Tjalie Robinson inspireert, zelfs in andermans handen

Den Haag, 23 maart 2009

door Kirsten Vos

‘Literatuur is niets. Leven is alles.’

De exact 600 pagina’s tellende biografie over Jan Boon, beter bekend als  Tjalie Robinson, las niet altijd even makkelijk, maar mijn doorzettingsvermogen is de moeite waard geweest. Tijdens het lezen heb ik meerdere malen een ‘aha, vandaar!’-gevoel gehad. Veel had ik nog niet van Tjalie gelezen, maar genoeg om de thema’s die biograaf Wim Willems aanwijst, te kunnen herkennen. Mijn overheersende gevoel nu? Ik ga zo snel mogelijk  Tjies er weer bij pakken, een van de boeken die Jan Boon als Vincent Mahieu schreef, en ik simpelweg vergeten ben uit te lezen.

Tjalie Robinson, biografie van een Indo-schrijver. Wim Willems
Tjalie Robinson, biografie van een Indo-schrijver, van Wim Willems

De eerste keer dat ik zelf in aanraking kwam met een stuk van de hand van Boon’s pseudoniem Tjalie Robinson, was tijdens mijn afstudeeronderzoek. Dankzij die Piekerans van een straatslijper begreep ik de sentimenten van de gerepatrieerde Indische Nederlanders beter en dankzij de in oktober 2008 uitgekomen biografie heb ik de diepere drijfveren van die straatslijper leren kennen. In al zijn hoedanigheden, waarvan Tjalie Robinson en Vincent Mahieu de bekendste zijn, wilde Boon schrijven over het werkelijke leven. Voor de oprichter van Moesson ‘ging schrijven over het ontdekken van een waarheid,’ aldus Willems, een waarheid die alleen buiten te vinden was, niet achter het bureau.

Robinson was fel gekant tegen alle studeerkamergeleerden, ‘muurtjesmensen en degenen die hun huis niet verlieten,’ en vond lichamelijk en fysiek alert zijn veel belangrijker dan ‘Diepzinnig denkend nietsdoen’, zo zegt de biograaf, want ‘In zijn werk zocht hij naar de twee verterende vuren van de tropen: bederf en roekeloze levensdrang.’ Een van Jan Boon’s overtuigingen was namelijk ‘Literatuur is niets. Leven is alles.’  Tjalie schreef altijd vanuit echte gebeurtenissen, of hij die nu zelf had meegemaakt of niet, en al schrijvend ontdekte hij in die gebeurtenissen universele thema’s. Hij riep lezers van Tong-Tong, voorloper van Moesson, bovendien stelselmatig op ook te gaan schrijven, zodat repatrianten een getuigenis konden afleggen van een historie die in de Nederlandse geschiedenislessen weggemoffeld was: die van Nederlands-Indië.

De biografie boeide me, omdat ik werk van Tjalie Robinson en Vincent Mahieu gelezen had. Ik kan me alleen heel goed voorstellen dat mensen die nog niets van deze bevlogen en veelzijdige Indo-Europese schrijver gelezen hebben, schrikken van de omvang van de biografie. Bovendien vind ik het jammer dat Willems hier en daar wat zweverige, wollige mijmeringen heeft opgenomen, waarvan ik niet wist wat ik ermee aan moest.  De biograaf springt ook regelmatig van heden, naar verleden, naar toekomst, waardoor ik soms niet meer doorhad waar de tekst over ging. Het lijkt wel alsof Willems, meegesleept door alle ontdekkingen, af en toe vergeten is zijn lezer mee te nemen. Hoeveel lezers zouden weten wat een totok of een Indo is, of, nog beter,  ‘eurotropisch’, en ‘transnationaal denken’? In Willems’ studieveld zullen het vast bekende begrippen zijn, maar ik snakte op zulke momenten naar gewone mensentaal.

Kortom – ga eerst Tjalie lezen, of Vincent Mahieu, en pak daarna pas de biografie erbij. Via antiquariaten zoals www.antiqbook.com zijn zijn boeken prima te verkrijgen. Of wacht even, want er komt binnenkort een nieuwe bundel uit met Piekerans  die nog niet eerder verschenen zijn. 

Tjalie Robinson- Biografie van een Indo-schrijver. Wim Willems, Bert Bakker, 600 p., 25 euro.

Bestel het boek

Hoe lang leeft Indorock nog?

Amsterdam, 7 maart 2009

door Ed Caffin

Het is zaterdagavond en ik sta met een vriend tussen enkele tientallen mensen in Bluescafé Maloe Melo te luisteren naar onvervalste Rock-‘n’-roll.  In het donkere zaaltje achterin het café hangt, ondanks dat niemand meer een sigaret opsteekt, een rokerige sfeer. Vergeelde foto’s van oude rockhelden hangen scheef aan de muur naast een oude gitaar zonder snaren. “Op het affiche zag ik Indorock staan,” zegt de zanger van de band in een pauze tussen twee nummers, “dus voor alle Indorock-liefhebbers bij deze een nummer van de Tielman brothers: Rock With Me Baby…”.

