Verhalenwedstrijd 'HWWGV'

Hier Wordt Wat Groots Verricht verhalenwedstrijd (c) Indisch3.0/ Kirsten Vos 2012

Hier Wordt Wat Groots Verricht verhalenwedstrijd (c) Indisch3.0/ Kirsten Vos 2012
Wat is het mooiste verhaal van jouw Indische grootouders?

Stuur hun verhaal over Indië op en win! Indisch 3.0 organiseert, met medewerking van Diederik van Vleuten, een verhalenwedstrijd. Ben jij tussen de 16 en 36 jaar en heb jij een verhaal van je grootouders over Indië? Dan kan jij meedoen.

Wat kan je winnen?

De inzenders van de drie mooiste verhalen krijgen een publicatie van het verhaal op Indisch3.0, een mini-interview in Moesson en een door Diederik van Vleuten gesigneerde dvd van Daar Werd Wat Groots Verricht. Daarnaast ontvangen de inzenders van de vijf genomineerde verhalen twee vrijkaarten voor de vierde kumpulan in mei (tevens prijsuitreiking) van Indisch3.0. Tenslotte: de twee inzenders die niet in aanmerking komen voor de hoofdprijs, ontvangen beiden een dinerbon voor twee bij Restaurant Blauw, aangeboden door Blauw en Asia Gastronomica.

Hoe kan je meedoen?

Stuur voor 13 april 2012* het mooiste verhaal dat je grootouders ooit hebben verteld over Indië op naar redactie@indisch3.nl. Het kan gaan over hoe ze elkaar ontmoet hebben, maar ook over iets heel anders; het dagelijks leven, het kamp, de bersiap. Tempo doeloe of tempo keras – alles mag.

Zorg dat het maximaal 1250 woorden groot is en sluit een foto of afbeelding bij, die voor jou te maken heeft met het verhaal. Vermeld in je mail je geboortedatum, je naam, adres en telefoonnummer.

Op 20 april 2012 maken we de vijf genomineerde verhalen bekend. Diederik van Vleuten zal elk verhaal voorzien van zijn commentaar. Bezoekers van onze website bepalen vervolgens welke drie verhalen winnen.

Wordt jouw verhaal genomineerd? Zorg er dan dus voor dat voor 1 mei a.s. zoveel mogelijk mensen op jouw verhaal stemmen. Op 4 of 11 mei 2012, tijdens de vierde kumpulan van Indisch3.0, maken we de drie winnaars bekend.

*verlengde inzendtermijn ivm de feestdagen

Waarom organiseren we deze wedstrijd?

Met de presentatie van de dvd van ‘Daar werd wat groots verricht’ van Diederik van Vleuten, komt deze succesvolle theatershow tot een einde. Het idee voor deze succesvolle voorstelling, over het verlies van Nederlands-Indië, is ontstaan na het lezen van de memoires van de oud-oom van de theatermaker. Wij, net als Diederik van Vleuten, vinden het belangrijk dat jongeren het verhaal van hun Indische grootouders kennen. Wie weet op welke geweldige ideeën jullie dan komen. Daarom heet de verhalenwedstrijd, met een knipoog, Hier Wordt Wat Groots Verricht.

Diederik van Vleuten vertelt zelf over zijn theaterprogramma:

"Geen idee dat het zoveel los zou maken"

Diederik van Vleuten (c) Patrick van Beek/ Indisch 3.0 2011

Interview met Diederik van Vleuten

Een paar jaar geleden kreeg Diederik van Vleuten de memoires van zijn oom. Ze verhaalden over de val van Nederlands-Indië. Van Vleuten maakte er de theatervoorstelling ‘Daar werd wat groots verricht’ over en speelt sindsdien in uitverkochte zalen. Eerder recenseerde Indisch 3.0 zijn voorstelling. Afgelopen maand, voor een van de laatste voorstellingen van dit jaar, interviewde Caroline Wetzels hem in Helmond.

Tekst: Caroline Wetzels. Fotografie: Patrick van Beek

Een persoonlijke getuigenis

Diederik van Vleuten is cabaretier, musicus en tekstschrijver. Jarenlang toerde hij met Erik van Muiswinkel het land door. Op de dag dat het duo besloot te stoppen kreeg hij van zijn vader het familiearchief. Het archief omvat zeven kisten vol geschiedenis en herinneringen, waaronder de memoires van oudoom Jan die getuige was van de val van Nederlands-Indië. Het was meteen duidelijk dat hij hier iets mee moest doen. Dat de voorstelling zoveel los zou maken, had hij echter nooit verwacht.

(c) Patrick van Beek / Indisch 3.0

“De dag dat ik het archief kreeg ging er een deur voor me open. Ik wist dat het er was, maar toen ik het in handen kreeg, restte nog een vraag: ‘Kan ik hier iets mee in het theater?’ Die vraag is inmiddels overtuigend beantwoord: het publiek komt van heinde en verre om Daar werd wat groots verricht te zien. De voorstelling vertelt het persoonlijke verhaal van oudoom Jan die geboren werd in Indië.

