Reportage I3@TTF

De 53e editie van de koude en winderige, dan weer warme en zonnige Tong Tong Fair is halverwege. Nieuwsgierig naar het veelbelovende programma nam Indisch 3.0 een aantal dagen een kijkje op het grootste Indische festival van de wereld. Een impressie.

Hoewel nog steeds het grootste Indische festival, de opzet is dit jaar kleinschaliger. Al bij aankomst valt dat op: het kenmerkende balkonterras boven de ingang is er niet meer. De opkomst lijkt echter prima: de rij voor de ingang op zaterdag is lang.

Ook gaat de kleinere opzet niet ten koste van de sfeer. Sterker nog, de sfeer is heerlijk. In het Indonesië paviljoen hangen de bekende geuren en in de Eetwijk is het, zelfs op rustige dagen, gezellig druk. Hier en daar worden gratis hapjes en drankjes uitgedeeld en op de warme dagen roept de organisatie over de intercom dat we genoeg moeten drinken. Kortom, er wordt goed voor ons gezorgd.

Theater

Het programma heeft dit jaar veel aandacht voor (jonge) theatermakers. Zo speelt VILT de voorstelling Rauwe Sprookjes in het Bibit Theater. Het is een dynamische, grappige en ontroerende voorstelling van Jeannie Charlene en Frank Irving, (samen theaterduo VILT) die zich afvragen hoe het zit met hun achtergrond. Jeannie heeft een Sumatraanse vader, Frank heeft Papua-roots, maar wat dit nou betekent? Erg grappig, mooi gezongen en gespeeld, en herkenbaar in het zoeken naar identiteit.

Enthousiaste bezoekers stonden na afloop in de rij om iets in hun gastenboek te schrijven. Ook I3-er Elsbeth Vernout is op de TTF te zien, met haar schitterende voorstelling Deze en Genen Speciaal, waarover we eerder op deze blog berichten. Op 5 juni is zijn nog te zien met deze voorstelling op het Pindakaas-festival.

Boeken

Daarnaast worden er ook een paar nieuwe boeken gepresenteerd. Op zondag interviewt Alfred Birney bijvoorbeeld schrijfster Griselda Molemans over haar nieuwe boek Oog van de Naald. Lees hier een korte reportage.

Op maandag presenteert Nigel Barley in het Bibit theater zijn boek The Island of Demons. Het is een verhaal over het leven van Walter Spies, een rus met een Duitse vader, die door zijn komst volgens de schrijver het Indonesische eiland Bali voorgoed veranderd heeft. Luisteren naar het interessante verhaal wordt enigszins bemoeilijkt door de hitte in de tenten, maar is zeer de moeite waard.

Muziek

Natuurlijk krijgt ook dit jaar de muziek veel aandacht in het programma. De eerste paar dagen gonsen de namen Balawan en Makana rond op het festival. Op vrijdag, zaterdag en zondag staan de respectievelijk Balinese en Hawaiiaanse topgitaristen samen in het programma North Sea Paradise op het podium. Afzonderlijk geven ze enkele workshops in het Bengkel Theater. Een verslag van een workshop van Makana door Kirsten Vos is hier te lezen.

Een van de hoogtepunten is het misschien wel allerlaatste concert van legende Andy Tielman op zaterdagavond. Andy is ernstig ziek, en dit was een groots en ontroerend optreden. In een bomvol Bintang Theater speelt hij nog één maal zijn nummers, samen met band. Vooraf was niet zeker hoe lang hij het vol zou houden. Af en toe ging hij zitten, maar dan ging hij toch weer door. Met als gevolg dat het concert 20 minuten tot een half uur uitliep.

Stand van de zon, maan en sterren

Ook Hetty Naaijkens en haar zoon Jasper Naaijkens zijn dit jaar weer te gast op de Tong Tong Fair. Ze presenteren samen de DVD-box Stand van de zon, de maan en de sterren met daarin de gehele trilogie van documentaires over de Indonesische familie Sjamsjuddin.

