II – Indische vrouwen in de kunst

Balinese Schone - Han Snel (1925-1998). © Tabitha Lemon/Indisch 3.0 2012

Deel 2 van het drieluik over de verkooptentoonstelling Nederlands-Indië/Indonesië/Nederland

Door Tabitha Lemon (fotografie) en Kirsten Vos (tekst)

-vervolg-

Indische vrouwen in de kunst

Terwijl we door het smalle, hoge grachtenpand lopen, valt langzaam maar zeker op dat ‘vrouwen’ een inspiratiebron zijn voor zowel hedendaagse als klassieke kunstenaars en voor zowel mannen als vrouwen.

Tijdens de bezichtiging vertrouwt Frans ons toe dat er weinig Indische kunstkopers langskomen. ‘De bezoekers zijn Indisch, maar er wordt nog te weinig verkocht. Willen galeriehouders werk van jonge Indische kunstenaars exposeren, dan zijn er uiteindelijk kopers nodig om van een succes te kunnen spreken.’ Is er eigenlijk al werk verkocht? ‘Jawel. Van Heri Dono, de Indonesische hedendaagse kunstenaar,’ vertelt Frans.

Wij hadden vroeger thuis nooit kunst, bedenk ik me. Wel een schilderijtje hier of daar, maar geen Kunst. Zijn Indische Nederlanders eigenlijk kunstkopers? Wat vind jij?

Verkooptentoonstelling (dat betekent dus dat je daar kunst kan kopen, ja..) Nederlands-Indië, Indonesië, Nederland. Verleden-heden-toekomst. Met werk van oa Ingrid van der Hoeven, Heri Dono en Rudolf Bonnet. Openingstijden: woe t/m zondag van 14.00 – 17.30 uur, t/m 25 mei 2012. Galerie Frank Welkenhuysen, Lichte Gaard 3, 3511 KT Utrecht. www.kunstexpert.cim. 030-2671867.

Definitief programma kumpulan

IndoTalent3.0 Kumpulan 2012. Download de flyer. Illustratie: Remona Poortman.

Met nog een paar dagen te gaan, presenteren we jullie met veel plezier het definitieve programma van de kumpulan. De grootste verandering? Het eten!

Zoals we afgelopen vrijdag op Facebook lieten weten, heeft hoofdsponsor restaurant Blauw besloten om een Indisch buffet aan te bieden, waarvoor wij -en als jij erbij bent, ook jij – ze erg dankbaar zijn. Hierdoor verandert het begin van de avond. Heb jij je kaarten al besteld?

IndoTalent 3.0 – 11 mei 2012, Den Haag.

@ Cafe Blossom

17.30Deuren open. Tijd om de fotoexpo van Armando Ello (Verborgen Identiteit) en de dvdpresentatie van Nasi Idjo (Aanpassen!) te bekijken, op de eerste verdieping. Deze blijft de hele avond toegankelijk.
18.30Welkom!
18.45Deel 1 van het optreden van Ricky Risolles
19.15Indisch buffet, aangeboden door restaurant Blauw.
20.15De Indo Draait Door: wat is hét talent van de 3e generatie? Tafelheer: Patrick Neumann. Gasten: Armando Ello, Iris Cousijnsen en Frans Leidelmeijer. Sidekick (in de zaal): Charlie Heystek.
21.15Prijsuitreiking HWWGV
21.30De winnaar van HWWGV met de meeste stemmen draagt voor.
21.45Korte pauze
22.00Deel 2 van het optreden van Ricky Risolles
22.30De toekomst van Indisch3.0 & afscheid van Charlie en Merah
23.00Muziek en Ngobrol
23.30Afronding

Nog nooit van Ricky Risolles gehoord? Kijk maar eens naar hoe Ricky omgaat met mails.

Bereikbaarheid

Locatie: Cafe Blossom, Anna Pauwlonastraat 70c, Den Haag.

Cafe Blossom ligt in de buurt van het Vredespaleis en op de hoek van de Anna Pauwlonastraat en de Laan van Meerdervoort. Voor de ramen zullen die avond de foto’s van Armando hangen, dus jullie zullen het makkelijk kunnen vinden met de auto. Het is (helaas) wel betaald parkeren.

Komen jullie met het OV, neem dan bus 24 (Centraal Station) richting Kijkduin, tram 1 (Hollands Spoor) richting Scheveningen Noorderstrand. Beide uitstappen bij halte Vredespaleis.