 

” Dit is niet alleen het verhaal van oom Jan, dit is ook het verhaal van hun opa, jouw oma.”


Oom Jan groeide er op, maar ging naar Nederland om een ‘gedegen opvoeding’ te genieten. In 1930 keerde hij terug naar Insulinde. Hij werkte als planter op verschillende ondernemingen en ontmoette zijn vrouw Aukje. Hij maakte er de oorlog en internering mee, de politionele acties en de soevereiniteitsoverdracht en schreef zijn ervaringen nauwgezet op. Het waren ervaringen die hem erg aangrepen.

“Het is niet omdat ik mijzelf zo belangrijk vind dat ik dit geschreven heb, maar ik vind wel dat ik in een belangrijke tijd geleefd heb. De veranderingen die zich in mijn tijd voltrokken zijn als een waterval over ons heen gekomen. Daarvan wil ik nog eenmaal getuigen,” begint Jan zijn memoires.

De reacties die de cabaretier over de voorstelling krijgt, zijn als een waterval over Diederik heen gekomen. “Het is in de eerste plaats een theatervoorstelling voor het gewone publiek, je hoeft niks van Nederlands-Indië te weten. Een verhaal over twee gewone mensen in een ongewone situatie. Maar wat maakt het veel los in de Indische gemeenschap. Hele families komen naar de voorstelling kijken.”

(c) Patrick van Beek / Indisch 3.0

Van Vleuten wist dat het een aangrijpend verhaal was, maar wat het zou doen, geen idee. Hij had nooit kunnen bedenken dat dit zoveel teweeg zou brengen.

“Na iedere voorstelling komen de reacties. Een jongen van 18 jaar, die mailt dat hij totaal geen weet had van wat zich daar ooit had afgespeeld. Maar, dit is niet alleen het verhaal van oom Jan, dit is ook het verhaal van hun opa, jouw oma”.

 

“Wat ik doe met Daar Werd Wat Groots Verricht is nog niet eerder gedaan. Daar ben ik trots op.”


Hij krijgt ook reacties van mensen die zelf een connectie hebben met zijn oom Jan. Zo noemt hij in de voorstelling de boot waarmee Jan naar Nederland is gekomen, op dat moment sprongen de tranen in de ogen bij een vrouw in het publiek. Ze vertelde dat haar vader de kapitein was van dat schip, hij had oom Jan naar Nederland gebracht.

En zulke reacties krijgt hij regelmatig. Hij heeft pakken vol met mails en brieven en reageert op alle reacties die hij krijgt. “Mensen schrijven zulke hartverscheurende dingen, ik moet gewoon reageren. Over een paar jaar zijn ze er niet meer, die generatie is dan weg. Als dit voorbij is ga ik denk even op een bankje zitten en terugkijken naar wat ik allemaal heb meegemaakt. Ik heb nog helemaal geen tijd gehad om dit allemaal te verwerken.”

Toekomstplannen

Volgend jaar zal er een reprise komen van de voorstelling: theaters konden niet wachten om hem nog een keer te boeken. Onder andere de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. De voorverkoop is al begonnen. Ook zal de voorstelling op DVD worden uitgebracht. De opnamen hebben inmiddels plaatsgevonden. Hij is blij met de voorstelling die hij heeft gemaakt.  “Ik heb mijn vorm in het theater gevonden. Door toeval of voorbestemming. Wat ik doe met Daar Werd Wat Groots Verricht is nog niet eerder gedaan. Daar ben ik trots op.”

Ondertussen is Diederik bezig aan een boek over deze familiegeschiedenis. De werktitel van het boek is Oom Jan en de val van het Nederlands imperium in Zuidoost Azië. “Een groteske titel”, benadrukt hij. “De kleine Nederlander versus de grote gebeurtenis. De titel spreekt ook van de val. Zo zien wij het. De Indonesiërs zagen het precies andersom. Bij ons werd de vlag gestreken, bij hen ging de vlag in top. En oom Jan stond er met zijn neus bovenop.”

Voor verdere informatie over zijn komende tour kunt u terecht op zijn site www.diederikvanvleuten.nl

Diederik van Vleuten: verfrissend en oprecht

Daar werd wat groots verricht. Afbeelding: www.diederikvanvleuten.nl

Eindelijk: met respect en humor vertellen over Indië

De aankondiging op de website van Diederik van Vleuten (bekend van o.a. tv) liegt er niet om: “Wegens grote belangstelling wordt ‘Daar werd wat groots verricht’ in 2012 hernomen. In de periode januari tot en met maart volgt er een extra tournee.” Na het zien van de voorstelling in een uitverkochte Rijswijkse Schouwburg, ben ik daar blij om: iedereen in Nederland zou dit stuk moeten zien, Indisch of niet.