De prachtige scenes uit de drie films zijn natuurlijk veel te kort, maar tot slot heeft Jasper nog een leuk nieuws: de grote Amerikaanse tv-zender HBO heeft Stand van de Sterren aangekocht en gaat proberen om een Oscar-nominatie binnen te slepen voor beste documentaire! Binnenkort hoopt Indisch 3.0 daar meer over te vertellen.

Eten?

Enneh, dan toch nog even over het eten… Dat is ook vaak overheerlijk, zoals bij de Veranda (catering door Didong), Warung Agung, Depot Pondjok en Toko Oen. Op zondagmiddag wordt de zilveren rijstlepel voor het “beste restaurant” uitgedeeld aan Restaurant Anugerah. Daar morgen maar heen dan?

Win kaarten voor Deze en Genen speciaal!

Theater maken over je Indische roots. Dat doet theatermaker Elsbeth Vernout, blogger op Indisch3. Op 4, 8, en 13 mei is ze te zien met de muzikale show ‘Deze en Genen speciaal’ in Amsterdam.

Kaarten winnen voor de voorstelling op 13 mei?

Op Indisch 3.0 worden twee kaarten verloot voor het optreden op 13 mei om 20.30 uur in Theater de Cameleon te Amsterdam. Het enige wat je hoeft te doen is voor 10 mei een mail sturen naar info@elsbethvernout.nl. Je krijgt op 10 mei bericht of je in de prijzen bent gevallen!

Indische erfenis

Wat betekent Indisch zijn, behalve een voorliefde voor nasi goreng speciaal? In de voorstelling ‘Deze en Genen speciaal’ gaat Elsbeth Vernout op zoek naar de erfenis van haar voorouders. Dat doet ze met zang, spel en tekst en onder begeleiding van de oerhollandse pianist Paul Maassen.

Ook de oorlog in Nederlands-Indië komt om de hoek kijken: haar opa heeft dwangarbeid aan de Burma-spoorlijn moeten verrichten. Hij heeft nooit iets verteld over wat hij daar heeft meegemaakt. Het enige wat hij mee terug bracht uit het kamp was een wollen deken, ‘de Jappendeken’. In hoeverre zijn de gebeurtenissen van toen nog bepalend voor een theatermaker met een vleugje Indisch bloed?

Tekst en spel: Elsbeth Vernout

Piano en arrangementen: Paul Maassen
Regie: Selma Susanna
Adviezen: George Groot, Annerieke Groen

Speellijst

4 mei try-out Parooltheater, Amsterdam, 21:00 uur, in het kader van Theater na de Dam, toegang € 8,- reserveren 020-5584300

8 mei Fijnhouttheater Amsterdam, matinee 15:00 uur, toegang € 10,- reserveren 020-6853755

13 mei Theater de Cameleon, Amsterdam, 20.30 uur, toegang € 10,-, reserveren 020-4894656

29 mei Tong Tong Fair, Den Haag, 12:30

5 juni PindaKAAS Light Festival, Tilburg, 19:15, reserveren 06-21864117

Meer informatie, kijk op: www.elsbethvernout.nl

Bloedstollende memoires van een Indische oma

Flyer Deze en Genen

‘Memoires van een vrouw van 74 jaar wat ze zich vanaf haar 5de jaar herinneren kon.’ Zo beginnen de verhalen die mijn oma (1905 – 1989) in de jaren tachtig optekende op verzoek van mijn altijd alerte moeder. Ze zijn een van de inspiratiebronnen voor mijn theatervoorstelling ‘Deze en Genen Speciaal‘, die ik vanaf mei ga spelen.

In het kader van Theater Na de Dam op 4 mei maak ik momenteel een nieuwe versie van mijn voorstelling over de zoektocht naar mijn Indische roots. Dolblij was ik toen ik achter in de kast een schrift vond met daarin de memoires van mijn oma. Ik wist dat ik het had, maar waar? In een kriebelig oudedameshandschrift heeft ze een twintigtal pagina’s volgeschreven – helaas niet meer – van een grijs schrift met harde kaft.

