INDOroutes 14 juni in Amsterdam – voor en door Indische jongeren!

Zoals veel van jullie weten is een groot deel van de Indische jongeren bezig met hun roots en Indische achtergrond, zoals jullie. Ze zijn op zoek naar familieverhalen, bloggen en schrijven er scripties over, maken er documentaires of foto series over, etc. Op zaterdag 14 juni geeft het Indisch Herinneringscentrum – in samenwerking met de Stichting Herdenking 15 augustus 1945 – deze jongeren een plek waar ze ervaringen kunnen delen en elkaar kunnen inspireren. Zo wordt bij een nieuw en jonger publiek een groter bewustzijn van de Indische geschiedenis gecreëerd. Tijdens deze dag hebben jongeren zelf een actieve inbreng, onder andere door middel van workshops, film, muziek, pitches en een informatiemarkt.

Om 14.00 uur zal na de aftrap van Marscha Holman, Bo Tarenskeen openen met een welkomswoord. Een documentaire en pitches van jongeren met roots in Indonesië volgen elkaar in rap tempo op. Nog meer inspiratie krijg je tijdens de workshops. En in de Indische Salons praat je mee over hoe Indisch je bent en hoe je tegenover 15 augustus staat.

De dag vindt plaats in het Bijlmer Parktheater, Anton de Komplein 240, Amsterdam op zaterdag 14 juni a.s. van 14.00 – 19.00 uur. Kaartjes kun je kopen op www.bijlmerparktheater.nl.

Hieronder vind je de inhoud van de dag. Like de Facebook pagina van het Indisch Herinneringscentrum en blijf op de hoogte van updates over de vierde workshop en het definitieve programma.

Tot 14 juni!

 

Workshops

Geef je interview meer impact met video (door Armando Ello); Out of the box met jouw Indo Box (door Nasi Idjo en Indisch Zwijgen? Me hoela); Hoe herinneringen levend te houden (door Simone Berger).

Indische Salons (door Bo Tarenskeen)

Hoe Indisch ben jij?
Wat heb jij met 15 augustus?

Pitches

Door Wouter Neuhaus, Remona Poortman, Armando Ello, Dewi van Beek, Miko Carels, Bernice van Grondelle en Olympia Latupeirissa (OIL).

Documentaire

De koffer. Zoektocht naar een Indisch verleden (van Dewi Staal).

Informatiemarkt

Met o.a. Indisch3.0, Oorlogsgravenstichting, Indonesia Nederland Youth Society, Merapi Tour & Travel.

Dansbare muziek tijdens de borrel

INDOroutesDJ Sir Rocco

Oosterse taferelen, Westerse stijl

Zelfportret Raden Saleh. Bron: www.tropenmuseum.nl

Zelfportret Raden Saleh smaakt naar meer

Tijdens mijn eerdere bezoek aan het Tropenmuseum, had ik twee missies: ik wilde de vaste tentoonstelling Oostwaarts bekijken en het enige bekende, onlangs aangekochte zelfportret van Raden Saleh aanschouwen. Bij Oostwaarts kon ik schilderijen van verschillende kunstenaars bewonderen, maar ik vond er helaas geen van Raden Saleh tussen. Ik neem je weer even mee terug, naar die bewuste dag.

En dat terwijl het artikel over Saleh op de website van het Tropenmuseum kopt met ‘Unieke aanwinst van Indonesische kunstschilder van wereldfaam’. Jammer, ik ben erg nieuwsgierig naar het werk van deze Indonesische Rembrandt. Ik hoop dat ik er niet overheen gekeken heb.

Ik ga alsnog op zoek naar het zelfportret. Ik verwacht een statig portret, groot en indrukwekkend, met iets dramatisch, aangezien Saleh (1811-1880) leefde ten tijde van de Romantiek. Een stroming in de schilderkunst, die qua stijl lijkt op de klassieke stijlen, maar met meer fantastie en emotie, herinner ik mij van de kunstgeschiedenis-colleges.