Diederik van Vleuten vertelde tijdens de Indië-herdenking in 2008 al over de memoires van Jan van Vleuten, zijn oudoom die de Japanse bezetting heeft meegemaakt. Van Vleuten stond toen nog aan de vooravond van ‘Daar werd wat groots verricht’ (DWWGV). En, ik zal eerlijk zijn, toen ik hem deze plannen hoorde aankondigen, dacht ik ‘Waarom moet een Nederlander dit verhaal nou weer vertellen? Dan trekken zij wéér alles naar zich toe, het verhaal van de Indo in de kampen mag onderhand wel eens verteld worden, die groep is al onzichtbaar genoeg.’  Inmiddels zeg ik: ‘I stand corrected’. Dit ís het verhaal van veel van onze grootouders, verteld op een eerlijke, respectvolle manier zonder verwijten.

Op Kerstavond 1982 gaf oudoom Jan het gezin Van Vleuten zijn memoires: vier cahiers over zijn leven in Indië. In de voorstelling van twee keer 67 minuten én een pauze (‘Oom Jan was een ouderwetse man, en ouderwetse mannen verdienen een ouderwetse pauze. O nee. Dat zeg ik niet goed, oom Jan was niet ouderwets, hij was uit een andere tijd.’) namVleuten de -bomvolle- zaal door die memoires mee. Jan van Vleuten is als zoon van een Hollandse tuan besar geboren in Indië, opgegroeid in Nederland (‘zijn ouders waren bang dat hij zou verindischen, hij sprak op zijn vierde beter Maleis dan Nederlands”) en in de jaren ’30 weer teruggekeerd naar zijn ‘land van herkomst’, heeft de archipel na de bezetting als evacué verlaten, is teruggegaan en heeft uiteindelijk, net als al die andere repatrianten, Indonesië in de jaren vijftig definitief verlaten.

Wat Van Vleuten’s performance onderscheidt van eerdere producties (zoals de film Het jaar 2602 en boeken van Hella Haasse, Van Dis, Kousbroek en Brouwers) is zijn humor, het respect voor de keuzes van die generatie (‘oom Jan was geboren in 1906’) en de volledigheid van het verhaal. De cabaretier weet in DWWGV humor feilloos in te zetten. Om geheugensteuntjes in het verhaal in te bouwen zonder langdradig te worden. Om moeilijke momenten te verluchtigen. En om oordelen uit te spreken zonder dat belerende toontje (‘Ja, dat koloniale systeem was natuurlijk hartstikke fout. Maar als ik soms kijk naar de afbeelding van het landhuis van mijn overgrootvader tuan besar Panplieten denk ik, dat kolonialisme heeft niet voor niets 300 jaar stand gehouden!’).

Humor gebruikt hij ook om – herkenbare – verbazing respectvol uit te dragen. Want het respect dat de cabaretier toont aan voor de keuzes van de generatie van onze grootouders, komt oprecht en integer over. Van Vleuten verstaat de kunst om onderscheid te maken tussen de liefde die hij voor de persoon heeft gevoeld en afstand die hij voelt tot de denkbeelden van die persoon. Zo benadrukt de performer dat het niet zijn verhaal is, maar dat van zijn oom. En vertelt hij hoe gek hij was op zijn oma Maggie, die Diederik alleen wel toefluisterde, toen hij met een donker Indisch vriendinnetje thuiskwam, dat zij het landgoed wel in blanke handen wilde houden.

Tot slot: die volledigheid van het verhaal. De buitenkampers. De treinreizigers die in 1945 op Java door peloppers vermoord werden. De aandacht voor de aankomst van repatrianten die na een aantal schepen verwaterde. Zomaar een paar voorbeelden waaruit ik concludeerde dat de cabaretier zich echt verdiept heeft in de Indische geschiedenis en heeft geluisterd naar de commentaren die hij kreeg bij het schrijven en de try-outs.

Mijn vriend en ik, beiden opgegroeid in gemengde Indo-totokfamilies, waren naar deze voorstelling gegaan omdat mijn vader (zoon van een totok en een Indo-Europese, net als mijn vriend) de kaartjes kado had gedaan. Gelukkig maar, gezien mijn wantrouwen was ik er waarschijnlijk niet uit mezelf heengegaan: ik heb mijn portie Adriaan van Dissen en Hella Haasse’s van deze wereld wel gehad.
Diederik van Vleuten laat met ‘Daar werd wat groots verricht’ een nieuw en fris geluid horen in Indisch Nederland: dat van de zichzelf relativerende Hollander die met respect, humor en oprechte interesse de Indische – complexe – geschiedenis toegankelijk maakt voor een breed publiek. Gaat dat zien, gaat dat zien.
Diederik van Vleuten. Daar werd wat groots verricht. Sinds 201o in theaters, nog te zien tot en met mei 2011. Reprise:  januari t/m maart 2012. Nieuwe speeldata in mei 2011 bekend.