This is the moment!

De vorige keer schreef ik dat iedereen de draaidagen goed heeft doorstaan en dat het tijd is voor de montage, een zeer essentieel deel van het maken van een korte film. De première is geweest en ik heb beloofd daar ook nog over te vertellen.

Mijn excuses dat het even op zich heeft laten wachten: na de première ging ik vrijwel direct het Go Short Film Festival in (waar ik werk als campus coördinator) en ondertussen moest er ook nog aan mijn afstuderen gewerkt worden. Maar nu dan toch het laatste deel!

Voor de montage zit: de voormontage
De draaidagen waren maandag en dinsdag en een week later zou ik al bij editor Martijn langsgaan om in een dag de film te monteren. Daarom is het belangrijk om van tevoren al goed in je hoofd te hebben welke scenes je in de film wilt, welke volgorde de film moet krijgen etc.

Dit betekent dat je eerst al het materiaal moet gaan bekijken en ‘spotten’. Spotten houdt in dat je per scene en tijdscode beschrijft wat er gebeurt in beeld zodat je uiteindelijk een overzichtelijk geheel hebt van het materiaal.

Eerst durf ik niet goed te kijken naar het materiaal, omdat ik bang ben dat het niet goed is. Als ik daar een beetje overheen ben, kan ik mijn eigen hoofd niet meer zien. Laat staan mijn eigen stem horen.

poster_tsekao
Filmposter gemaakt door Sanne van Berkom en gefotografeerd door Tse Kao (Casa De Kao) in de Balie, Amsterdam.

Uiteindelijk lukt het om de meest pakkende scenes te selecteren en in het montageprogramma te plaatsen. Mijn huisgenootje Lenneke kijkt er ook nog kritisch naar en geeft wat tips en dan zijn we het eens: dit is goed zo. Intussen gaat Sanne aan de slag met filmposter, die heel erg mooi is geworden.

Kill your darlings (de kikker of de kip!)

Martijn, de editor, kende ik nog niet toen ik bij hem ging monteren. Ik had hem al wel via de telefoon gesproken en hij hielp meteen al met een oplossing te zoeken voor een probleem met het inladen van het materiaal. Ik bel aan bij Martijn, loop de trap op naar boven en sta direct in zijn huiskamer, waar ook de montage plaats vindt.

Ik vind hem meteen een hele aardige jongen en voel me op me gemak bij hem, best belangrijk aangezien we een film gaan monteren. We kijken kort het materiaal door dat ik heb geselecteerd en beginnen met het plaatsen van beelden op de tijdlijn.

Martijn let heel erg op of dingen niet te lang duren en nog wel interessant zijn, dit werkt goed.

Op een gegeven moment lig ik in een deuk omdat hij me dwingt te kiezen tussen een scene waarin mijn oma het over kikkers heeft en een scene waarin oma het over kippen heeft. ‘Amber, je moet kiezen: of de kikkers, of de kippen, het kan niet allebei’. Uiteindelijk kies ik voor de kippen.. oh nee, toch de kikkers!

Aan het eind van de dag komt Sandra langs om te kijken naar het resultaat tot nu toe. Ze lijkt blij verrast te zijn en geeft nog wat goede tips over bijvoorbeeld het lied dat ik met oma zing en in het midden van de film zit. Dit lied zou zij laten beginnen bij het neuriën, dit werkt goed.
editorrocks copy

En toch ben je er altijd veel meer tijd aan kwijt dan je denkt – maar dan heb je ook wat
Nadat Sandra is geweest, besluiten Martijn en ik dat we er nog een extra middag montage aan vastplakken. Dan is de film af!

Denk ik, maar het ik moet alles ook nog Engels ondertitelen en op de valreep wil Wouter Suyderhoud kleurcorrectie doen voor mijn film (Indo’s onder elkaar hihi), dus zit ik nog een dagje in een hele imponerende montagekamer.

Vervolgens is de film af en heb ik de deadline van CinemAsia gehaald (YAAY!), maar bedenk ik me: hier moet reclame voor gemaakt worden! Met als klap op de vuurpijl een groot stuk in de Gelderlander.

Mijn oma straalt van geluk als ze de krant opent, dit lijkt voor haar bijna meer te betekenen dan de film zelf, omdat ze hiermee langs al haar medebewoners kan gaan. Zo lief!

Indisch3_deGelderlander
beroemd in Gelderland! (oh oh zie ik daar nou tomatenwangetjes?)

Première

En dan is het zover: de première! Het is donderdagochtend, ik trek mijn première outfit vast aan. Maar wel nog met gympen eronder, aangezien ik eerst naar Nijmegen moet afreizen om te werken.

In de loop van de middag word ik steeds  zenuwachtiger. Dan is het tijd om in de trein naar Amsterdam te stappen. In Utrecht stapt Selma in de trein. Ik ben blij dat ze mijn geestelijke steun en toeverlaat is.

Als we bij de Balie zijn aangekomen, waar CinemAsia plaatsvindt, gaan we eerst even wat eten. Intussen komt mijn familie binnenlopen, vrienden en vriendinnen… en ik krijg geen hap meer door mijn keel.

Snel ga ik naar de wc om make-up op mijn hoofd te doen, om het tomatenhoofd effect te verminderen. Ook trek ik mijn première hakken aan. Ik ontmoet Alex en Raoul, mijn mede FilmLAB-ers. Ook hun films gaan in première, ik ben erg benieuwd!

In de zaal aangekomen gaat het allemaal heel snel: we beginnen met de film van Raoul, een korte fictie film over de Molukse treinkaping. En dan komt de volgende film…mijn hart klopt in mijn keel, want ik zie dat het mijn film is.

filmopgrootscherm
film op het grote doek!

Gek eigenlijk dat ik zenuwachtig ben, want zo heel veel kan er niet meer fout gaan, laat staan dat ik er nog iets aan kan veranderen. Al in de eerste minuut moeten mensen lachen om de begroeting tussen oma en mij: ‘Hallo oma, hoe uw gat?’ – ‘Nog altijd rond, Amber’.

Ik vind het heel erg gaaf om de film op zo’n groot doek te zien! Ik hoor mensen lachen om fragmenten die ik zelf ook leuk vind, fijn want het is nogal akward als mensen doodstil blijven. Vooral opa lijkt de lachers onbedoeld op zijn hand te hebben.

