Hoe Indisch is Jamie Grant?

Jamie Grant door Frederique Vlamings

“Indorock? Ken ik niet,” zegt Jamie Grant (Tilburg, 1986). “Is dat iets anders dan soul?” Haar ooms en tantes en neefjes en nichtjes in Brabant gaan regelmatig naar soulparty’s, vertelt de jonge actrice. “Daar ontmoeten ze dan andere Indische mensen.”

Tekst: Ricci Scheldwacht
Fotografie: Frédérique Vlamings voor Moesson

Wie de tv-serie In therapie heeft gezien, zal haar ongetwijfeld herkennen als een van de patiënten die plaatsnamen op de sofa bij therapeut Peter Blok. Daarin hield ze zich gemakkelijk staande naast doorgewinterde acteurs als Monic Hendrickx, Jacob Derwig en Anneke Blok. Met ingehouden woede speelde ze op indrukwekkende wijze de breekbare Sascha, een jong meisje dat te horen heeft gekregen dat ze kanker heeft.

Eerder viel Jamie al op naast Hans Teeuwen in de tv-film Gewoon Hans en in de politieserie Flikken Maastricht. Tijdens de opnamen daarvan zat ze nog op de Toneelacademie in Maastricht. “Allebei heel andere rollen, maar ook superleuk om te doen.”

Vorig jaar, direct na haar afstuderen maakte ze haar theaterdebuut in het stuk Het portret van Dorian Gray bij theatergroep Artemis. Het leuke was dat twee van haar klasgenoten ook in die productie meespeelden, vertelt Jamie. “Dat was fijn, want de opleiding is heel intensief en na vier jaar ken je elkaar door en door.” Met een aantal vriendinnen van school heeft ze daarom nu plannen om samen een toneelstuk te maken, dat ze ook zelf gaan schrijven. Er moet nog veel gebeuren, maar het wordt een heel weird stuk, wil ze alvast verklappen.

Jamie komt uit een grote Indische familie. Bij haar vader thuis waren ze met negen kinderen. Haar oma en opa kwamen met hun oudste kinderen met de boot naar Nederland. De jongere kinderen, zoals haar vader werden in Nederland geboren. “Nederlandse mensen zien nooit dat ze Indisch is, maar Indische mensen zien dat altijd. Dan zeggen ze: ‘Halfbloedje hè?’”

Hoe Indisch is Jamie Grant? In het eerste nummer van Moesson van 2012 vertelt ze over de vertrouwde zondagmiddagen bij haar opa en oma thuis.

Indische Trilogie “raakt en irriteert”

Dat kunst en cultuur belangrijk en onmisbaar zijn bleek maar weer eens afgelopen zondag in Theater aan het Spui in Den Haag. Daar werd van 14:00-21:00 de volledige Indische Trilogie gespeeld voor een stijf uitverkochte zaal. Theatermaker en Indisch 3.0 redacteur Elsbeth Vernout was uitgenodigd als “gastrecensent” en doet verslag.

Foto’s: Tabitha Lemon

Scene uit Sloom Bloed - Carlo Scheldwacht en Ghislaine Pierie

“Ik was geraakt maar ook geïrriteerd”, zegt kunstenares Cristina Martins, de andere gastrecensent. “Waarom zeggen we nou niet gewoon wat we vinden en denken en voelen en waarom gaan we generatie op generatie altijd maar zo door?” Het is een terechte opmerking van de tekenares die haar met potlood getekende werken in de foyer  van het theater heeft geëxposeerd. Veel mensen noemen haar werk Indisch, terwijl Martins geen Indische, maar Portugese achtergrond heeft. Hoewel ze zich gewoon Haagse voelt, haast ze zich te zeggen. In het nagesprek onder leiding van journalist Ricci Scheldwacht schoven naast beide gastrecensenten ook de acteurs Carlo Scheldwacht en Ghislaine Pierie aan.

Martins verwoordt haar gevoelens na een bijzondere en intense middag en avond, in Theater aan het Spui, inclusief heerlijke Indische maaltijd. “Waarom blijven we ons maar verschuilen? Waar zijn we zo bang voor? Ja voor de angst zelf waarschijnlijk, dat het allemaal openbreekt en dat je wel met elkaar moet gaan praten over hoe je je echt voelt. Dat had ik dus heel erg na die laatste voorstelling, Circus Bronbeek.”

Van Indische familieverhalen tot clownsneus

Circus Bronbeek, gespeeld door Ghislaine Pierie, Patrick Neumann en Carlo Scheldwacht en geregisseerd door Esther Scheldwacht, gaf de meest actuele draai aan het blootleggen van Indische trauma’s. De voorstelling is geïnspireerd op de verhalen over de cabaret- muziek en toneelvoorstellingen in de Japanse interneringskampen. Maar achter het strooien hoedje, het stokje en de clownsneus schuilt het verdriet. Carlo Scheldwacht speelt de vader met een kampverleden, Pierie zijn gefrustreerde dochter en Neumann speelt de kleinzoon.