Bescheiden
Nadat me de weg gewezen is, ben ik vooral verbaasd. Niks statig portret: het zelfportret is een heel klein bescheiden schilderijtje. Het enige dat voldoet aan mijn verwachting is de gouden lijst, die verzuipt in de enorme witte wand waaraan het schilderij hangt. Licht teleurgesteld ga ik het portretje van dichtbij bekijken en dan weet het me gelukkig alsnog te overtuigen. Waar klassiek geportretteerde personen vaak een (in mijn ogen) afstandelijke blik hebben, kijkt Saleh je helder aan. Het is duidelijk een schilderij ‘oude stijl’, dat mij niet altijd aanspreekt, maar de losse penseeltreken geven het wat spontaans. Dat maakt de teleurstelling goed.

Saleh kijkt je helder aan.

Op de wand ernaast lees ik dat Saleh in 1829 naar Nederland kwam, toen hij 18 was, om zijn talent te ontwikkelen. Toen hij in 1851 weer wegging, kreeg hij de titel ‘Schilder des Konings’ mee. In Den Haag schilderde hij veel oriëntaalse jachtpartijen en dramatische composities (dus toch!). Een plaatje van ‘Een Boschbrand’ uit 1849 maakt me nieuwsgierig. De stijl associeer ik met typisch westerse taferelen, maar nu zie ik vuur, rook en tijgers. Ik had het graag in het echt gezien. Zo’n onwesters beeld in deze typisch Westerse stijl heeft iets vervreemdends.

Uniek of niet?
Om over dit schilderij te schrijven, heb ik behoefte aan meer informatie. Ik google ‘Raden Saleh’ en belandt op de website van het Rijksmuseum, dat een zelfportret van Raden in de collectie heeft. Ik dacht dat het Tropenmuseum een zelfportret had aangekocht, dat uniek is, doordat het het enige bekende zelfportret is van Saleh? Ik pak de hand-out van het museum erbij en daarop staat hetzelfde statige portret van Saleh met als onderschrift dat het geschilderd is door Friedrich Carl Albert Schreuel. Als ik die naam google, kom ik weer op de website van het Rijksmuseum uit. Op deze pagina blijkt hij het dus niet geschilderd te hebben en is het exemplaar van Tropenmuseum toch uniek.

 Een onwesters beeld in Westerse stijl heeft iets vervreemdends.

Het zelfportret van Raden Saleh © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Oosterse taferelen in een Westerse penseelstreek
Ik ga je niet vertellen dat je naar Amsterdam moet snellen om het schilderijtje te bekijken. Het was namelijk tot 19 augustus te bezichtigen. Mochten ze een keer een overzichtstentoonstelling maken met het werk van deze kunstenaar (en zijn tijdsgenoten), dan zou ik zeker gaan. Wie weet ervaar ik meer dan alleen Oosterse taferelen in een Westerse penseelstreek en ontdek ik overeenkomsten en verschillen tussen de twee culturen via dit medium. Ik ben benieuwd naar meer werk dat deze man wereldfaam bezorgd heeft. Jij ook? Laat het ons weten, wie weet brengen we het Tropenmuseum op een idee…

 

The Indonesia Pavilion at the 2012 Floriade

Indonesia Pavilion at Floriade. Foto: jossarisfoto.info

On one of the first seriously sunny days this summer, the entire Indisch 3.0 crew went to Venlo, to visit the Indonesia Pavilion at the 2012 Floriade. In honor of the national indepence day in Indonesia, we have edited our footage and created an impression of the typically Indonesian pavilion. 

Indonesia Pavilion at Floriade. Foto: jossarisfoto.info
Indonesia Pavilion at Floriade. Foto: jossarisfoto.info

The Indonesia pavilion receives 6.000 visitors each day, and 10.000 people on weekend days, pavilion director Redha Maha tells us. Indonesia wanted to present itself at this horticultaral event, mainly to attract tourists to Indonesia, interest investors and connect with others countries, European and otherwise.

The pavilion represents Indonesia, with its diverse cultures and religions, united as one. The crew is entirely Indonesia, to create an authentic Indonesian atmosphere. When the Floriade is over, the organization might donate the Sulawesi house to Venlo and dismantle the other houses, to sell it to interested parties. Mr Maha is certain that they won’t ship it back to Indonesia the same way it came here: in 11 containers.

Near the entrance, we notice a sawah, with padi. “Yes, we tried to grow rice here, what do you think? It hasn’t reach 30 centimeters yet, has it?” He smiles. “Yes, the climate is too different.”

Reportage: Oostwaarts!