En dan is het alweer voorbij.

De film van Alex begint. Na deze vertoning is er een Q&A en krijgen we bloemen. Ik ben echt aan het genieten, wat een tof gevoel! Zaterdag is er weer een vertoning, daar verheug ik me direct al op.

enjoyingmylifeasdirector
Genieten van de reacties en Q&A met naast mij mede FilmLAB’er Raoul Groothuizen

En nu…?
De film is ook nog vertoond bij CinemAsia on Tour in Eindhoven, waar ik helaas niet bij kon zijn omdat toen ook het Go Short Film Festival was. Op 11 mei wordt de film vertoond bij IndoFILMcafe in VillaLUX Nijmegen en hij wordt ook vertoond tijdens de Tong Tong Fair in Den Haag, superleuk!

Ik zou er nog wel meer mee willen doen, daar moet ik me nog in verdiepen. Eerst maar eens een website maken!

Ik houd jullie sowieso op de hoogte via Indisch 3.0. Bedankt voor alle leuke reacties!

Films over Indonesië in het spoor van journalisten.

Terugblik op de slotfilms van CinemAsia 2014

Winnares Alexandra Robbe ging vorige week naar de slotfilms van filmfestival CinemAsia 2014, in De Balie in Amsterdam. Zij schreef er voor Indisch 3.0 een recensie over. 

tekst: Alexandra Robbe

3000th Thursday
De eerste film 3000th Thursday was kort maar krachtig. Regisseuse Happy Salma was speciaal overgekomen uit Indonesië. Prachtig sober in beeld gebracht, daardoor heeft de film een enorm inpact. De kracht en machteloosheid van velen die hun geliefden en familieleden verloren en hiertegen vreedzaam protesteren, wordt treffend getoond in de persoon van de invalide grootvader,die ondanks zijn verlamming een enome kracht uitstraalt. De moed der wanhoop. Zijn kleinzoon neemt zijn “taak” over.

The 3000th Thursday - Happy Salma (2013 Indonesië)
The 3000th Thursday – Happy Salma (2013 Indonesië)

Trail of Murder
De tweede film Trail of Murder laat ons het spoor volgen van journaliste Step Vaessen,die de moord op haar college Sander Thoenes in 1999 door het leger ontrafelt. Dicht op de huid gefilmd, door de originele beelden van de vermoorde journalisten, hun aantekenblok met bloedvlekken naast hun ontzielde lichamen. Dat komt hard binnen. Alsof we erbij zijn. Zij deden gewoon hun werk. En dit alles is zo kort geleden. Ook Step heeft hier persoonlijke littekens aan overgehouden. Dieptriest allemaal.

Trail-of-Murder
Trail of Murder – David Niblock (2013 Indonesië)

The Indonesian Killing fields
De derde en laatste film The Indonesian Killing fields toont hoe de executeurs van de “zogenaamde” communisten momenteel leven met hun acties, al dan niet gedwongen door het leger of de regering. Opvallend is het verschil in reacties van de betrokkenen, sommigen hebben er totaal geen probleem mee, wat ze gedaan hebben, zijn er zelfs trots op. Het lijkt alsof ze geen geweten hebben, anderen hebben er zichtbaar moeite mee en schamen zich er niet voor hun schaamte en verdriet te tonen.

De regering wil geen enkele verantwoording nemen en “lacht alles simpel weg”. Tja. Ook hier wordt de pijn van slachtoffers treffend getoond, ze gaan door met een simpele kracht, de moed der wanhoop. De feiten moeten boven tafel en het is nodig dat de verhalen verteld en verspreid worden. Zoals altijd met dit soort tragedies is dat een lange en moeizame weg.

Indonesia's kiling fields - Step Vaessen (2013 Indonesië)
Indonesia’s kiling fields – Step Vaessen (2013 Indonesië)

Hulde aan de filmmakers die de moed hadden om bovenstaande documentaires te maken met een enorme volharding. Het was in alle opzichten een bijzondere avond, ik moest na afloop even bijkomen.

Onze geschiedenis moet verteld worden, alles. Djangan lupah.

Alexandra Robbe @ CinemAsia 2014
Alexandra Robbe @ CinemAsia 2014

Hoe maak je een filmscript?

CinmAsia FilmLAB blog: script & pitch

De vorige keer schreef ik dat mijn script was geselecteerd voor de scriptworkshop van CinemAsia’s FilmLAB. In totaal zijn er zes scripts geselecteerd, waarvan er drie daadwerkelijk gemaakt mogen worden na de workshop en een pitch die elke kandidaat moet geven. 

De plenaire workshop
De dag van de eerste bijeenkomst, de plenaire workshop: ik ben best wel zenuwachtig, maar tegelijkertijd heb ik er ook zin in! Ik ben benieuwd wat voor scripts de vijf andere kandidaten hebben. Veel te vroeg ben ik bij Binger Filminstituut, waar ik Judith Mulder en Daan Vree, producers van CinemAsia FilmLAB, ontmoet. Langzaamaan druppelen mijn mede FilmLAB-ers binnen: Alex, Asela, Jenny, Myrthe en Raoul.

Ernie Tee
Ernie Tee verzorgt de scriptworkshop. Hij is scenario-coach en script editor van onder andere de succesvolle speelfilms De Tweeling, Wilde Mossels en De Heineken Ontvoering. Daarnaast doceert Ernie Tee aan de Nederlandse Film en TV Academie en de Sint Lukas School of Arts in Brussel en ontving hij in 1992 de Pierre Bayle-prijs voor de filmkritiek. Heel erg bijzonder om met hem te mogen werken!

filmlabkandidaten
de Filmlabkandidaten, vlnr: Asela, Amber, Jenny, Alex, Myrthe, Raoul en CinemAsia’s Judith, Daan en Ernie Tee.

De essentie van een goed script

Allereerst legt Ernie uit wat de essentie is van het schrijven van een goed script.  In principe verschilt de opbouw van een non-fictie script niet heel erg van een fictie script: alle scripts moeten een goed begin, midden en einde hebben.

  1. Situatie + probleem – In het begin wordt het ‘probleem’ laten zien
  2. Acties – In het midden wordt er geprobeerd een oplossing te vinden voor het probleem
  3. Final solution/action: Aan het einde is het probleem wel of niet opgelost, met een duidelijke conclusie.