Hou het Vredespaleis aan je rechterhand en loop richting Laan  van Meerdervoort; dat betekent dat je de tram- en bushalte in de rug hebt. Als je gewoon rechtdoor loopt, zie je bij het voetgangersstoplicht al Cafe Blossom rechts op de hoek zitten.

 Veelgestelde vragen

“Is de kumpulan voor jong en oud?”
De kumpulan is voor iedereen die zich aangesproken voelt door het programma.

“Kan ik ook een kaartje contant bij jullie afrekenen?”
Nee, sorry, dat behoort niet tot de mogelijkheden. Ook aan de deur een kaartje kopen niet. De tickets zijn via ons ticketscript-account te verkrijgen. Je hebt ze dan meteen in je mailbox. Als we straks een grote organisatie zijn met genoeg mensen in dienst, zijn de zaken misschien anders, maar nu organiseren we dit nog ‘lean & mean.’

“Maar jullie kumpulan is toch alleen voor members?”
Nee hoor. Iedereen is welkom. We organiseren de kumpulan juist om Indo’s met elkaar in contact te laten komen.

I – Indisch eten in de hedendaagse kunst

Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht

Deel 1 van een drieluik over de verkooptentoonstelling Nederlands-Indië/ Indonesië/ Nederland

Door Tabitha Lemon (beeld) en Kirsten (tekst)

Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht
Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht. (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

Sinds 1 april 2012 staat de galerie van Frank Welkenhuysen in Utrecht in het teken van Nederlands-Indie/ Indonesie/ Nederland. Daar exposeert Welkenhuysen samen met Frans Leidelmeijer (‘De Blauwe Kamer‘) en Heleen Sent (Kini ya Kini),  tientallen hedendaagse en klassieke werken over de voormalige kolonie, Indonesië en Nederland. Komende week besteedt Indisch 3.0 aandacht aan deze expo, in drie delen, met commentaar van Frans Leidelmeijer.

Het eerste deel brengt hedendaagse werken in beeld over Indisch eten. Deel 2 (dinsdag) laat zien hoe kunstenaars, vroeger en nu, vrouwen & Ind(ones)ië in beeld brengen. In de laatste aflevering (woensdag) focussen we op een van de derde generatie kunstenaars: Remona Poortman.

Deel 1: Indisch eten in de hedendaagse kunst

Tjobek en oelek
"Prachtig he, dit werk? Ik zei tegen hem, Charles, maak nou eens wat met eten. En dan maakt ie zoiets geweldigs. Het is alleen nog niet verkocht. Begrijp jij dat nou?" Tjobek en oelekan - Charles Hubert Jansen (2e gen). (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

 

Edith Bons
"Edith is tweede generatie en gebruikt altijd rijst in haar werken. Bijzonder hè?" (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012
Ingrid van der Hoeven - Body 3 en Slip 2 (2008) - Kroepoek op papier
"Ingrid is derde generatie en beeldend kunstenaar. Dit zijn een bikinitop en slip, helemaal van kroepoek." Ingrid van der Hoeven - Body 3 en Slip 2 (2008) - Kroepoek op papier. Los verkrijgbaar. (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

 

Verkooptento0nstelling (dat betekent dus dat je daar kunst kan kopen, ja..) Nederlands-Indië, Indonesië, Nederland. Verleden-heden-toekomst. Met werk van oa Ingrid van der Hoeven, Heri Dono en Rudolf Bonnet. Openingstijden: woe t/m zondag van 14.00 – 17.30 uur, t/m 25 mei 2012. Galerie Frank Welkenhuysen, Lichte Gaard 3, 3511 KT Utrecht. www.kunstexpert.cim. 030-2671867.

 

 

Hacking History – Monument Indië Nederland

Een reportage van Sarah Klerks over de bijeenkomst Hacking History op 5 mei 2012.

Foto en tekst: Sarah Klerks

 

Het Van Heutsz-monument, nu bekend onder de naam Monument Indië Nederland, is een monument dat sinds de oprichting in 1935 voor veel discussie heeft gezorgd. Want hoe kon men openlijk een koloniale oorlogsmisdadiger als Van Heutsz vereren in de publieke ruimte? Bekladding, vernielingen en bomaanslagen waren het gevolg. Uiteindelijk werd in 2001 besloten de naam van het monument te veranderen. In 2007 werd het monument zelfs uitgebreid en opnieuw onthuld, waarna het ineens stil werd rondom het monument.

