De dekolonisatie van de Indo

Over geïnternaliseerd racisme onder Indo’s

Het is al lange tijd een taboe binnen de Indische gemeenschap en het wordt tijd dat er weer over gesproken wordt: geïnternaliseerd racisme. Geïnternaliseerd racisme betekent dat je racistisch bent in de manier waarop je kijkt naar je eigen groep en naar jezelf. Dit fenomeen staat ook wel bekend als ‘the colonized mind’.

Stereotiep zelfbeeld
In feite kijk je naar jezelf en je eigen cultuur door een ‘blanke lens’ en geloof je de stereotiepe ideeën over je eigen groep. Al op jonge leeftijd komt door media, onderwijs en opvoeding de boodschap binnen dat blank ‘beter’ of mooier is. Een beroemd voorbeeld is het experiment met poppen uitgevoerd in de Verenigde Staten door Kenneth Clark. Uit dit experiment bleek dat jonge African-American kinderen vonden dat de blanke poppen mooier waren. Dit geïnternaliseerd racisme komt ook voor onder Indo’s.

Blanken en koelies. Uit: http://www.dbnl.org/tekst/_gid001199101_01/_gid001199101_01_0067.php
‘Blanken en koelies.’ Uit: Koloniaal racisme in Indonesie. Wim F. Wertheim, De Gids, 1991

Koloniaal perspectief

De Indische cultuur is ontstaan uit gemengde huwelijken en is gevormd door zowel Indonesische als Europese invloeden. Deze cultuur ontstond binnen de machtsstructuur van het Nederlands kolonialisme. Dat betekent dat ons denken en de kennis die wij voor ‘waar’ aannemen, ons is aangeleerd vanuit dit koloniale perspectief. Inherent aan dit koloniale perspectief is racisme. In Nederlands-Indië was men heel duidelijk in het onderscheid maken op basis van huidskleur en ‘ras’. Van huis uit zijn we gewend – en dit gebeurt vaak onbewust – om alles wat blank en Europees is, als hoger, mooier en beter te zien. Dit blanke ideaal projecteren we niet alleen op de wereld om ons heen, maar ook op onze eigen cultuur en op ons zelfbeeld.

Zelfhaat
Ter illustratie van dit geïnternaliseerd racisme, hierbij een aantal voorbeelden. Allereerst verbinden we zogenaamde ‘abnormale’ eigenschappen aan onze Indonesische roots. In de beleving van onze identiteit vindt er een tweedeling plaats. Kenmerken als spiritualiteit, temperament en sensualiteit worden gekoppeld aan de Indonesische roots en zijn dus ‘bruin’. Efficiëntie, rationaliteit en hard werken worden gezien als Nederlands en dus ‘blank’. Deze categorisatie is racistisch en is gebaseerd op stereotiepe ideeën over bruin en blank. Die stereotiepe ideeën hebben we dus overgenomen en geïnternaliseerd. De zogenaamde ‘abnormale’ eigenschappen worden ook nog eens als minderwaardig bestempeld, waardoor ze worden onderdrukt. Hierdoor ontstaan zelfhaat, identiteitsproblemen en destructief gedrag.

Blank schoonheidsideaal
Daarnaast hebben wij last van een blank schoonheidsideaal. We proberen onszelf als blank te zien en  ontkennen dat we een huidskleur of fysieke karakteristieken  hebben die absoluut niet blank zijn. Soms leven we in de veronderstelling dat we daadwerkelijk blank zijn en dat anderen ons ook zo zien. Hoe blanker we er uit zien, hoe beter. Tekenend is dat, over het algemeen, Indo’s zich eerder aangetrokken voelen tot blanke partners. Er vinden dan ook weinig romantische relaties plaats tussen Indo’s. Het is voor Indo’s dus kennelijk moeilijk zich aangetrokken te voelen tot iemand die bruin is of zwart.

Bespreekbaar maken
Dit geïnternaliseerd racisme is door alle generaties heen te vinden. Het is onderdeel van het Indische koloniale denken. Het bespreken van de gevolgen van dit geïnternaliseerd racisme kan ons als Indische groep dichter bij elkaar brengen. Ook kunnen we verbinding aangaan met andere migrantengroepen in Nederland die last hebben van racisme en geïnternaliseerd racisme.