We krijgen heel erg veel informatie, ik schrijf braaf mee en probeer alles in me op te nemen. Wat me opvalt: ik ben de enige met een documentaire script en ik ben weer eens de enige lelieblanke 😉

aantekeningen

Feedback
Na een algemene uitleg, gaat Ernie in op de zes scripts. Ik vind dit heel erg leuk! Zo krijg je namelijk de plannen van de andere kandidaten te horen. We mogen feedback geven op de filmplannen en er ontstaat veel interactie. Er zijn veel verschillende ideeën: Myrthe heeft een heel leuk komedie script, terwijl Raoul het serieuzer aanpakt met een plan over de Molukse treinkaping. En dan is het zover: er mag feedback worden gegeven op mijn script.

Spontaan word ik een tomaat, dat gebeurt meestal als ik iets spannend vind. Het valt eigenlijk best mee: ik moet vooral kijken of ik zelf eten wil brengen naar oma, of dat ik het haar laat maken. Mijn eerste idee was dat oma het eten van het tehuis zou eten en dat ze dan terugdacht aan de tijd in Indië, maar dat het eten van het tehuis niet lekker is en ze het weggooit en dan lekker zelf gaat goreng.

Dit was een wat negatieve insteek, hoor ik, het is beter als ik haar direct lekker eten breng want dan is het logisch dat ze terugdenkt aan de goede ouwe tijd. Voor de volgende, individuele, bijeenkomst moeten we het script herschrijven.
Bij de tweede bijeenkomst krijg ik individuele feedback op mijn script en mag ik allerlei vragen stellen aan Ernie. Het begint al echt een film te worden!

D-Day
Vandaag is het zover: we moeten in twee minuten onze film pitchen. Aanwezig zijn de kandidaten, de CinemAsia crew en drie coaches: Rishi Chamman, Sandra Beerends en Jimmy Tai. Ik ben heel erg zenuwachtig, maar ik heb het goed geoefend. Bovendien heb ik een t-shirt laten bedrukken met de schattige foto van opa en oma, waardoor ik de pitch niet helemaal in mijn eentje hoef te doen.

Lucky t-shirt selfie
Lucky t-shirt selfie

Pitchen!
Ik sta voor de groep, mijn hart klopt… de tijd gaat in en ik praat. Ik probeer de jury te laten inzien dat het nu de tijd is om dit script daadwerkelijk te gaan maken tot een film. Het lukt binnen de tijd. De andere kandidaten geven hele goede pitches, ik heb geen idee wie er uiteindelijk gekozen zullen worden. En dan is het afwachten.

De  uitslag
Een uur later is de jury er uit. Maar eerst moeten we allemaal naar voren komen en krijgen we een bewijs van deelname. Er wordt een foto gemaakt, maar ik denk alleen maar: laat het nu weten, ik hou het niet meer! Als eerst wordt het plan van Raoul gekozen, over de Molukse treinkaping. Vervolgens wordt mijn naam genoemd! YEAAAAH! Ik ben heel blij, maar probeer niet rond te gaan stuiteren want de helft van de kandidaten valt af en dat is niet leuk. Als laatste wordt het plan van Alex uitgekozen, over Chinese theetradities.

Sandra Beerends
Mijn coach is Sandra Beerends, scripteditor en gastdocent voor NTR en individuele filmprojecten. Sandra is betrokken bij Berlinale Talents en is mentor bij de korte film Scriptstation en voor Prime4kids. Ze schreef en coproduceerde de korte film Arigato (publieksprijs Film by the Sea 2012). Tevens is zij scripteditor van Kauwboy, die werd uitgeroepen werd tot Beste Europese jeugdfilm van 2012.

AmberenSandra
Samen met Sandra ga ik bezig met de planning: binnen vijf weken moet de film al af zijn!
Hierover meer in mijn volgende blog.

 

Indisch 3.0 CinemAsia actie 2014: deel je film met twee vrienden

… en met onze lezers!

Wil jij graag naar het CinemAsia filmfestival en vind je het leuk om daarover te bloggen? Dan heb je geluk. Bij de CinemAsia actie van Indisch 3.0 mag jij naar CinemAsia, je mag twee vrienden meenemen én je maakt een recensie die wij gegarandeerd plaatsen. We geven in totaal 3 x 3 vrijkaarten weg. Meedoen kan tot en met woensdag 2 april.

Wat moet je doen?
1. Ga naar de programmapagina van CinemAsia en scroll naar de films over Indonesië.
2. Kies de film die jij heel graag zou willen zien met je vrienden.*
3. Vul het deelnameformulier (hieronder) in.
4. Check of je Like voor onze Facebook-pagina aan staat.
5. Open op 3 april je mailbox om te zien of jij en je bangsa naar de film van je keuze gaan!

*uit het programma over Indonesië. Wil jij naar de korte film van Amber Neefkens, Indië op een bord? Dat mag ook.

De afsluitende film van het festival: Indonesia's killing fields van Step Vaessen. Dutch premiere - Step Vaessen (2013 Indonesië) Een overweldigende documentaire over de gruwelijke, bloed overgoten jaren 60 in Indonesië. De executies van vermeende communisten in Indonesië in 1965 waren een van de bloedigste slachtpartijen verborgen voor de buitenwereld. Een tot drie miljoen mensen zijn gestorven en begraven in massagraven die nooit zijn opgegraven. Nu pas laten de massamoordenaars zich uit. In de bekroonde documentaire ‘The Act of Killing’, vertellen de massamoordenaars de gruwelijke verhalen van hun ex- ecuties. Ze beschouwen zichzelf als helden omdat ‘het uit- roeien van de communisten’ het overheidsbeleid was. Step Vaessen ontdekt waarom deze mensen massamoordenaars werden. 6 April - Closing starts at 19:30 Closingfilms are Indonesia's Killing Fields, Trail of Murder and 300th Thursday.
De afsluitende film van het festival: Indonesia’s killing fields van Step Vaessen. Dutch premiere – Step Vaessen (2013 Indonesië)

Tip: Indonesia’s killing fields
Een overweldigende documentaire over de gruwelijke, bloed overgoten jaren 60 in Indonesië. De executies van vermeende communisten in Indonesië in 1965 waren een van de bloedigste slachtpartijen verborgen voor de buitenwereld. Een tot drie miljoen mensen zijn gestorven en begraven in massagraven die nooit zijn opgegraven. Nu pas laten de massamoordenaars zich uit. In de bekroonde documentaire ‘The Act of Killing’, vertellen de massamoordenaars de gruwelijke verhalen van hun ex- ecuties. Ze beschouwen zichzelf als helden omdat ‘het uit- roeien van de communisten’ het overheidsbeleid was. Step Vaessen ontdekt waarom deze mensen massamoordenaars werden.

