cinemasia). Op 6 en 7 april publiceren we hier exclusieve interviews, onder meer met regisseur Sandra Beerends over haar aangrijpende Arigato.

#7april #films #Indonesië

Indisch 3.0 steunt Cinemasia
Cinemasia 2013, 4-7 april, Amsterdam

Zondag 7 april staat de zesde editie van Cinemasia vrijwel uitsluitend in het teken van Indonesië, met vijf films, een media maker forum en een social innovators forum. Voor die dag mag Indisch 3.0 kaarten weggeven – en hoe! Daarover later meer. Maar nu: de eerste film waar we stil bij staan. Dat is tegelijkertijd de film waarmee Cinemasia afsluit: #republiktwitter.

#1Twitterstad=Jakarta
Iedereen die wel eens zaken heeft gedaan met Indonesiërs  herkent het fenomeen dat je binnen 24 uur een uitnodiging krijgt om Facebook-vrienden te worden. #republiktwitter, van Kuntz Agus, is een romantische komedie over de kracht van social media in Indonesië; het  #4 Facebook-land en #5 Twitter-land van de wereld. Jakarta is zelfs de stad waar wereldwijd het meest getweet wordt (volgens onderzoek). #republiktwitter gaat op 7 april a.s. tijdens Cinemasia met Europese première.

#republiktwitter
Republik Twitter is een Indonesische romantische komedie van regisseur Kuntz Agus uit 2012. Laura Basuki en Abimana Aryasatya spelen de hoofdrollen. Sukmo, een social media techno nerd uit Yogyakarta, flirt op Twitter met Hanum, een aantrekkelijke journaliste uit Jakarta. Zijn zelfvertrouwen gaat onderuit als hij haar in het ‘echte leven’ ontmoet, omdat hij zich virtueel heeft voorgedaan als iemand die hij niet is. Sukmo klimt later op tot een Twitter ster en wordt een belangrijke stem in een corrupte politieke campagne. Met behulp van social media wint Sukmo zijn grote liefde en verandert het politieke landschap van zijn land. In het op twee na grootste Twitter gebruikers land ter wereld laat deze romantische komedie zien hoe social media gebruikt kunnen worden als stem van een volk.

#sociale #verandering?
Kuntz zou Republik Twitter hebben 
omschreven als een film over het Indonesische volk en hun onderlinge verbondenheid, niet over Twitter of social media. Hij zou verder vinden dat Twitter de omgangsvormen in Indonesië veranderd heeft, maar niet genoeg om voor sociale verandering te zorgen. Kuntz zou vinden dat Twitter vooral gebruikt wordt voor zelfpromotie. #republiktwitter is uitgekomen op 16 februari 2012. #republiktwitter is de tweede Indonesische film met social media als belangrijk thema, na I Know What You Did On Facebook in 2010. Of dit waar is, wat we op Wikipedia gevonden hebben? Je kan het tijdens de Q&A na de film vragen, op 7 april a.s.

#republiktwitter gaat op 7 april a.s., tijdens het Cinemasia Filmfestival, in Europese première. De Balie, Amsterdam. Start: 19.40 uur, aansluitend Q&A. Koop je kaarten online.

#Republictwitter. 7 april 2013, Cinemasia, Amsterdam
#Republictwitter. 7 april 2013, 19:40 uur @ De Balie  Amsterdam.

Film Soegija boeit

Aankondiging Soegija

Indonesische herinneringen aan de dekolonisatie

Op het Internationaal Film Festival Rotterdam (IFFR) draaide dit jaar een film die ik moest zien: Soegija van regisseur Garin Nugroho, over het leven in Indonesië tussen 1940 en 1949. Uniek is dat we kunnen zien hoe deze periode vanuit Indonesisch perspectief wordt verteld. En waar ik in het bijzonder in geïnteresseerd ben: hoe zouden wij Indo’s in Soegija naar voren komen?

Soegija gaat over de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd in Nederlands-Indië tussen 1940 en 1949. Deze verhalen komen uit de memoires van de eerste Indonesische bisschop: Albertus Soegijapranata.

Oorlog
De film start in het nog koloniale Nederlands-Indië van 1940 en eindigt in 1949, waarin Nederland Indonesië als onafhankelijke republiek erkent. De Indonesische verpleegster Maryam wordt gekweld door het verlies van haar broer, de oorlog en de irritante versierpogingen van de Hollandse Hendrik. Een – Nederlands sprekende – Chinese familie valt uit elkaar doordat Japanners de mooie moeder meenemen naar het kamp.

De moeder van het Chinese gezin wordt door de Japanners naar een kamp afgevoerd.
De moeder van het Chinese gezin wordt door de Japanners naar een kamp afgevoerd.