Op pagina 1 begint het al goed: ‘Het was in 1910 toen we in Poerworedjo zaten, een plaatsje ergens op Java. Mijn vader was er toen griffier van de landraad. Ik herinner me nog, dat mijn ouders met hun tien kinderen daar een heel groot huis bewoonden met een heel grote tuin eromheen, waar in de hoek een enorm grote waringin groeide. Onder deze boom mochten we nooit spelen, want anders zouden we ziek worden, vertelde één van onze baboes ons. Op een dag speelde één van mijn broers, Eddy er en prompt na een week of wat stierf hij na 4 dagen dysenterie gehad te hebben. Hij was pas 7 jaar en een heel groot verlies voor mijn ouders en ons allen, want hij was een schattig jongetje en anders heel gehoorzaam. Onze baboe zei direct, dat het door die boom kwam, want daarin huisde een boze geest. Nu, mijn ouders waren niet zo bijgelovig hoor. Hij zou wel buiten hun medeweten wat gegeten hebben, dat niet goed voor zijn darmen was.’

Het verhaal biedt een prachtig inkijkje in geloof en bijgeloof in Nederlands-Indië aan het begin van de vorige eeuw. Dat mijn oma zeker gevoel voor drama had (van wie zou ik dat toch hebben?)  bewijst het volgende bloedstollende fragment.

“In de tijd dat we in Soemenep (Madura) zaten hebben we iets heel ergs meegemaakt. We waren op een zondag allemaal, echtparen met kinderen en al, bij de familie van Duin op bezoek, toen de ouderen na het eten zaten te bridgen en wij kinderen, het waren er heel wat, de tuin inliepen om te spelen. Er werden allerlei spelletjes gedaan en toen we moe waren, zei één van mijn vriendinnen, ze heette Eppy Roset: ‘Claartje kom je even mee naar huis, dan zal ik je mijn nieuwe pop laten zien.’ Eppy was toen pas zes jaar en ik zeven.

Het was ons streng verboden het erf af te gaan, maar omdat hun huis dichtbij was, dacht ik dat het geen kwaad kon. Eppy’s zus Willy waarschuwde dat het niet mocht, maar toen we toch wilden gaan is ze met ons meegegaan, net als Mies haar oudste zuster. De heer Roset was die middag net thuisgekomen van de jacht en gaf zijn geladen geweer aan de huisjongen, om het schoon te maken. Deze had het druk met andere dingen en gaf het geweer toen over aan klein Inlandsch jongetje van een jaar of zes, niet wetende dat de kogels er nog niet uit waren. Anders deed meneer Roset het altijd zelf.

We waren alle vier naast elkaar op de divan gekropen, toen het jongetje in het Maleisch zei: ‘Meisjes, meisjes, ik schiet hoor’. Ik was dadelijk van de divan afgegaan, maar de andere drie bleven rustig zitten. Eerst richtte hij het geweer op het oudste meisje, het ketste af, toen op Willy en de 2e kogel ketste ook af. Maar de derde kogel was goed raak. Het was een springkogel, gericht op Eppy, die eerst door haar arm ging, daarna door de borst en via het hoofd naar het plafond. Het plafond zat vol met hersenresten. Ze was onmiddellijk dood.”

Die oma van mij, niets geen lieflijke memoires. Een horrorfilm is er niets bij. Dit verhaal komt niet in ‘Deze en Genen Speciaal’, maar andere familieverhalen wel. Ook nooit vertelde verhalen, van mijn opa die aan de Birmaspoorlijn moest werken en altijd gezwegen heeft over wat hij daar heeft meegemaakt. Met zang, tekst en spel en begeleid door de oer-Hollandse pianist Paul Maassen ga ik op zoek naar wat het nou eigenlijk betekent om tot de derde generatie Indische Nederlanders te behoren. Net als op deze blog gebeurt, maar dan in 3D. En mijn beide grootouders van Indische kant gaan – in hun verhalen – mee op tournee!