6 April – Closing starts at 19:30

Ja, ik wil naar de film!

[contact-form subject='[Indisch 3.0. Magazine %26amp; meer.’][contact-field label=’Naam’ type=’name’ required=’1’/][contact-field label=’E-mailadres’ type=’email’ required=’1’/][contact-field label=’Website’ type=’url’/][contact-field label=’Wat heb jij met films uit Indonesië?’ type=’textarea’ required=’1’/][contact-field label=’Welke film zou jij met twee vrienden willen zien?’ type=’text’ required=’1’/][/contact-form]

Win jij drie kaarten voor de film van je keuze? Dan kan je je recensie, van ongeveer 500 woorden en natuurlijk een vette selfie,  tot uiterlijk maandag 7 april versturen. Als je daarvoor nog wat schrijftips wil, neem dan contact op met onze hoofdredacteur Kirsten.

CinemAsia 2014 is de zevende editie van het Aziatische filmfestival, dat van 1-6 april a.s. plaatsvindt in De Balie in Amsterdam. Kaarten bestel je online.

CinemAsia FilmLAB blog: de geboorte van een idee.

Voor Indisch 3.0 zal Amber een paar keer bloggen over haar avonturen bij FilmLAB 2014 van filmfestival CinemAsia, wat heeft geresulteerd in de korte documentaire ‘Indië op een bord’.

Mijn naam is Amber, ik ben 26 jaar, masterstudent Film en Televisiewetenschap aan de Universiteit Utrecht en ik heb een voorliefde voor muziek en film en ik heb absoluut geen voorliefde voor het maken van keuzes (ik zit geloof ik in een quarterlife crisis).  In deze eerste blogpost geef ik je een terugblik op mijn deelname aan FilmLAB 2014.

Bloednerveus
In november 2013 verschijnt er een oproep op de facebook van CinemAsia Filmfestival: “CinemAsia FilmLab 2014 seeking applicants! Send in your idea for a short film about ‘Food in Asian communities’ and get selected for professional training in scriptwriting and filmmaking”. Wanneer ik dit lees denk ik: wat leuk! Ik roep altijd wel dat ik graag films maak en dat ik hier verschillende ideeën voor heb en stiekem heb ik ook altijd iets aan te merken op andere films. Dus dit is mijn kans om mezelf als ‘filmmaker’ waar te maken. En ondertussen word ik hier bloednerveus van.

Onweerstaanbare Indische snacks
Mijn opa en oma (en moeder en tante) komen uit Nederlands-Indië en bij het festivalthema ‘Food en Asian communities’, denk ik direct aan mijn oma en haar onweerstaanbare Indische snacks. Mijn opa en oma wonen in Rumah Kita, een verzorgingstehuis voor Indische ouderen. Oma Smith is geboren in Semarang en ze is nu 93 jaar oud. Ze zit vol verhalen en ze geeft me altijd goed advies. Denk hier bijvoorbeeld aan mijn jeugdtrauma: ik was altijd de ‘witste’ van de familie. Maar volgens oma was ik niet wit, maar lelieblank. Hierdoor voelde ik me erg speciaal.

'Volgens mijn oma had ik een lelieblanke huid. Daardoor voelde ik me speciaal." Foto: Amber Nefkens
‘Volgens mijn oma had ik een lelieblanke huid. Daardoor voelde ik me speciaal.” Foto: Amber Nefkens

 

Appelmoesrevolutie
Mijn oma en ik bellen zo’n twee keer per week en dan hebben we het over haar avonturen in Rumah Kita, bijvoorbeeld hoe ze een appelmoesrevolutie is gestart in de gezamenlijke eetruimte. Maar we praten ook over hoe het met mij gaat en ook veel over vroeger. Bovendien was haar stiekeme wens altijd om boeken te schrijven of een gedichtbundel uit te brengen. Samen hebben we de gedichtenbundel ‘Het land van toen’ in kleine oplage uitgebracht tijdens de Kerstmarkt van haar tehuis. In november heb ik  een lied gemaakt van haar gedicht ‘Arnhem-Zuid’, zodat we mee konden doen aan de ‘Ode aan Arnhem’ wedstrijd. We werden geselecteerd en het resultaat hoor je hier.

Een goed team
Aangezien oma en ik een goed team zijn, wil ik graag met haar een film maken. Vooral ook omdat het nu nog kan en ze zo mooi kan vertellen. Tegelijkertijd vraag ik me af of het juist ook niet de goden verzoeken is. Vanaf het moment dat ik besluit om mee te doen met een documentaire script waarin oma de hoofdrol zou spelen, krijg ik dromen dat ze ziek wordt. De volgende dag bel ik haar dan  meteen op en meestal antwoordt ze met: ‘Nee hoor, ik ga nog niet op mijn roze wolk zitten,’ om vervolgens in gegrinnik uit te barsten.

Hulp van een filmmaker
Mijn eerste idee is om een bord Nasi Kuning naar oma te brengen en haar daarover dingen te laten vertellen, waardoor ze ook op de verhalen over haar tijd in Nederlands-Indië zal komen. Het schrijven van een script valt me vies tegen, niet zo raar eigenlijk aangezien ik nog nooit eerder zoiets heb moeten doen. Ik schakel hulp in bij een filmmaker en een producent die ik ken via mijn studie. Uiteindelijk is het een script met verschillende verhalen. Ik kan niet kiezen. Omdat de tijd tikt, besluit ik hem maar gewoon in te dienen. Met een heel schattige foto van mijn opa en oma, om de jury te overtuigen.

Zou de schattige foto de jury overtuigd hebben? Foto: Amber Nefkens.
Zou de schattige foto de jury overtuigd hebben? Foto: Amber Nefkens.