De band die staat te spelen heet Tjendol Sunrise en bestaat uit vier Indo’s: een zanger, gitarist, bassist en een drummer. In een recent interview met de band dat ik las in Moesson leggen de bandleden uit dat hoewel ze Indisch zijn en van Rock-‘n’-roll houden, ze dat nog geen Indorockband maakt. Zij zien zichzelf in ieder geval niet zo. En de troonopvolgers van de Indorockers van de jaren vijftig en zestig, van wie er sommigen nog altijd op de Pasar Malam Besar spelen, zijn ze al helemaal niet.

tjendolsunrise

Ze spelen ook zeker niet de Indorock die op de Pasar te horen is, maar dat de band de Indorock weldegelijk als belangrijke inspiratiebron ziet, blijkt een paar nummers later overduidelijk. Ze brengen “een ode aan alle oude Indohelden” met het nummer That’s My little Suzy van Ritchie Valens. Recent brachten ze met hun grootste held Andy Tielman, op 72-jarige leeftijd nog altijd actief, zelfs de CD 21st Century Rock uit. Het is een verzameling oude ‘Indorock-nummers’ in een nieuw jasje.

Na een korte rookpauze speelt de band lekker door en ik vraag me af of Indorock nu eigenlijk wel of niet definitief tot het verleden behoort. Het zal de meeste mensen in de zaal niet kunnen schelen vermoed ik. Behalve misschien het handjevol Indo’s, waaronder één met zwarte vetkuif, die bescheiden achterin staan opgesteld. In het steeds drukker wordende café zien we steeds meer glimlachen en wiegende heupen. Er wordt geboogiewoogied tot diep in de nacht.

Op Youtube bekijk ik de volgende ochtend wat filmpjes van bands waarvan ik de naam op een viltje heb gekrabbeld. De meeste in zwart-wit, maar zelfs dan en op een klein schermpje swingt het ongekend. De Javelins, de Crazy Rockers, De Tielman brothers; pioneers waren het, de oude Indorockers. Met mooie pakken en vaak getooid met zwarte vetkuiven brachten ze in de jaren ’50 en ’60 de Rock-‘n-Roll naar Nederland. De bands waren de muzikale stem van een eerste generatie immigranten, en met legendarische live-optredens werden ze immens populair bij het grote publiek. Zo snel als ze waren gekomen, verdwenen ze weer van de grote podia die ze een decennium lang hadden beheerst. De weg was vrij gemaakt voor vele andere bandjes en muziekstromen.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=YvC2_nsVJv0&hl=en&fs=1]

Op Hyves kom ik even later op twee Indorock-pagina’s. De eerste, ‘dé site voor Indorockers’ genoemd, is pas geleden opgericht door Jerry, zelf de zoon van een Indorocker en enorme fan. Ook op deze pagina staan oude filmpjes. Op een andere, de Indorock Hyve, lees ik een discussie over wie van de jonge generatie het nog leuk vind om Indorock te spelen. Ik lees wat berichten van enthousiaste jonge fans en een aantal reacties van ouderen. Ze maken zich zorgen over wie toch het stokje over gaat nemen van de oude Indorockers.  “Jongeren spelen liever andere muziek, dus zullen er straks geen Indorock-bandjes meer zijn” is zo ongeveer de conclusie.

De zorg dat er over een aantal jaar geen echte Indorock bandjes meer zijn is denk ik wel terecht. Het merendeel van de filmpjes op Youtube zal daarom wel zwart-wit blijven. Aan de andere kant: is de term Indorock eigenlijk niet bedacht om de nieuwe muziek van toen een plek te geven? De rockers van toen waren gewoon steengoede Indische muzikanten die Rock-‘n-Roll een eigen draai gaven en het introduceerden in Nederland. Inmiddels is die muziek misschien niet meer zo populair als het ooit was, maar er zijn nog steeds veel jonge Indo’s die goede muziek spelen en ‘rocken’. Vaak geïnspireerd door de oude helden, maar op hun eigen manier…

Meer weten over Indorock? Lees de Story of Indorock of kijk eens op de site van de Stichting Indorock.

Indisch 3.0 live op de lokale radio

468-radioDonderdag 12 maart a.s. van 18.00 – 19.00 uur zal Indisch 3.0’s Kirsten Vos live te gast zijn bij het lokale programma Radio Indigo. Dit radioprogramma wordt uitgezonden door RTV Rijswijk.

Indische luisteraars in Rijswijk en omgeving, maar ook in het buitenland schakelen in om het programma te volgen. Kirsten is daar aanwezig om te vertellen over Indisch 3.0 en andere activiteiten. Luister ook mee donderdagavond, via internet, en laat ons weten wat je ervan vond.