Tropenmuseum Amsterdam © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Een uitgebreide en informatieve tentoonstelling

Van 13 tot 17 augustus 2012 organiseert magazine Indisch 3.0 een themaweek over het Nederlandse kolonialisme in Indonesië. Deze reportage over de drie tentoonstellingen van ‘Oostwaarts!’ in het Tropenmuseum maakt daar onderdeel van uit. 

Gedeelde roots
Op de website van het Tropenmuseum lees ik dat het in 1871 in Haarlem is geopend als ‘Koloniaal Museum’ met als doel “grondstoffen, natuurvoortbrengselen en volksvlijt uit de Nederlandsche overzeesche bezittingen” te tonen. In 1926 verhuist het museum naar Amsterdam-Oost en na de onafhankelijkheid van Indonesië besluit het museum haar blik te verbreden. De roots van het Tropenmuseum liggen dus, net als die van ons, in Nederlands-Indië. En dat verklaart de enorme schat aan voorwerpen, kunst en verhalen die op de eerste verdieping te bezichtigen is. Het is veel. Voor je het weet ben je alles aan het lezen, laat je de symboliek op je inwerken, leg je allerlei verbanden en ben je 45 minuten verder, terwijl je nog meer dan tweederde van de verdieping moet bekijken.

De roots van het Tropenmuseum liggen in Nederlands-Indië.

Het koloniale theater van 350 jaar Nederlands kolonialisme © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Gedeelde symboliek
‘Zuid-Oost Azië, bezielde cultuur’ laat je voorwerpen zien uit Indonesië, maar bijvoorbeeld ook uit Thailand, Vietnam, Maleisië en de Filippijnen. Het leert je over de overeenkomsten in de symboliek die deze culturen rijk is, (draken, vogels, bloemen en hurkende mensen) en her en der zul je een verklaring vinden voor dat vreemde gebruik van je opa of oma. Deze presentatie mag een update krijgen: er missen letters van de teksten en het computerspel is zelfs voor de allerkleinste bezoekers niet ‘cool’ genoeg.

Gedeelde geschiedenis
In het ‘koloniaal theater’ over 350 jaar Nederlands kolonialisme staan verschillende figuren die met hun verhalen inzicht geven in hun leven. De kunstenaar vertelt over zijn fascinatie met Bali, de ‘inlandse’ ambtenaar deelt zijn frustratie met je. De poppen zijn van het niveau ‘Madame Tussaud’, de willekeurige, doorzichtige en oplichtende ledematen verraden dat het hier om poppen gaat. Voor een vrouw op leeftijd zijn ze een kunstwerk op zich, ze vergeet te luisteren naar wat ze te vertellen hebben. De jonge dochter van een andere bezoeker griezelt van een oplichtend oor en wil snel doorlopen.

Het theater wordt omlijst door voorwerpen en schilderijen uit dezelfde tijd. Tevergeefs zoek ik naar werk van Raden Saleh, het tweede doel van mijn bezoek vandaag. Wel ontdek ik prachtige boeken en schoolschriften, die een gevolg waren van de ethische politiek. Ik word heel blij van de typografie, typische illustraties en zorgvuldig handgeschreven bladzijdes. Meer hiervan graag!

Tevergeefs zoek ik naar werk van Raden Saleh, het tweede doel van mijn bezoek vandaag.

Boeken en schriften naar aanleiding van de  ethische politiek © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Uit hetzelfde hout gesneden

Eenmaal bij ‘Nieuw-Guinnea’ aangekomen, begroet de airco me. De koloniale geschiedenis is beklemmend, de luchtig opgezette tentoonstelling met houtsnijwerken is een welkome afwisseling. Ook hier veel symboliek en ruimte om gewoon te kijken en te genieten van het handwerk.

Oostwaarts! is een uitgebreide en informatieve tentoonstelling die de moeite waard is om te bekijken als je bereid bent er de tijd voor te nemen. Je zal voorwerpen en verhalen herkennen die, in hun context geplaatst, meer voor je gaan leven. Ga samen met iemand van de eerste of tweede generatie deze tentoonstelling bekijken, dè manier om hierin te duiken. Een kleinzoon die ik aan de lippen van zijn oma zag hangen, bevestigde dit.

Het Tropenmuseum is van dinsdag tot en met zondag open van 10.00 tot 17.00. De entree is €10,00 (zonder audiotour). Er stoppen trams voor de deur en het museum is rolstoelvriendelijk. Meer informatie vind je op hun website. Laat je ons weten wat je ervan vond, als je bent geweest?