Indisch 3.0 breidt redactie uit

logo30_small1.pngNa onze oproep in mei aan enthousiaste jonge Indo’s om onze redactie te komen versterken, kregen we ontzettend leuke reacties. Vandaag kunnen we alvast drie van onze nieuwe redactieleden introduceren, in september kunt u hier kennis maken met nog meer Indisch 3.0-creatievelingen. Ieder van hen zal op zijn of haar eigen manier een bijdrage leveren aan deze website.

Vanaf september kunt u op deze plek regelmatig iets van hen lezen of bekijken. Bovendien gaat Indisch 3.0 vanaf dan in plaats van eens per week, twee keer per week berichten publiceren. Hierbij alvast de eerste drie nieuwe Indo’s van de derde generatie, namelijk:

Elsbeth
Elsbeth Vernout

Elsbeth Vernout (1971) schrijft, acteert en maakt theater. Ze neemt actuele en historische thema’s als uitgangspunt voor het spelen en maken van muzikale theatervoorstellingen. In haar kleinkunstvoorstelling Deze en Genen ging ze op zoek naar haar Indische roots. De solovoorstelling was in het hele land te zien. Momenteel staat ze in de theaters met haar muziektheatervoorstelling Gegijzeld, over de Molukse acties in de jaren zeventig, geregisseerd door Selma Susanna. Voor Indisch 3.0 schrijft ze over wat het betekent om anno 2009 te behoren tot de derde generatie Indische Nederlanders. Elsbeth woont in Amsterdam en houdt een eigen blog bij op www.elsbethvernout.nl

patrick_neumann_by_john_neumann
Patrick Neumann

Patrick Neumann (1983) woont in Amsterdam en werkt als (muziek-)theatermaker, singer-songwriter, (trainings-)acteur (in trainingen), presentator, theaterdocent, columnist, interviewer én als huisman. Voor zijn eerste soloprogramma Uw Redding Nabij werkte hij samen met Maarten van Roozendaal. Afgelopen seizoen speelde hij met Carlo Scheldwacht en Ghislaine Pierie (o.a. Rozengeur & Wodka-Lime) in Circus Bronbeek. Daarnaast presenteert hij onder meer De Kunstbende in Drenthe, Bevrijdingsfestival Leeuwarden en UITmarkt Amsterdam. Op dit moment werkt Patrick in alle rust verder aan zijn tweede soloprogramma Dialoog. Op ‘geheel eigen wijze’ zal hij op Indisch 3.0 vertellen over zijn bijzondere en soms hilarische ervaringen als Indo. Nu al nieuwsgierig? Bezoek dan alvast zijn website www.patrickneumann.nl

Natalie
Natalie Ypma

Natalie Ypma (1976) woont in Den Bosch en beschrijft zichzelf als kunstenaar, fotograaf, soms ook model, rebel, buitenbeentje, levensgenietster én een echte ‘kopi susu’. Als zelfstandige Indische kunstenaar, westerse -en ergens toch ook weer niet-westerse- vrouw, voelt zij zich soms maar een vreemde eend in de bijt. Gedeeltelijk opgevoed met de Indische cultuur van haar grootouders (die allebei nog leven) was de sambal goreng telor met extra lombok iets heel vanzelfsprekends, net zoals de in roomboter gebakken aardappelen met stoofpeertjes van haar Nederlandse oma. Via Indisch 3.0. wil ze zorgen voor herkenning, interactie en het delen en uitdragen van ervaringen die te maken hebben met de ‘Indische beleving’. Natalie hoopt zo meer van de Indische cultuur en de verschillende Indische generaties te leren kennen. Ze gaat dit op een vooral beeldende manier uitdragen. Op www.natalieypma.nl kunt u voorbeelden zien van haar werk. Voor de film Ver Van Familie (2008) maakte zij bijvoorbeeld kunstwerken en decorstukken.