 

Monument Indië Nederland voor de onthulling. © Sarah Klerks/Indisch3.0 2012

 

Een herinneringscultuur tot stand brengen 

Om de stilte rondom het monument te doorbreken besloten Framer Framed en het Amsterdams 4 en 5 mei Comité de bijeenkomst Hacking History op 5 mei 2012 te organiseren. Tijdens deze bijeenkomst werd er gediscussieerd over de rol en toekomst van het monument. Het monument dient als een gedenkteken met als doel de relatie tussen Nederland en Indië tijdens de koloniale periode in herinnering te roepen. Centraal in de discussie stond dan ook de vraag hoe er een herinneringscultuur tot stand gebracht kan worden.

Na een optreden van Oympia Latupeirissa werd het vernieuwde monument door kunstenaars Klaas van Gorkum en Iratxe Jaio onthuld. Met deze onthulling werden de mensen opgeroepen zelf een betekenis aan het monument te geven. Zo pleite Olympia Latupeirissa, met haar Spoken Words performance, voor de bevrijding van de Molukse gemeenschap. Meerdere malen herhaalde zij het woord merdeka (vrijheid), onder andere merdeka voor de Molukse KNIL soldaten.

 

Olympia Latupeirissa bij het Monument Indië Nederland. © Sarah Klerks/Indisch3.0 2012

 

Gevoel van miskenning

Na Olympia Latupeirissa gaf acteur Bo Tarenskeen een optreden. Hierin ging hij op zoek naar een ouderwets duikerspak en een metaaldetector. Deze twee symbolische objecten had hij nodig om het in het verleden gestolen Van Heutsz plakkaat op te kunnen duiken. (Naar verluid zou het plakkaat in het water zijn gegooid.) Bo Tarenskeen concludeerde dat het monument stond voor het gevoel dat de Indische geschiedenis niet erkend werd in Nederland. Hij vroeg zich af of het monument dit gevoel van miskenning zou kunnen verzachten.

Na Bo Tarenskeen hield ik een speech. Ik gaf aan de geschiedenis van het monument symptomatisch te vinden voor het onvermogen van Nederland om op een volwassen manier haar koloniaal verleden te verwerken. Naar mijn idee zou het beter zijn het monument weer het Van Heutsz-monument te noemen en vermelding te maken van de oorlogsmisdaden die Van Heutsz heeft begaan. Op deze manier kan de confrontatie met het pijnlijke koloniale verleden eindelijk eens echt beginnen.

 

Bo Tarenskeen & Sarah Klerks. © Sarah Klerks/Indisch3.0 2012

 

Verdeelde meningen

Het buitenprogramma werd afgesloten door presentatrice Sylvia Dornseiffer, waarna alle aanwezigen uitgenodigd werden voor de vrijheidsmaaltijd in het tegenovergelegen Amsterdams Lyceum. Tijdens de maaltijd bleek wel dat het evenement niet onopgemerkt was gebleven, niet in het minst door de aanwezigheid van vele BINDO’s (Bekende Indo’s). Onder meer Nancy Jouwe, John Jansen van Galen, Jet Bussemaker, Sylvia Pessireron en Yvonne van Genugten deelden hun mening met de gasten.

Tijdens het diner waren de meningen duidelijk verdeeld over het monument. Sommigen wilden dat ook de goede daden, of de tweeslachtigheid van Van Heutsz, bij het monument zouden worden vermeld. Hierbij werd gedacht aan zijn ethische politiek. Ik geloof dat ik mij bijna verslikte in mijn nasi rames na het horen van deze gedachte. Het is duidelijk dat de discussie over dit monument zeer levendig is. Dat doel van de bijeenkomst is behaald. Maar of er sprake zal zijn van zoiets als een levendig herinneringscultuur rondom dit monument? Daar zet ik mijn vraagtekens bij.

 

Tijdens de vrijheidsmaaltijd. © Sarah Klerks/Indisch3.0 2012


Jonge Indo in de Keuken: Enzo Schatz

Normaal gesproken interviewen we in deze rubriek kokende Indo’s, maar dit keer doen we het net even anders. Ik interview Enzo Schatz (27), fulltime bedieningsmedewerker bij en binnenkort bedrijfsleider van Indisch restaurant Blauw in Utrecht. 

Manusje van alles
Onderweg naar het cafeetje waar ik Enzo zal ontmoeten, bedenk ik mij dat wij als twee Indische horecadieren wel ontzettend veel met elkaar te bespreken moeten hebben. En ik heb gelijk, we hebben nog geen koffie of we praten al honderduit. Ik moet mijzelf zelfs tot de orde roepen om Enzo te interviewen en vraag hem als eerste hoe lang hij al werkzaam is in de horeca. ‘Pas anderhalf jaar,’ vertelt Enzo. ‘Blauw is het eerste restaurant waar ik werk.’