Nieuw Guinnea Tropenmuseum Amsterdam © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Gemeentemuseum Den Haag: magisch goud, waardevol zilver

Gemeentemuseum Den Haag. (c) LKrista Doornnosch/ Indisch 3.0 2012
Gemeentemuseum Den Haag. (c) Krista Doornbosch/ Indisch 3.0 2012
Gemeentemuseum Den Haag. (c) Krista Doornbosch/ Indisch 3.0 2012

Reportage Goud uit Java, zilver uit Batavia

Momenteel hebben twee musea aandacht voor zilver en goud uit Indië en Indonesië.  Vorige week las je een repo van Magie van de vrouw, in het Wereldmuseum in Rotterdam (tot 9 september 2012). Deze week schrijft Krista Doornbosch over de expositie in Den Haag, Goud uit Java, Zilver uit Batavia. Een verslag.

Het Gemeentemuseum Den Haag is een waar kunstwerk op zich. Het in 1935 geopende gebouw is ontworpen door één van Nederlands bekendste architecten, Hendrik Petrus Berlage, en behoort zélf tot de collectie van het Gemeentemuseum.  Ik geniet nu al – hoe bijzonder is het om me in een collector’s item te begeven en er de geur van het kunstzinnige verleden en heden op te snuiven.

Schenking
De bijzondere expositie neemt ons mee naar het prekoloniale en koloniale verleden in het voormalige Nederlands-Indië. Onze tijdreis begint bij het goud uit de Javaanse hofcultuur (0-1500 na Christus) en eindigt met het VOC-zilver uit de 17de en 18de eeuw. Aanleiding van deze waardevolle tentoonstelling is de schenking van twintig stukken VOC-zilver van architect C.J. Wagenaar waardoor het Gemeentemuseum over de grootste collectie VOC-zilver ter wereld beschikt. Reden genoeg om ons te verdiepen in dit schitterende verleden.

Aanleiding voor de tentoonstelling is de schenking van twintig stukken VOC-zilver

Magisch goud
In 732 wordt over Java gesproken als Kanakakara, een oud-Javaans woord dat vertaald kan worden als ‘overvloed aan goud’. Het gebruik van gouden voorwerpen was  voorbehouden aan mensen uit de bovenste laag van de maatschappij en aan de goden. Zij droegen gouden sieraden ter verfraaiing, maar ook vanwege de magische krachten van goud. Motieven in de sieraden verhullen de betekenis van het sieraad: kwaadafwerend of geluksbrengend.

Gedachtenisdoosje, geluksring en kwaadafwerend oorring © Krista Doornbosch / Indisch 3.0 2012
Gedachtenisdoosje, geluksring en kwaadafwerend oorring © Krista Doornbosch / Indisch 3.0 2012

De ringen op de afbeelding hebben de vorm van een zegelring en dragen een geluksbrengend motief, de  oorring is een juist voorbeeld van een kwaadafwerend sieraad. Het motief is in de vorm van een demonenkop, herkenbaar aan de bolle ogen, brede neus en mond met de tanden zichtbaar. De scherpe hoek- en snijtanden bijten in de maansikkel. De liggende maansikkel is de stand van de maan zoals die in Indonesië aan de hemel verschijnt.

het Gemeentemuseum heeft de grootste collectie VOC-zilver ter wereld

Gedachteniszilver

Typerend voor het zilver uit Batavia is de mengvorm van de oosterse versieringsmotieven en westerse vormen. Opmerkelijk is het gedachteniszilver waarbij een voorwerp is voorzien van een gekalligrafeerde inscriptie ter nagedachtenis aan een overleden persoon. Veelal werden schenkpirings, presenteerblaadjes, uit het bezit van de overledene geschonken aan de nabestaanden als erfenis. Een enkele keer functioneerde een bijzonder voorwerp als gedachtenisstuk zoals het toiletdoosje op de afbeelding waarop de ‘Jonge Dogther’ Hester Geertruijda Wijlsma wordt herdacht. Het gedachteniszilver met de bijzondere gekalligrafeerde inscriptie vertelt veel over de rijkere inwoners van Batavia in de 17e en 18e eeuw.