Geselecteerd!
Met kerst krijg ik het verlossende woord: ik ben geselecteerd! YES! Dit betekent dat ik mee mag doen aan de scriptworkshop. Hierover meer in mijn volgende blog.

De kaartverkoop voor de vertoningen van de drie korte films is begonnen. Naast mijn film draaien er nog twee andere FilmLAB films die zeker de moeite waard zijn om te kijken: Bunda di Rumah en Last Minute Tea. Donderdag 3 april om 18.50 uur en zaterdag 5 april om 13.10 uur, allebei in de Balie, Amsterdam. Kaarten bestel je via www.cinemasia.nl

Kandidate CinemAsia FilmLAB blogt op Indisch 3.0

Amber Nefkens: het Indische verleden ontdek je in de keuken

Met haar korte film, Indië op een bord, is Amber Nefkens een van de drie gelukkige winnaars van een plek in CinemAsia FilmLAB. Vanaf deze week gaat Amber bloggen op Indisch 3.0, over haar deelname aan dit spannende traject.

Het CinemAsia FilmLAB is in volle gang. Het CinemAsia Film Festival biedt met haar FilmLAB opkomende talenten de kans om onder professionele begeleiding een korte Aziatische diaspora film te maken. Dit jaar is het thema ‘FOOD’ binnen Aziatische gemeenschappen. Naast het filmproject van Amber Nefkens, zijn die van Raoul Groothuizen en Alex Lai geselecteerd.

Amber Nefkens tijdens de Gouden Rijstkom 2013
Amber Nefkens in actie tijdens de Gouden Rijstkom wedstrijd 2013 van Indisch 3.0. Foto: André Ottenvanger/ Indisch 3.0.

Amber Nefkens is masterstudente Film en Televisiewetenschap aan de Universiteit van Utrecht en van Indische afkomst. Amber heeft de korte film (8’) Indië op een bord gemaakt. Een kleindochter maakt samen met haar Indische oma Indische pasteitjes. Door het maken van Indische pasteitjes en door met oma te praten, komt ze meer te weten over het land van haar herkomst – het land dat niet meer bestaat.

Nefkens krijgt begeleiding van Sandra Beerends, scripteditor en gastdocent voor NTR en individuele filmprojecten. Sandra is betrokken bij Berlinale Talents en is mentor bij de korte film Scriptstation en voor Prime4kids. Ze schreef en coproduceerde de korte film Arigato (publieksprijs Film by the Sea 2012). Tevens is zij scripteditor van Kauwboy, die werd uitgeroepen werd tot Beste Europese jeugdfilm van 2012.

De drie deelnemers (vlnr): Raoul Groothuizen, Amber Nefkens en Alex Lai. Foto: www.cinemasia.nl
De drie deelnemers (vlnr): Raoul Groothuizen, Amber Nefkens en Alex Lai. Foto: www.cinemasia.nl

In 2006 begon CinemAsia met FilmLAB om beginnende filmmakers te stimuleren hun Aziatische Diaspora verhalen te vertellen. De makers krijgen vijf weken de tijd, een mentor en 500 euro om hun film te maken. Sinds die tijd zijn er door CinemAsia 12 korte films geproduceerd die allen in première gingen tijdens het festival. Dit jaar is het productieproces voorafgegaan door een korte scenario workshop o.l.v. scriptcoach Ernie Tee.

De zevende editie van het CinemAsia Filmfestival 2014 is van 1 t/m 6 april in De Balie in Amsterdam. Op 3 april en 5 april zijn de screenings van de FilmLAB films.

"Freedom of speech, not freedom after speech."

Films over sociale media in Indonesië

Het Aziatische filmfestival Cinemasia ligt al weer even achter ons. Een paar weken geleden stond De Balie in Amsterdam vanwege dit festival een paar dagen in het teken van films uit en over Azië. De films over – en uit – Indonesië hadden de invloed van social media als rode draad. Wij waren erbij.

Fotografie: Tabitha Lemon. Tekst: Kirsten Vos.

Invloed van sociale media
Met name de films #republiktwitter en Linimassa stonden in het teken van social media in Indonesië – Twitter in het bijzonder. Na afloop van Linimassa had sponsor Hivos een Social Innovators platform georganiseerd. Festivaldirecteur Doris Yeung interviewde regisseur Kuntz Agus (#republiktwitter) en producent Donnie Bu (Linimassa) over de opkomst en invloed van social media.

Doris Yeung (links) interviewt (vlnr) Kuntz Agus (#republiktwitter), Donnie Bu (Linimassa) en Ben Witjes (Hivos). Foto: (c) Indisch 3.0./ Tabitha Lemon.

Trojaans paard
“Linimassa is als een trojaans paard voor onze regering,” vertelt producent Donnie Bu, in reactie op de vraag van Ben Witjes. Die vroeg waarom in Indonesië nog behoefte is aan organisaties als Hivos. Bu vervolgt: “Dankzij fondsen zoals dat van Hivos, konden wij Linimassa op dvd zetten en gratis verzenden. Wij wilden de vrijheid van meningsuiting ter discussie stellen, na de gebeurtenissen rond de uitbarsting van de Merapi en het verhaal van de becak-rijder. Daarvoor hadden we een onderwerp nodig. Dat is Linimassa geworden.”

Becakrijder Harry
‘De’ becak-rijder is Harry van Yogya, die onder reizigers naar Indonesië bekend is geworden omdat hij op Facebook niet alleen zijn Becak-diensten aanbood,’ vertelt Donnie Bu. “Hij gaf reizigers ook tips. Uiteindelijk schreef hij er zelfs een boek over: The Becak Way, over de gewoontes en het sociale leven in Yogya. Hij is nu een bekende Indonesiër en komt op nationale tv.”