Scene uit Familiefeest - Esther, Ricci en Carlo Scheldwacht

Sloom Bloed, geschreven en gespeeld door Ghislaine Pierie en Carlo Scheldwacht, was de meest persoonlijke voorstelling van de drie. In het stuk kijkt de Indische tweeling Anne en Rein terug op hun jeugd. Samen spelen ze overtuigend een hele Indische familie na, door steeds iets kleins aan hun outfit te veranderen. Een dominante oma, een eeuwig zwangere tante en een irritante oom die alleen maar over Indorock kan praten. Zo passeert zestig jaar Indische geschiedenis de revue. Veel gepraat, veel geheimen. Niemand ontsnapt aan de knellende familiebanden en de voortdurend herhaalde familieverhalen. Maar als je echt iets wilt weten, bijvoorbeeld hoe het nou was in de oorlog in Indië, krijg je geen antwoorden.

Het tweede stuk, naar het boek ‘Familiefeest’ van Theodor Holman en gespeeld door de broers Ricci en Carlo Scheldwacht en hun zus Esther Scheldwacht, was haast kluchtig van opzet. Hierdoor werden de thema’s als het kampverleden, slechte communicatie, aanpassing en zwijgen des te pijnlijker duidelijk.

Geen antwoorden

Nagesprek olv Ricci Scheldwacht

Na afloop in het nagesprek vraagt een dame uit het publiek nog aan Carlo Scheldwacht of er niet wat meer uitleg bij de theaterstukken had gekund, zodat jongeren die de geschiedenis niet kennen het beter zouden begrijpen. Maar volgens de acteur stelt hij ook zelf alleen maar vragen. “Zeker van Circus Bronbeek word ik heel nederig. Ik sta daar een verhaal te vertellen dat niet van mij is. Maar er zitten wel allemaal mensen in de zaal die dat verhaal kennen. En dat is heel spannend. Het zijn vragen, en geen antwoorden.” En juist dat het geen educatief theater is, vindt Cristina Martins zo mooi.  “Door die drie stukken achter elkaar kom je in gesprek met mensen. Je zit langer met elkaar in een ruimte. Ik heb echt bijzondere verhalen gehoord van andere mensen uit het publiek. En dat werkt voor mij heel goed, beter dan een educatief stuk.”

Onderhuids

Als theatermaker en toeschouwer van de Indische Trilogie is voor mij nogmaals bevestigd dat theater bij uitstek geschikt is om de laag onder de oppervlakte bloot te leggen. Dat is ook wat ik in mijn voorstellingen zoals ‘Deze en Genen’ en ‘Gegijzeld’ probeer te doen. De drie voorstellingen achter elkaar rondom dezelfde thematiek versterken dit effect. Zo komen via de weg van de verbeelding onderhuidse thema’s boven drijven, of je nu wilt of niet. Genoeg stof om met een biertje over na te mijmeren en praten.

Naar de Indische Trilogie (14-11-10)

In het debat over de multiculturele samenleving speelt de groep Indische Nederlanders nauwelijks een rol van betekenis. Dat is opmerkelijk, want deze groep vormt volgens cijfers van het CBS nog altijd de grootste groep naoorlogse nieuwkomers in Nederland. Door de Indische Trilogie nogmaals op te voeren willen de makers een bijdrage leveren aan het multiculturele debat in Nederland. Indisch3.0 is erbij op zondag 14 november en verloot een toegangskaartje.

Op die dag wordt de Indische Trilogie in zijn geheel gespeeld in Theater Aan Het Spui in Den Haag. De trilogie bestaat uit de voorstellingen Sloom Bloed (2000), Familiefeest (2005), naar het boek van Theodor Holman, en Circus Bronbeek (2008). Patrick Neumann redacteur van Indisch 3.0 speelt in Circus Bronbeek een van de rollen.

Werden de eerste twee delen allebei gekenmerkt door afwezigheid van de vader, in het laatste deel staat diens leven centaal: het verhaal van de eerste generatie Indische Nederlanders, die als volwassenen de oorlog in Nederlands-Indië meemaakten en die in de jaren vijftig met hun gezinnen noodgedwongen naar Nederland kwamen. De makers, Esther en Carlo Scheldwacht, werden daarbij geïnspireerd door de verhalen over de cabaret-, muziek- en toneelvoorstellingen die werden gehouden in de Japanse interneringskampen.

deel 1 - Sloom bloeddeel 2 - Familiefeestdeel 3 - Circus Bronbeek

Foto’s: De Indische Trilogie

De dag begint om 14:00 in Theater Aan Het Spui. Tussen de voorstellingen wordt een Indische maaltijd geserveerd. Na afloop volgt een nagesprek met de makers en gastsprekers uit verschillende andere migrantengroepen. Omstreeks 21.00 uur is de dag ten einde. De kosten voor de drie voorstellingen inclusief Indische maaltijd zijn € 35,- (Uitpas, CJP/OV-Studentenkaart, Ooievaarspas).

Vind je het leuk om samen met Indisch3.0 deze dag te beleven?

Meld je dan aan via melati74@gmail.com (met vermelding van je naam, adres en aantal kaarten), je ontvangt dan een mail met de betalingsgegevens. Wij mogen onder de aanmeldingen een vrijkaartje verloten. De winnaar van dit kaartje krijgt ter plekke zijn of haar geld terug. Meer informatie over het verzamelen ontvang je in de bevestigingsmail nadat je je hebt aangemeld!

Voor meer info over de voorstellingen, klik op deze link