De expositie Goud uit Java, zilver uit Batavia geeft inzicht in de historische en magische waarde van het goud en zilver uit het verre prekoloniale en Indische verleden. Een waardevolle tentoonstelling die zeker de moeite waard is om te bezoeken en je te laten meeslepen in de schitterende Javaanse hofcultuur en het VOC-tijdperk.

Ga je ook? Laat ons dan weten wat jij ervan vond.

Goud uit Java, Zilver uit Batavia, 21 april 2012 t/m 4 november 2012.Voor openingstijden, entreeprijzen en overige praktische informatie van het Gemeentemuseum Den Haag: www.gemeentemuseum.nl

 

Magie van de Vrouw

Wereldmuseum Rotterdam. Foto: (c) Christie Haalboom/ Indisch 3.0 2012

Geheime codes ontrafelen

Wereldmuseum Rotterdam. Foto (c) Christie Haalboom/ Indisch 3.0 2012
Wereldmuseum Rotterdam. Foto (c) Christie Haalboom/ Indisch 3.0 2012

Momenteel hebben twee musea aandacht voor zilver en goud uit Indië en Indonesië.  Om te beginnen is daar het Wereldmuseum in Rotterdam, waar je tot 9 september 2012 Magie van de vrouw kan bezoeken. Daarnaast biedt het Gemeentemuseum in Den Haag de expo Goud uit Java, Zilver uit Batavia. Over beide maken we een repo, en we beginnen in Rotterdam, met een verslag van Christie Haalboom. 

De directeur van het Wereldmuseum, Stanley Bremer, vertelt dat vrouwen loyale bezoekers zijn. Als hij gesprekken opvangt of praatjes aanknoopt, valt de fascinatie van zijn publiek voor textiel en sieraden hem op. Het verbaast mij niets; vrouwen = shoppen = kleding = stoffen. Totaal logisch, toch? Een oppervlakkige gedachtengang die geen recht doet aan deze tentoonstelling met artefacten uit Indonesië over vrouw zijn. De doeken die tentoongesteld zijn, zijn veel meer dan gewoon mooi: ze bestaan uit geheime codes, dualistische symboliek en proberen het mysterie van het universum te ontrafelen. Ze zijn het tastbare product van de magie van de vrouw.

Vervlogen tijden

De chique, witte trap met de rode loper leidt je naar de tweede verdieping met de expo. Vanuit de lichte hal betreed je een ruimte die veel donkerder is, waardoor je het gevoel krijgt dat je een andere wereld in stapt. Prachtige portretten van Indische vrouwen in traditionele gewaden uit vervlogen tijden begroeten je. Rechts speelt een film. Ik hoor iets over ‘magische patronen, het bruidspaar en voorspoed’ en ben meteen nieuwsgierig. Ik ben pas geleden ten huwelijk gevraagd en een beetje geluk afdwingen voor de toekomst is natuurlijk nooit verkeerd.

Prachtige portretten begroeten je. Foto: © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012
Prachtige portretten begroeten je. Foto: © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Schaamplaatjes

Het trouwthema komt meerdere malen terug in de tentoonstelling, zo moeten meisjes minstens één pua (gewaad) geweven hebben voor ze gaan trouwen. Komt de man om de hand van een meisje vragen en is de familie niet geïnteresseerd dan wordt dat kenbaar gemaakt door het tonen van een batik met de afbeelding van een mes. Mooie grote, ronde en hartvormige gouden hangers blijken ‘schaamplaatjes’ te zijn. Zou dat nou lekker zitten onder een trouwjurk? Er hangt een trouwweefsel met ‘wolken zwanger van vruchtbaarheid’, want zodra er getrouwd is, moeten er kinderen komen. De herhaalde patronen op een weefsel verbeelden de repeterende energie van positief en negatief, die staan voor eindeloos elkaar opvolgende generaties.

Hogere wiskunde of magie

Als grafisch ontwerper ben ik gek op patronen. Het samenspel in vorm en kleur is fijn om naar te kijken. Mijn audiotourgids vertelt me dat ‘het concept van dualiteit van twee tegengestelde, elkaar aanvullende categoriën één van de grondbeginselen is van de Indonesische cultuur’. Man, vrouw, donker, licht, laag en hoog. Vogels versus – ejaculerende – reptielen. Nooit geweten dat er zoveel filosofie in mijn sarongs zat! Ik krijg bewondering voor de vrouwen die ikats weven. Hierbij wordt de draad eerst geverfd, maar door haar op bepaalde plekken af te binden, blijft ze daar blanco. Tijdens het weven ontstaat er een patroon. Is het hogere wiskunde, kunst of magie?