Linimassa (2011). Cinemasia 2013
Linimassa (2011). Cinemasia 2013

Grassroots
Kuntz Agus legt uit wat ‘de Merapi’ in gang zette. “Na de uitbarsting van de Merapi in december 2010, kwam er een ‘grassroots’ Twitter-stroom van vrijwilligers op gang. Officiele hulpverlening kwam nauwelijks op gang, dus namen omwonenden zelf het iniatietief om mensen te informeren  over waar opgravingen waren. Waar er mensen onder het puin gehaald werden. Waar hulp nodig was. Zelfs de autoriteiten hielden deze accunts in de gaten.” De posts zijn nog na te lezen via https://twitter.com/jalinmerapi_en

Tweets over de uitbarsting van de Merapi in 2010

Celeb Twits
Kuntz Agus vertelt hoe je in Indonesië geld kan verdienen met Twitter. “Grote Twitteraars, Celeb Twits noemen we ze, of Buzzers, krijgen geld voor het retweeten van tweets. Dit gebeurt veel voor het promoten van producten. Mijn zusje van 15 weet al wat ze wil worden: een Celeb Twit!” In Linimassa speelt de hoofdpersoon een rol in het manipuleren van verkiezingen via Twitter. Hoe weet je wat waar is op Twitter? Agus: “Door de sociale media zelf. Nepaccounts vallen snel genoeg door de mand. ”

#Republictwitter. 7 april 2013, Cinemasia, Amsterdam
#Republiktwitter. 7 april 2013, Cinemasia, Amsterdam

Democratie
Kan je zeggen dat de democratie in Indonesië baat heeft bij sociale media? “Nee,” zegt Donnie Bu. “Twitter is een medium voor de middenklasse.” Agu vult aan: “Dat zijn 10 miljoen mensen, van de 200 miljoen inwoners van Indonesië  In de verkiezingen van 2015 zal Twitter nog geen rol van betekenis hebben, de Tweeps zijn nog te jong.” Bu komt later die middag terug op zijn antwoord. “Nu nog niet.  Maar in 2018 doen misschien wel de eerste twitteraars mee. Dan komt de sociale vernieuwing van onderop.”

Prita Mulyasari. Foto: anak-kolaka.blogspot.com
Free Prita! Foto: anak-kolaka.blogspot.com

Free Prita
Maar zover is het nog niet. Donnie Bu vertelt ook het verhaal van Prita Mulyasari, uit 2008. Deze dame stuurde een e-mail aan wat vrienden, waarin ze zich beklaagde over een ziekenhuis in Jakarta. Voor ze het wist stond ze terecht voor laster en belandde ze in de gevangenis. Via Facebook en Twitter startten mensen ‘Free Prita’, om aandacht voor haar zaak te vragen en hun klein geld in te zamelen om de boete te betalen waarvoor ze veroordeeld was. Uit alle desa’s en kampongs stonden mensen op om geld in te zamelen en te tellen. Het haalde zelfs CNN. “So yes, we have freedom of speech, but not freedom after speech,” concludeert Donnie Bu.

Bruggen slaan met Arigato

“Ik krijg zó veel bijzondere reacties op deze film. En hij duurt maar negen minuten.”

Sandra Beerends is van Indische afkomst en werkt als dramaturg aan tv- en filmproducties. Ze is de stuwende kracht achter de korte film Arigato (Japans voor: dank je wel), gebaseerd op het oorlogsverleden van haar moeder. Ik interview Sandra over de achtergrond van deze eerlijke en rake korte film.

Maar eerst zetten we even wat recht.In tegenstelling tot eerdere berichten, is de regisseur van Arigato Aniëlle Webster, niet Sandra Beerends. Sandra vertelt me dat ze, naast initiatiefnemer en schrijfster, ook medeproducent, financier en caster van Arigato is. Ik heb de juiste persoon aan de telefoon, zoveel is duidelijk. Als ik drie kwartier later ophang, realiseer ik me dat het verhaal over het maken en vertonen van de film, net zo mooi is als Arigato zelf. Zou ze ‘de making-off’ gefilmd hebben?

Drie jaar oud
‘Mijn moeder was drie toen haar vader naar het kamp afgevoerd werd. Zelf bleef ze erbuiten, vanwege haar Indische oma. Bij die oma kwam dagelijks een Japanse soldaat langs. Haar oma pelde pinda’s voor hem. Die soldaat had medelijden met mijn moeder en nam haar dagelijks mee, om haar wat te eten te kunnen geven. Dat is traumatisch geweest voor haar.’

Arigato - oma
Arigato (2011). Written by Sandra Beerends and directed by Anielle Webster. Produced by the Filmers.

‘Tik. Tik, tik.’
‘De film is geïnspireerd op het oorlogsverleden van mijn moeder. Mijn moeder wordt dit jaar 74. Ik merkte dat ze steeds meer last begon te krijgen van haar herinneringen aan de Japanse bezetting. Ze heeft er nooit veel over verteld, maar het kwam toch boven. Een van de eerste keren was aan de telefoon. Ik had haar aan de telefoon en hoorde op de achtergrond ‘Tik, tik tik.’ Een paar keer. Mijn moeder werd doodstil, ik hoorde haar zachtjes huilen, maar ik kon niet meer tot haar doordringen. Later bleek dat haar vriend zijn sleutel vergeten was en kiezelsteentjes tegen de ruit gooide om haar aandacht te trekken. Voor mijn moeder klonk het als een fusillade waar ze getuige van was geweest als driejarig meisje.’

Een afschuwelijke afwijzing
‘De tweede keer was tijdens een tripje naar Parijs met haar vriend. Ze zat in een hotel te wachten in de lobby, toen een grote groep Japanners uit de lift kwam en om haar heen ging staan. Ze raakte verlamd van angst.  Nog steeds had ze niet veel verteld. Totdat ze na veel aandringen, een beroep probeerde te doen op de uitkering van de WUBO; niet om het geld, maar om de erkenning. Daar heeft ze voor het eerst al haar herinneringen boven gehaald en verteld. Ze kreeg een afschuwelijke afwijzing. Geen van haar ervaringen achtte de uitkeringsinstantie bewezen. Dat was vreselijk. Het was alsof ze te horen had gekregen dat ze loog en dat haar herinneringen niet waar waren. Toen kwam de dreun echt. Mijn moeder moest in therapie. Op dat moment besefte ik: ik MOET hier een film over maken.’

Toen kwam de dreun echt. Mijn moeder moest in therapie.