Geflipt
De menselijke kant van de keiharde Japanse officier Nobuzuki komt naar voren door zijn verlangen naar huis. En dan heb je de Nederlanders. Hendrik is een vrij naïeve fotograaf die de oorlog vastlegt en moeite heeft met het onrecht om hem heen. Robert is een megalomane, geflipte militair die af en toe zomaar Indonesiërs afranselt of neerschiet. Door de verhalen heen, luisteren we naar de overpeinzingen van de bisschop Soegijapranata, die zich als een ware leider opoffert voor zijn volk.

Indo’s
Maar waar zijn de Indo’s? Misschien was het te ingewikkeld om dat Indische perspectief er bij te halen. Misschien heeft die bisschop helemaal nooit over Indo’s in zijn memoires gesproken. Of misschien zijn ze ons gewoon vergeten. Hoe dan ook: in Soegija zijn er geen Indo’s.

De Nederlandse soldaat Robert mishandelt een Indonesische jongen, terwijl Hendrik er op af rent om Robert tegen te houden.
De Nederlandse soldaat Robert mishandelt een Indonesische jongen, terwijl Hendrik er op af rent om Robert tegen te houden.

Campur
Toen ik de assistent regisseur na afloop uitlegde dat wij de derde generatie Indo’s zijn en of het klopt dat ik geen Indo’s heb gezien, begreep hij in eerste instantie mijn vraag niet. Toen iemand ‘Indo campur!’ riep, begreep hij mijn vraag beter, en legde hij uit dat de film maar een korte periode bestrijkt, dus dat ze niet alle perspectieven konden laten zien.

Medeplichtig
We zijn gewoon een onhandig displaced volkje. En tja wat denken we eigenlijk? Dat Indonesiërs nog weten wie wij zijn? Ik voel dat ik het ergens wel graag zou willen. Maar ik voel me er ook ongemakkelijk bij. Want hoe je het ook wendt of keert, Indo’s hebben het koloniale systeem in Nederlands-Indië mede mogelijk gemaakt. We waren handlangers van de belanda’s. En waren wij niet reuze blij met onze Europese status? Wij zijn medeplichtig geweest.

Indisch 3.0 met de crew van Soegija op het IFFR (foto: Angelo Vodegel 2013)
Indisch 3.0 met de crew van Soegija op het IFFR
(foto: Angelo Vodegel 2013)

Indonesisch perspectief
Dus ja, kasian voor ons, deze film gaat niet specifiek over onze struggle. Maar, als je de kans hebt moet je deze film wel gaan zien. Ten eerste is het werkelijk een verademing om een keer vanuit Indonesische perspectief een film over het koloniale verleden te zien. Ten tweede is dit de eerste film over Nederlands-Indië, die voor mijn gevoel een realistisch beeld gaf van het straatbeeld, de kleding en de verhoudingen Europeaan – Indonesiër in deze periode.

Aarde der mensen
De geruchten gaan dat in de nabije toekomst het boek Bumi Manusia (Aarde der mensen) van Pramoedya Ananta Toer verfilmd gaat worden. In dat boek wordt de Indo veelvuldig beschreven, dus dan kunnen we onze lol op. Tot die tijd hoop ik dat Soegija in de Nederlandse bioscopen komt, want ik wil ‘m nog een keer zien.

Emo over Indonesië

De toekomst van Indonesië volgens Adriaan van Dis en Ahmad Tohari

Ik vind dat ik als derde generatie Indo maar bar weinig over het huidige Indonesië weet. Ik wil mijn kennis over Indonesië wel vergroten, maar de pogingen die ik tot nu toe heb ondernomen, zijn niet heel succesvol geweest. Ik volg op facebook The Jakarta Post en heb wat boeken over moderne Indonesische kunst aangeschaft. En daar houdt het dan ook wel een beetje op. Adriaan van Dis, ook een Indo, heeft onlangs de documentaire reeks ‘Van Dis in Indonesië’ gemaakt, waarmee hij op een laagdrempelige manier Indonesië de Hollandse huiskamers in probeerde te krijgen. Maar ook die serie sprak me niet aan en heeft me niet veel bijgebracht.  Soms doe ik dus gekke dingen, in de hoop dat ik daarna wat meer snap van het land. Afgelopen zaterdag ging ik bijvoorbeeld naar Writers Unlimited waar de ‘toekomst van Indonesië’ zou worden besproken. 