Een pua uit Kalimantan. Foto: © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012
Een pua uit Kalimantan. Foto: © Christie Haalboom / Indisch 3.0 2012

Universeel en tijdloos

Pratend met de hartelijke suppoost, kom ik erachter dat veel bezoekers oudere mensen zijn. Sommigen hebben een band met Indonesië, maar lang niet altijd. Hij merkt niet veel van al die magie in één ruimte, ‘maar misschien moet je daar voor open staan’. Wel was er een duo dat helemaal opging in de tentoonstelling en gefascineerd elk doek besprak. Terecht, de onderliggende wijsheid die uit de doeken spreekt is universeel en tijdloos. In de huidige wereld waarin verdeeldheid ons opbreekt, kunnen we daar nog veel van leren.

 Sta jij open voor de magie van de vrouw en wil je ook gaan kijken? Dat kan tot 9 september 2012. Laat ons weten wat je ervan vond! Het Wereldmuseum is van dinsdag tot en met zondag geopend van 10.00 – 20.00 uur. Toegang € 12. Meer info vind je op de website.

Design in Batik, Museum Nusantara

Museum Nusantara in Delft © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012
Batik van Eliza van Zuylen  © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012
Batik van Eliza van Zuylen © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012

Over batik belanda en sarongs

Vorig jaar besteedde Indisch3.0 ook aandacht aan Nusantara, het Delftse museum over Indonesië. Onlangs kregen we het verdrietige nieuws dat het museum dicht gaat voor publiek. Voordat het definitief sluit, zijn wij snel gaan kijken naar de expo Design in batik, waarvan een deel te zien was op de Tong-Tong Fair 2012. De expo is zeer divers en heeft een boeiend verhaal, aldus freelancer Melissa Korn.

Het museum Nusantara werpt een interessante blik op de van oorsprong traditionele Javaanse batiks. De tentoonstelling zoomt specifiek in op de Batik Belanda, de Nederlandse batik, aan de hand van sarongs. Hierdoor wordt duidelijk wat de invloed is geweest van de Nederlanders op deze industrie en hoe deze zich onderscheidt van de traditionele ontwerpen.

Met de opening van het Suezkanaal werd de overtocht naar het verre oosten een stuk aangenamer waardoor de heren hun vrouw met zich mee brachten. De ondernemende dames zochten een manier om hun tijd in Indië nuttig te besteden. Werken als vrouw was in die tijd  ‘not done’. Gehuwde Europese en Eur-Aziatische vrouwen mochten wel vanuit huis op naam van hun man werken. Een batikatelier was daarom een passende oplossing en bood weduwen bovendien financiële zekerheid. De dames combineerden hun kennis van de Europese smaak met het Javaanse vakmanschap van de batiksters en gaven daarmee de batikindustrie in de periode 1880-1940 een enorme impuls.

Tentoonstelling Design in Batik © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012
Tentoonstelling Design in Batik © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012

De batiks van Eliza van Zuylen zijn een perfect voorbeeld van verfijnd ontwerp gecombineerd met nieuwe kleurtechnieken. Traditionele batiks worden gekenmerkt door geometrische ontwerpen, waarbij bruin, indigo en wit de gebruikelijke kleuren zijn. Eliza’s ontwerpen zijn te herkennen aan de gedetailleerde bloemboeketten. Daarnaast werden er nieuwe kleuren ontwikkeld:  roze, groen en lichtblauw. Daar onderscheidden haar doeken zich ook mee.

Naast bloemboeketten laat de batik belanda zich herkennen aan de  afbeeldingen van westerse sprookjes op batiks. Nusantara is in het bezit van een batik met Roodkapje, een duidelijk geval van ‘east meets west’. Roodkapje, de wolf en bomen die hun bladeren verliezen die het westen representeren, tegen een achtergrond van een typisch oosters, grafisch patroon in de kleuren bruin en indigo.

In de batik is het verloop van de geschiedenis af te lezen. Zo zijn er vanaf 1910, toen de Chinezen volgens de wet werden gelijkgesteld aan Europeanen, duidelijk meer Chinese invloeden terug te zien in de batiks in het kleurgebruik en de Chinese figuren die zijn afgebeeld. De expositie laat ook de invloed van de Japanse bezetting op de batik zien. De zeer fijne, diagonale printen zijn kenmerkend voor de Batik Hokokai.