Korte film
‘Ik werk als dramaturg in de wereld van televisieproducties. Ik weet wat het kost om een film te maken. Ik besloot daarom om een korte film te maken. Alles was moeilijk. Terwijl ik op zoek was naar financiering, lag het project stil en had mijn moeder nog steeds last van haar herinneringen. Het ging me te lang duren, dus ik besloot het met mijn eigen spaargeld te gaan financieren. In de aanloop naar het maken van de film liep ik telkens weer tegen obstakels op. Een paar keer wilde ik er een punt achter zetten, ik zag het niet meer zitten. Het was mijn jongste zoon, hij was toen negen jaar, die me vertelde dat ik het gewoon moest doen. “Jij vertelt ons altijd dat als we ergens in geloven, we het moeten doen. Je moet het nog één keer proberen.” En dus ging ik verder. Ik vroeg Aniëlle, een jonge enthousiaste regisseur waar ik al mee werkte. Die zei meteen “Ja, geen probleem, gaan we doen!” En zo gebeurde het.’

Arigato: Toet (links) en Koh.
Arigato: Toet (links) en Koh.


Castings
‘Het vinden van een goede actrice voor de oma was lastig. Ik had iemand in mijn hoofd, op basis van mijn moeder: iemand die vrolijk was, in het leven stond, maar in een oogwenk weer als drie-jarig meisje doodsangsten uit kon staan. De dames die op castings kwamen, waren me te breekbaar of juist weer te dramatisch!. Er was een vrouw op het schoolplein van mijn kinderen, een Indische, een oma. Zij haalde één keer per week haar kleinkinderen op en vertrok dan met een hele zwerm kinderen, inclusief de mijne.’

Ik wilde er een punt achter zetten, ik zag het niet meer zitten.

Op vakantie in Indonesië
‘Toen was ik op vakantie in Indonesië en kwam ik haar opeens tegen. Hoe is het mogelijk? Daar raakte ik met haar aan de praat en realiseerde ik me – zij is het. Ik nodigde haar uit voor een casting en ze zou komen – maar op die dag zelf kwam ze niet. Ik belde haar en ze vertelde me dat ze bij controle in het ziekenhuis had gehoord dat ze een tumor had. Ik was er zo van overtuigd dat zij de actrice voor deze film was. Dus ik zei: “Jij moet het zijn. Het komt goed met je tumor. Ik stel de film uit en wacht op jou.” En zo gebeurde het.’

Medelijden
‘De hoofdrolspeelster, Oma, heet in het echt Mug. Ze is geboren in het Jappenkamp, haar moeder was zwanger toen ze het kamp in ging. De vrouwen die haar moeder bij de bevalling assisteerden, vroegen haar hoe ze haar dochter moesten noemen. “Als jullie haar maar geen vlieg noemen, daar heb ik zo’n hekel aan!”, riep haar moeder: “Ach, noem d’r maar mug. Ze gaat toch dood.” Een Japanse soldaat had medelijden met Mug’s moeder en stopte haar stiekem eten toe, zodat haar borstvoeding op gang kwam. Zo heeft Mug het kamp overleefd. Vlak voor de bevrijding is dat ontdekt. De man werd geëxecuteerd, alle kampbewoonsters werden gedwongen ernaar te kijken.’

“Ach, noem d’r maar Mug. Ze gaat toch dood.”

Vergeven, erkennen en praten
‘Vergeven, erkenning en praten. Daar ging het mij om bij het maken van Arigato. Ook tussen generaties. In de film gaat de kleindochter, Toet, spelen met het Japanse jongetje, Koh. Hoewel het onschuldig is, doet oma verdriet. Toet voelt dat en probeert haar oma te troosten. Ook Koh komt op haar af en geeft haar als troost een doorzichtig dubbel schelpje. Eerst wil ze niet naar hem kijken, maar als ze dat eindelijk doet,  realiseert ze zich: “Hoe kan ik boos op hém zijn? Ik kan niet doorgaan met boos blijven. Hij heeft er niets mee te maken.” Om hem te bedanken voor wat hij doet, besluit ze hem te bedanken in zijn eigen taal, de taal van haar voormalige bezetter. Zo overwint oma haar eigen aversie.’

Koh, het Japanse jongetje.
Arigato: Koh, het Japanse jongetje.

Zielepijn
‘Een belangrijk thema in de film is “zien”. De kleindochter kan niet zien waar haar oma pijn heeft. Zielepijn kan je niet zien. Ik heb van deze film ook een kinderversie gemaakt met een voice over van Toet, de kleindochter, die de hele dag vanuit haar perspectief vertelt. Wat zie je wel, wat zie je niet, wat is er wel, wat is er niet?’

Reacties
‘De reacties op de film zijn overweldigend, en de film duurt maar negen minuten! Bijzonder en ontroerend. Ik heb de film gemaakt voor mijn moeder en haar generatiegenoten. Adriaan van Dis, die ik ontmoette tijdens de jubileumdag van Stichting Pelita, zei me: “In die film heb je alles verteld, wat daar gebeurd is.” Mooi hè?’

“In die film heb je alles verteld, wat daar gebeurd is.”

Brug met Japan
‘Ik heb veel plannen. Wat erg spannend is, is dat ik in gesprek ben met de NOS over uitzending van Arigato op 15 augustus a.s. Ik ben met een boek bezig, dat heeft ook met de Indische geschiedenis te maken. Ik wil met deze film een rug slaan, tussen generaties, maar ook met Japan. Mooi is dat op Cinemasia, de Japanse media Arigato ook getipt hebben. Ik ben bij een conferentie over een verbinding tussen Japan, Indonesië en Nederland. En ik heb gehoord dat de Nederlandse ambassade in Japan overweegt het te gaan vertonen.

Arigato: oma.
Arigato: oma.

Verwerken van het verleden
Ik heb geprobeerd om mijn kinderlijke ambitie van weleer – om te bewijzen dat mijn moeder ‘geen leugenaar’ was – om te buigen naar een volwassen film over verlies en vergeving. Of
 deze film mijn moeder heeft geholpen met de verwerking van haar oorlogsverleden? Lastig te beantwoorden. Het gaat nooit over. Ze kan nog steeds overweldigd worden door beelden, geluiden, geuren. Ik denk dat deze film wel ‘troostend’ voor haar werkt, het feit dat haar verhaal, haar geschiedenis, haar pijn, de aanleiding is geweest voor het ontstaan van deze film.

Mijn moeder raakt nog steeds overweldigd door beelden, geluiden, geuren.