Na de middelbare school heeft Enzo eerst een tijd in het leger gezeten. Waarop hij nog drie seizoenen heeft gezeild en uiteindelijk anderhalf jaar geleden via zijn vader in de horeca terecht kwam. Enzo’s vader is Indisch en stelde, nadat die bij Blauw had gegeten, zijn zoon voor bij Blauw te gaan werken. En zo geschiedde. Ik informeer of het werken in een Indische restaurant een bewuste keuze was. ‘Nou, ja en nee, denk ik,’ antwoordt Enzo. ‘De link tussen mij en Blauw is natuurlijk het Indische, maar werk moet ook leuk zijn. Bij Blauw werken is heel leuk, maar of dat nou door het Indische komt?’

Het Indische zorgde er bij Enzo thuis in ieder geval wel voor een hechte gezinssituatie. De band met zijn broer en zussen is ontzettend sterk, maar ook met de rest van de familie is hij close. ‘Ik merk dat de familieband bij ons sterker is dan die bij familie van niet-Indische vrienden. Wij zijn veel closer. Mijn oma speelt ook een belangrijke rol in die hechtheid.’ Ook het overbekende ‘Indische zwijgen’ heeft een plekje in de familie van Enzo: ‘Mijn opa heeft aan het spoor gewerkt, maar welk spoor weten we niet. Hij wilde er nooit over praten. Ik zou mijn opa typeren als ‘temperamentvol.’ Ik zie dat dit effect heeft gehad op onze familie, vooral op mijn ooms en tantes.’ Als ik Enzo vraag hoe dit dan effect had, weet hij hier geen concreet antwoord op te geven: ‘Ja, moeilijk.’

Restaurant Blauw in Utrecht

Op de werkvloer en in de keuken
Enzo is ondanks zijn korte tijd in de horeca wel een echte horecajongen. Althans, dat baseer ik op gevoel, net zoiets als dat ‘Indische gevoel’. Hij heeft hart voor de zaak en weet van aanpakken.  ‘Binnen Blauw heerst een Indische, ontspannen en sociale sfeer.’ Vertelt Enzo. ‘De hiërarchie die de Franse keuken typeert zul je hier niet tegenkomen.’ Enzo vertelt verder: ‘Onze chef en koks komen allemaal uit Indonesië en spreken niet allemaal Nederlands. Maar soms is het niet nodig om met woorden te communiceren. Dat heeft met aanvoelen te maken, open staan voor elkaar, en er open voor staan om als een team te kunnen werken. Misschien is dat wel een beetje Indisch… Maar het kan ook de teambuilding zijn.’ Hierop vraag ik of de band met Indische collega’s anders is dan met zijn Nederlandse collega’s. Enzo: ‘Nou, met mijn Indische collega Saar ben ik twee handen op een buik. We zijn op elkaar ingespeeld, voelen elkaar aan en het klikt heel goed tussen ons. Die band heb ik niet met mijn Nederlandse collega’s, maar misschien zit dat verschil ook meer in parttime en fulltime medewerkers. Des te vaker je met iemand werkt, hoe beter je samenwerkt. Dat hoeft volgens mij niet per sé aan het Indische te liggen.’

Restaurant Blauw. Foto: http://www.flickr.com/photos/one-thirteen/

Wel of niet door het Indische, Enzo merkt toch een verschil tussen Nederlandse en Indische gasten. ‘Het contact met Indische gasten loopt lekker, er is een soort klik. ’ Die klik heeft hij niet met Nederlandse gasten, althans: ‘Ik vang wel eens een discussie tussen Nederlandse en Indische gasten op over mijn afkomst. Indische mensen zien het meteen dat ik Indo ben. Soms vermoeden Nederlandse gasten ‘iets’,  maar meestal hebben ze er geen flauw benul van dat ik Indisch ben.’ Als ik vraag wat die klik met Indische gasten dan precies is, zegt Enzo: ‘Ik denk dat het te maken heeft met de onderlinge herkenning. Vaak registreer ik dat niet eens bewust.’

Na het interview verzanden Enzo en ik in allerhande gespreksonderwerpen, en zijn we voor ik het weet drie uur verder. ‘Ja,’ zegt Enzo, ‘met sommige mensen heb je een klik. Misschien is dat dan toch het Indische.’

 

P.S. Ken/ben jij een Jonge Indo die graag in de keuken staat, en die mee zou willen werken aan een aflevering van “Jonge Indo in de Keuken”? Laat het ons weten via liselore@indisch3.nl