Emo
Oke toegegeven, soms werd ik om onverklaarbare redenen wel emo door de documentaire ‘Van Dis in Indonesië ‘. Vaak door de gekste dingen. Zoals een misplaatst gevoel van heimwee toen ik een palmboom met zijn palmbladeren over de vensters van de voorbij razende trein zag glijden. Vraag me niet waarom. En ja, ik kreeg– en ik wil dit echt niet, hè – tranen in mijn ogen bij een gamelandeuntje waar iemand in het Indonesisch doorheen praatte. Maar verder vond ik de reeks documentaires gewoon een beetje irritant. Van Dis die als verwonderde Indo-Europeaan op ontdekkingsreis gaat tussen al die wonderlijke Indonesische creatures. Zijn blik is teveel: ‘Kijk eens naar die Ander! Die Ander lijkt op m’n oma! En daar word ik zo lekker melancholisch van.’ Eigenlijk blijft Indonesië ver weg. Ik wil Indonesië dichterbij.

Ahmad Tohari (c) Sarah Klerks / Indisch 3.0 2013
Ahmad Tohari (c) Sarah Klerks / Indisch 3.0 2013

De toekomst van Indonesië
Bij Writers Unlimited gaat dezelfde Van Dis in gesprek met Ahmad Tohari over de toekomst van Indonesie. Tohari is een rebel. Hij schrijft over de misstanden en armoede in Indonesië. Hij heeft branie en zegt over zijn schrijverschap: ‘Ik zal door blijven schrijven zolang als ik me boos kan maken.’ Wie houdt er niet van zo’n man? Het gesprek wordt geleid door correspondent Michel Maas en ze gaan dus niets minder dan de ‘toekomst van Indonesië’ bespreken. Misschien zal ik hierdoor eindelijk meer over het moderne Indonesie te weten komen. Ik vraag me wel af of ze in Indonesië ook discussies organiseren waarin de toekomst van Nederland wordt besproken, maar dat terzijde.

Indonesiërs zijn lief
Indonesië kwam wel een beetje dichterbij tijdens het gesprek; er waren Indonesiërs, het ging over Indonesië, er werd Indonesisch gesproken en Van Dis bekende dat hij Indonesiërs lief vindt. Het ging alleen niet over de toekomst van Indonesië. Althans, alleen Tohari sprak over de toekomst. Hij had hoop. Van Dis en Maas wilden liever over de huidige problematiek praten. Corruptie en Islam, daar moest het gesprek over gaan. Oja, en ook beetje over hen zelf: het Nederlandse koloniale bewind in Indonesië. Van Dis had Tohari’s boek Rad van de Regenboog gelezen en was in shock vanwege het vele geweld dat er in voorkomt. Van Dis, zichtbaar aangedaan: ‘Ik vind Indonesiërs de liefste mensen op de wereld. Ze lachen altijd. En dan opeens, uit het niets, kunnen ze zo gewelddadig zijn! Hoe kan dat?’ Wat dacht je hier van, Adriaan: misschien zijn het net mensen? Heb je niet net wekenlang een documentaire over hen gemaakt? Tohari antwoordde trouwens wijselijk dat de Indonesiërs gewoon een beleefd volk zijn.

Writers Unlimited (c) Sarah Klerks / Indisch 3.0 2013
Writers Unlimited (c) Sarah Klerks / Indisch 3.0 2013

West-Europees doof
Het gesprek ging uiteindelijk weinig over de toekomst. Het was meer een ongemakkelijke ontmoeting tussen Oost en West, waarin Oost graag wilde vertellen over Oost, en Oost ook wat mocht zeggen van West, maar waar er niet echt naar Oost werd geluisterd. West wilde zelf praten. Als Maas vroeg of religie een probleem is in Indonesië, en Tohari antwoordde dat religie voor hem  zijn ‘thuis’ is en Islam liefde, was Maas niet tevreden met een dergelijk antwoord. Religie was namelijk wel een probleem, volgens hem. Hij had het zelf gezien.

Naar huis
Genoeg. Ik loop terug naar het station en het is ijs- en ijskoud. Als ik het station bereik, is er weinig hersenactiviteit meer mogelijk, mijn hersenvocht is bevroren. In de etalageruit van de Starbucks zie ik de weerspiegeling van een Marokkaans meisje met Italiaanse features. Alleen is dit Marokkaans uitziende meisje een Indo. En ze vraagt zich af: wat doe ik in dit fucking koude land? Koffie uit Java schenkt verlichting. En natuurlijk wordt er in de rij van de Starbucks weer voorgedrongen door een lange Nederlandse man. Hij weet niet hoe rijen werken, zegt hij. De Indische barista zegt dat hij achteraan mag aansluiten. De Indische barista blijkt Kaapverdiaans te zijn.