‘De eerste keer dat we op mijn laptop samen op de bank bij haar thuis de film bekeken moest ze alleen maar huilen. Ze zat meteen in het verhaal, was weer even het driejarige angstige meisje, die reageert op ‘het buigen’, ‘het tellen’, ‘het scheppen’. Dat mijn hele familie en vriendenkring als figurant meedeed, was compleet aan haar voorbij gegaan, zo was ze opgegaan in de film.’

‘Arigato en de reacties erop hebben iets bij me losgemaakt. Er zijn zoveel mooie verhalen. Misschien moet ik die ook maar gaan vertellen.’

Aziatisch filmfestival verwacht 2500 – 3000 bezoekers

Interview met Cinemasia-coördinator Bianca Kuijper

Tijdens de zesde editie van Cinemasia, het ‘enige Aziatische filmfestival van Nederland’, zijn 24 films te zien, waarvan 23 voor het eerst in Nederland. Wat is de kern van het festival dit jaar? Ik spreek erover met festivalcoördinator Bianca Kuijper: “Social innovators staan dit jaar centraal in de films over Indonesie.”

Sociale vernieuwing door social media
‘De films over Indonesië hebben dit jaar social media  als thema. Van oudsher is Indonesië een belangrijk onderdeel van Cinemasia. De invloeden van social media in Indonesië zijn groot. We werken samen met Hivos, dat onafhankelijke filmmakers in Indonesië steunt om sociale vernieuwing aan te jagen. Hivos heeft bijvoorbeeld Kita versus Korupsi en Linimassa meegefinancierd. Voor de films uit Indonesië hebben Hivos en Cinemasia de handen ineengeslagen en het thema verbijzonderd naar sociale vernieuwing door social media.’

Culturele ontwikkeling Azië
‘Elke editie kent een hoofdthema. Het subthema van vorig jaar was GenerAsian; de overdracht van cultuur tussen generaties en bijbehorende conflicten. Dit jaar is het Emerging cultural Asia. De meeste aandacht gaat momenteel uit naar de economische groei in Azië. Maar op cultureel  gebied gebeurt er ook veel. De groei in bijvoorbeeld China, omvat meer dan alleen maar meer auto’s maken. Dat is op Cinemasia 2013 te zien.’

‘Groei in Azië is niet alleen maar economisch.’

Kleine editie
‘We zijn dit jaar voor het eerst jaarlijks. Ja, ik hoor van meer mensen dat het ze verbaast om in deze tijden een festival vaker te laten plaatsvinden in plaats van minder vaak. Dit jaar hebben we een kleine editie, om de organisatorische en financiële druk te verlichten. Volgend jaar hebben we weer een grote editie, inclusief een Filmlab. Afhankelijk van hoe het gaat zal Cinemasia het jaar daarop weer een ‘light versie kennen of juist een normale omvang hebben.’

Jaarlijks festival
‘Nogmaals, de groei in Azië is voor velen puur economisch. Wij willen laten zien dat die groei meer is dan economisch. Daarom komen we nu jaarlijks uit. Bovendien is het aantrekkelijker om het festival regelmatiger te laten plaatsvinden. Dan gaat het meer bij mensen in hun ‘systeem’ zitten. Plus: hoe vaker je het organiseert, des te meer bezoekers en meer inkomsten je krijgt.’

‘Dé Indonesische hidden gem op Cinemasia? Dat is #republiktwitter.’

Crowdfunding
‘Wij zijn bezig met alternatieve vormen van financiering ja. Commerciële sponsoring is daar een van. Wat dat betreft is Azië een goed thema. We kijken nu ook naar de mogelijkheid om bijvoorbeeld het Filmlab met crowdfunding te financieren. Crowdfunding is een belangrijke manier om films te financieren, daarom is er tijdens deze Cinemasia ook een crowdfunding workshop.’

Hidden gems en Aziatische blockbusters
‘Cinemasia is een uniek festival, dat zich onderscheidt van andere festivals. Door de focus op Azië,maar ook door de medewerkers, die bijna allemaal Aziatische Nederlanders zijn. De relaties die wij daardoor met insiders in bijvoorbeeld India en Indonesië hebben, zorgen ervoor dat wij hidden gems én Aziatische blockbusters naar Nederland kunnen halen. Dé Indonesische hidden gem op Cinemasia? Dat is #republiktwitter.’

Cinemasia is nog tot 7 april (morgen dus) in De Balie, Amsterdam. Morgen is het een – overwegend – Indonesië-dag. Die dag publiceren we ook een exclusief interview met de schrijfster en initiatiefneemster van Arigato: Sandra Beerends.

Cinemasia 2013: Arigato

Indisch 3.0 steunt films uit Indonesië. Van 4 tot en met 7 april a.s. vertoont Cinemasia talloze films uit heel Azië, van Indonesië tot Taiwan. Deze week staat Indisch 3.0 daarom in het teken van Cinemasia 2013, het Aziatische filmfestival in De Balie (Amsterdam) en bespreken we dagelijks een van de vijf Ind(ones)ische films. Vandaag: de korte film Arigato (2012).

Toet brengt met haar Indonesische oma een dagje op het strand door. Een Japans gezin vraagt aan oma om een foto van ze te maken. Schoorvoetend voldoet de oude dame aan het verzoek. De aanblik van de Japanners brengt echter pijnlijke herinneringen met zich mee. De oma denkt terug aan de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1942-1945). Door de troostrijke reactie van Toet en het verzoenende gebaar van het Japanse jongetje is oma in staat haar ‘pijn’ te delen en een eerste stap te zetten naar vergeving.

Kijk a.s. zondag op www.indisch3.nl voor een exclusief interview met regisseur Sandra BeerendsTijdens het Cinemasia Filmfestival 2013 (de Balie, Amsterdam) is Arigato (Japans voor dank je wel) te zien op 7 april, 13:20 (voor Captain Kang18:00 uur met aansluitend een Social innovators forum. Koop online kaarten.

Cinemasia 2013 op www.indisch3.nl
Op www.indisch3.nl vind je van 1 tot en met 5 april info over vier films uit Indonesië en een Indische korte film uit Nederland. Op 3 april gaven we kaarten weg en tijdens de festivaldagen loopt er een Twitterfall mee op onze site (#cinemasia).