Batik detail © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012
Batik detail © Melissa Korn / Indisch 3.0 2012

Naast de tentoonstelling over batik heeft Nusantara een expositie over traditionele voorouderbeelden en een Javazaal met een compleet gamelanorkest waar regelmatig wordt gerepeteerd, uitvoeringen zijn live bij te wonen. Eyecatcher is wayang Willem, een volgens traditie vervaardigde wayangpoppenspel met Willem van Oranje in de hoofdrol.

De batikexpositie is interessant omdat hierin een deel van de Nederlands-Indische geschiedenis in terug te vinden is. De rondleiding van Louise Rahardjo maakt het de moeite waard, want de tentoonstelling is weinig interactief. Louise Rahardjo laat details zien die je anders over het hoofd zou hebben gezien, waardoor er fascinerende verhalen achter de gebatikte sarongs tot leven komt.

Vanwege de aangekondigde sluiting van het museum voor het publiek, is de tentoonstelling nog te bezichtigen tot en met 28 oktober 2012. Ga je ook? Voor praktische informatie over de tentoonstelling, rondleiding of het museum zelf kijk  je op www.nusantara-delft.nl.

III – De derde generatie Indische kunstenaars

Deel 3 van het drieluik over de verkooptentoonstelling Nederlands-Indië/Indonesië/Nederland

Detail Dajnger dance-hat - Remona Poortman Foto: © Tabitha Lemon/Indisch 3.0 2012

Door Tabitha Lemon (fotografie) en Kirsten Vos (tekst)

-slot-

De derde generatie Indische kunstenaars

Er zijn vrij veel jonge Indische kunstenaars vertegenwoordigd in de verkooptentoonstelling: Ingrid van der Hoeven, Ronald Meulman, Remona Poortman en Natalie Ypma. Hadassah Emmerich kon helaas geen werk aanleveren. Een van deze jongere kunstenaars is aanwezig: Remona Poortman.

Frans: ‘Speciaal voor deze verkooptentoonstelling heeft Remona een Balinese kroon gemaakt, uit de djanger dans. Mooi he? Helemaal geknoopt.’ Remona licht toe hoe ze te werk gegaan is. ‘Ik heb eerst een schets gemaakt, ja die. Daarna ben ik materialen erbij gaan zoeken. Vervolgens heb ik de schets verder ingekleurd, op basis van die materialen.’ Fascinerend zijn de Kabelketting (een-na-laatste foto) en de Plugarmbanden (niet op de foto). ‘Ik wilde een combinatie maken van traditioneel versus modern. Kabels versus wol. En daar is dit uit voortgekomen.’

Remona: ‘Al tijdens mijn opleiding ben ik bewust mijn kunstwerk en mijn Indische roots naar elkaar toe gaan brengen. Wat zou het Indische voor mij gaan betekenen?’ Ze merkt dat het Indische niet altijd overduidelijk in haar werk aanwezig is. ‘Het zit eigenlijk vooral in de fase van conceptontwikkeling. Ik heb een werk van maskers gemaakt, bijvoorbeeld. Aan het uiteindelijke werk zie je misschien niet meer dat het Indisch is, maar het idee is gekomen uit de Indische cultuur.’

‘Ja, met de Balinese kroon ga ik verder. Ik ben al in gesprek met iemand, die er misschien een dans mee kan uitvoeren.’ Zien we daar een twinkeling in haar ogen?

Verkooptentoonstelling (dat betekent dus dat je daar kunst kan kopen, ja..) Nederlands-Indië, Indonesië, Nederland. Verleden-heden-toekomst. Met werk van oa Ingrid van der Hoeven, Heri Dono en Rudolf Bonnet. Openingstijden: woe t/m zondag van 14.00 – 17.30 uur, t/m 25 mei 2012. Galerie Frank Welkenhuysen, Lichte Gaard 3, 3511 KT Utrecht. www.kunstexpert.cim. 030-2671867.