Op zaterdag 14 september 2013 vindt het evenement ‘Indo-Maluku Crossroads’ plaats in Twello. Tijdens deze dag zal Sarah Klerks op basis van deze tekst een voordracht doen. Voor meer informatie over Crossroads zie: http://magdapattiiha.wordpress.com/2013/06/15/indo-maluku-crossroads-daar-waar-onze-wegen-elkaar-kruisen/ 

De gebruikte foto komt uit een artikel uit De Gids, over Koloniaal racisme in Indonesie, te lezen op http://www.dbnl.org/tekst/_gid001199101_01/_gid001199101_01_0067.php

Introducing: the Empire project

Portrait of directors Eline jongsma and Kel O'Neill - the empire project. Credit: Ben Pier
Portrait of directors Eline jongsma and Kel O'Neill - the empire project. Credit: Ben Pier
Portrait of directors Eline jongsma and Kel O’Neill. Credit: Ben Pier

What goes into the creation of an identity?

On August 17, Indisch 3.0 publishes an essay by Eline Jongsma and Kel O’Neil, about the unintended consequences of Dutch colonialism in Indonesia. The two of them became a couple before they started reporting together, for VPRO’s Metropolis TV. Eight years later, documentary makers Eline Jongsma (3rd generation Indo Dutch) and Kel O’Neil are travelling the world for their own Empire project

The Empire Project consists of documentaries in which Kel O’Neil and Eline Jongsma record the “unintended consequences of Dutch colonialism.” This ongoing project has thus far resulted in seven – almost finished – documentaries, about Sri Lanka, India, Indonesia, South-Africa, Brasil, Ghana and Surinam. I interview Kel and Eline through Skype – they are in New York.

What trigged this project?

The dutch burgher union. http://www.dutchburgherunion.org/
Logo of the dutch burgher union. http://www.dutchburgherunion.org/

‘We had been working for Metropolis TV for three years when we noticed our lives had fallen too much into a set pattern. So we decided to change our lives,’ says Kel O’Neil. ‘We started a search for international artist residencies and found one in Sri Lanka through theertha.org. In Sri Lanka, we had discovered the Dutch Burgher Union. That gave the initial spark for the Empire Project.’ The Dutch Burgher Union is an organization for descendents of the Dutch VOC-colonists, who occupied Sri Lanka –  known as Ceylon –  between 1640 and 1790.

‘Finding the Dutch Burgher Union showed me and Eline that history isn’t just in the past,’ Kel O’Neil continues. ‘When we came to Sri Lanka, we found these unmarried Dutch Burgher Union Christians with Dutch last names. They lived in a hybrid European culture. We set a red dot there, marking this as our first project. We weren’t thinking about the future. Now we know we can just keep going.’

How has Eline’s Indische background influenced this project? She smiles. ‘A lot. I was fascinated by identity. How is formed through past generations? My generation is interested, but removed from Indonesia. I felt like I wasn’t allowed to feel out of place, yet I felt displaced. How important is it, to be from one place? I now have my own answer – it doesn’t matter. Kel adds: ‘And what goes into the creation of an identity? We all have roots, but identity is formed in our intellect. It is not easy to draw a line, but something in our minds wants to do so.’

Kaapstad. Foto: reisgraag.nl.
Kaapstad. Photo: reisgraag.nl.

Naively, I suggest that there surely is an end to places in the world where the Dutch have left their mark. Kel laughs. ‘Ha, you’d think that, wouldn’t you? Everyday we can add new places to our list. The Dutch don’t see themselves as a diaspora people, but you guys are scattered around the world. The traces of the Dutch aren’t necessarily colonial. There was slave trade; loading up slaves, loading them off, it happened throughout the world. There were trading posts and supply posts. A city like Kaapstad, for instance,  simply started as a vegetable garden for crews on VOC-ships. ’

I quickly learn that Eline and Kel plan to continue their project for as long as they have stories to tell. But how on earth are they financing all this? ‘The Sri Lanka documentary was funded by the artist residency,’ Eline explains. ‘And we are a two-person-crew — we produce ourselves and do the post-production. Then there are different kind of budgets. Generosity; getting a ride when we need it, for example. Further more, this year, we got funding of the Dutch ministry for Education, Culture and Science. Three films were funded by the Mondriaan Fonds and of course there is our own money:  we gave up our New York apartment. And we are able to combine our documentary making with freelance work for hire.’

How does this permanent travelling without a home address effect a person? Eline: ‘I don’t feel like the same person I was two years ago, creatively or personally. We’ve learnt to trust and rely on each other deeply. We don’t feel connected to places anymore. We make friends with different kinds of people: diplomats, artists. Luckily, our close friends and relatives are very forgiving – we always miss their birthdays.’

Trailer for Empire-documentary Migrants (Ghana), about Ghana’s Afro-European aristocracy through the eyes of Dutch-descended photographer Isaac Vanderpuije.