II – Indische vrouwen in de kunst

Balinese Schone - Han Snel (1925-1998). © Tabitha Lemon/Indisch 3.0 2012

Deel 2 van het drieluik over de verkooptentoonstelling Nederlands-Indië/Indonesië/Nederland

Door Tabitha Lemon (fotografie) en Kirsten Vos (tekst)

-vervolg-

Indische vrouwen in de kunst

Terwijl we door het smalle, hoge grachtenpand lopen, valt langzaam maar zeker op dat ‘vrouwen’ een inspiratiebron zijn voor zowel hedendaagse als klassieke kunstenaars en voor zowel mannen als vrouwen.

Tijdens de bezichtiging vertrouwt Frans ons toe dat er weinig Indische kunstkopers langskomen. ‘De bezoekers zijn Indisch, maar er wordt nog te weinig verkocht. Willen galeriehouders werk van jonge Indische kunstenaars exposeren, dan zijn er uiteindelijk kopers nodig om van een succes te kunnen spreken.’ Is er eigenlijk al werk verkocht? ‘Jawel. Van Heri Dono, de Indonesische hedendaagse kunstenaar,’ vertelt Frans.

Wij hadden vroeger thuis nooit kunst, bedenk ik me. Wel een schilderijtje hier of daar, maar geen Kunst. Zijn Indische Nederlanders eigenlijk kunstkopers? Wat vind jij?

Verkooptentoonstelling (dat betekent dus dat je daar kunst kan kopen, ja..) Nederlands-Indië, Indonesië, Nederland. Verleden-heden-toekomst. Met werk van oa Ingrid van der Hoeven, Heri Dono en Rudolf Bonnet. Openingstijden: woe t/m zondag van 14.00 – 17.30 uur, t/m 25 mei 2012. Galerie Frank Welkenhuysen, Lichte Gaard 3, 3511 KT Utrecht. www.kunstexpert.cim. 030-2671867.

I – Indisch eten in de hedendaagse kunst

Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht

Deel 1 van een drieluik over de verkooptentoonstelling Nederlands-Indië/ Indonesië/ Nederland

Door Tabitha Lemon (beeld) en Kirsten (tekst)

Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht
Frank Welkenhuysen - Galerie en kunstmakelaardij Utrecht. (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

Sinds 1 april 2012 staat de galerie van Frank Welkenhuysen in Utrecht in het teken van Nederlands-Indie/ Indonesie/ Nederland. Daar exposeert Welkenhuysen samen met Frans Leidelmeijer (‘De Blauwe Kamer‘) en Heleen Sent (Kini ya Kini),  tientallen hedendaagse en klassieke werken over de voormalige kolonie, Indonesië en Nederland. Komende week besteedt Indisch 3.0 aandacht aan deze expo, in drie delen, met commentaar van Frans Leidelmeijer.

Het eerste deel brengt hedendaagse werken in beeld over Indisch eten. Deel 2 (dinsdag) laat zien hoe kunstenaars, vroeger en nu, vrouwen & Ind(ones)ië in beeld brengen. In de laatste aflevering (woensdag) focussen we op een van de derde generatie kunstenaars: Remona Poortman.

Deel 1: Indisch eten in de hedendaagse kunst

Tjobek en oelek
"Prachtig he, dit werk? Ik zei tegen hem, Charles, maak nou eens wat met eten. En dan maakt ie zoiets geweldigs. Het is alleen nog niet verkocht. Begrijp jij dat nou?" Tjobek en oelekan - Charles Hubert Jansen (2e gen). (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

 

Edith Bons
"Edith is tweede generatie en gebruikt altijd rijst in haar werken. Bijzonder hè?" (c) Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012
Ingrid van der Hoeven - Body 3 en Slip 2 (2008) - Kroepoek op papier
"Ingrid is derde generatie en beeldend kunstenaar. Dit zijn een bikinitop en slip, helemaal van kroepoek." Ingrid van der Hoeven - Body 3 en Slip 2 (2008) - Kroepoek op papier. Los verkrijgbaar. (c) Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0 2012

 

Verkooptento0nstelling (dat betekent dus dat je daar kunst kan kopen, ja..) Nederlands-Indië, Indonesië, Nederland. Verleden-heden-toekomst. Met werk van oa Ingrid van der Hoeven, Heri Dono en Rudolf Bonnet. Openingstijden: woe t/m zondag van 14.00 – 17.30 uur, t/m 25 mei 2012. Galerie Frank Welkenhuysen, Lichte Gaard 3, 3511 KT Utrecht. www.kunstexpert.cim. 030-2671867.