'Opgevangen in andijvielucht' legt verborgen Indische miljoenen bloot

Dáár is dat geld dus.

Voor het eerst is de periode van bijna 25 jaar ‘repatriëring’ uit Indonesië in één boek beschreven, en voor het eerst zijn er sporen gevonden van de verloren gewaande Indische spaartegoeden, pensioenen en internationale compensatiegelden. Met Opgevangen in andijvielucht opent Griselda Molemans definitief de postkoloniale doos van Pandora.

Vorige week presenteerde Griselda Molemans het resultaat van vijf jaar research: het boek Opgevangen in andijvielucht. Dit boek, dat mede mogelijk gemaakt is door een crowdfundingactie, maakt voor het eerst inzichtelijk dat er nog miljoenen aan Indische spaartegoeden, verzekeringsgelden en zelfs internationale compensatiegelden achter slot en grendel liggen.

De introductiefilm waarmee Griselda Molemans haar boek presenteerde. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0.
De introductiefilm waarmee Griselda Molemans haar boek presenteerde. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0.

Indische tegoeden
Verschillende media besteedden afgelopen week aandacht aan het opmerkelijke boek van de in Amerika gevestigde journaliste. Zo was er aandacht voor in de VolkskrantNRC en dit weekend ook in de Leeuwarder Courant (Bericht.) Overlappende nieuwswaarde is dat er nog voor miljoenen aan Indische tegoeden op bankrekeningen staat. Dit – schokkende –  bericht is slechts de epiloog van het lijvige boek. In een enkel nieuwsbericht is aandacht voor de andere negen hoofdstukken, waarin beschreven staat hoe de opvang van Indische repatrianten en andere ontheemden in Nederland georganiseerd en uitgevoerd werd.

Waardevol naslagwerk
Voor – Indische – Nederlanders, jong en oud, die weinig gehoord hebben over de 
repatriëring naar Nederland, en over de verschillende groepen en de opvang hier, is Opgevangen in andijvielucht een uitstekend, compleet en waardevol naslagwerk.Voor goed ingelezen insiders zal 90% van het boek bekend voorkomen. De verhalen over de (gedwongen) overkomst van de Molukse KNIL-soldaten, de komst van evacues, de emigratie naar Brazilie en Canada, maar ook de laatst exodus in de jaren ’60. Als je dit boek leest en de film Contractpensions bekijkt, heb je een volledig beeld van de ‘repatriëring’.

Als je je verdiept hebt in de postkoloniale geschiedenis, heb je je afgevraagd wat er gebeurd is met de Indonesische herstelbetalingen.

Herstelbetalingen van Indonesië
Als je je verdiept hebt in de Indische postkoloniale geschiedenis, dan ken je de verhalen uit Opgevangen in andijvielucht. En als je je verdiept hebt in deze periode, heb je je óók afgevraagd wat er gebeurd is met de verplichte herstelbetalingen van Indonesië aan Nederland. Onderdeel van deze herstelbetalingen – zoals afgesproken in de RTC-overeenkomst – waren de achterstallige pensioenen. Om deze reden oordeelde de Hoge Raad in de jaren ’50 dat de Nederlandse overheid de achterstallige salarissen en pensioenen niet hoefde te betalen. En om deze reden is de kans vrij klein dat pleiters voor de Indische Kwestie ooit hun gelijk zullen krijgen.

Griselda Molemans geeft nog een persoonlijke toelichting. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0
Griselda Molemans geeft nog een persoonlijke toelichting. Foto: Tabitha Lemon/ Indisch 3.0

Waar is het geld?
Alleen: niemand wist waar dat geld gebleven was. Volgens Silfraire Delhaye verschool de Nederlandse regering zich achter deze afspraak. Een passage uit mijn interview met hem, van vorig jaar:

Heeft een deel van de Indische kwestie niet te maken met de afspraken die gemaakt zijn bij de overdracht van het bestuur aan Indonesië? Indonesië zou de achterstallige salarissen betalen en de materiële oorlogsschade vergoeden, maar heeft dit nooit gedaan?

“De Nederlandse regering verschuilt zich daarachter.”

Insider Joty ter Kulve verzekerde mij er vorig jaar van dat Indonesië deze betalingen wel had gedaan. Waar dat geld dan gebleven was, en waarom dit nooit bij de claimers van de Indische Kwestie terecht gekomen is, kon ze me niet vertellen.

Griselda Molemans is de eerste die boven tafel heeft gekregen dat de 600 miljoen gulden aan Indonesische herstelbetalingen keurig netjes betaald zijn, in 30 jaarlijkse termijnen.

Schokkende epiloog
Voor iemand die deze kwestie al een paar jaar volgt, is de epiloog van het boek schokkend. Ten eerste stelt Molemans daar het optreden van het Indisch Platform ter discussie. Dat krijgt meerdere keren een flinke veeg uit de pan. Maar Griselda Molemans is de eerste die boven tafel heeft gekregen dat de 600 miljoen gulden aan Indonesische herstelbetalingen keurig netjes betaald zijn, in 30 jaarlijkse termijnen.

Het betreft de zogeheten Indonesische herstelbetalingen, die bij het Tractaat van Wassenaar van 7 september 1966 vastgesteld zijn. Deze betalingen zijn een compensatie voor de geleden verliezen van Nederlandse particulieren en bedrijven in Indonesië en Nieuw- Guinea door de nationalisatie van de Nederlandse bezittingen in de periode 3 december 1957 tot 15 augustus 1962. Door betaling van een bedrag van 600 miljoen gulden plus rente aan de Nederlandse overheid zijn ‘alle bestaande financiële vraagstukken volledig en definitief geregeld. (..) De inzet van de onderhandelingen betrof ‘alle financiële vorderingen […] onder andere pensioenrechten, voor zover deze vorderingen vóór 15 augustus 1962 zijn ontstaan’.  – Opgevangen in andijvielucht, p. 396/397.

En dit is niet de enige pot met geld die Griselda Molemans gevonden heeft.

In het Stikker-Yoshida Akkoord is eveneens compensatie voor de grote groep voormalige burgergeïnterneerden geregeld. Per persoon is dit een bedrag van f 415. Er is echter geen transparantie over de feitelijke uitbetaling van deze compensatie, aangezien er geen vastlegging van het aantal uitkeringen aan burgergeïnterneerden is geweest volgens de SAIP. Het totaalbedrag van 38 miljoen gulden is sowieso ontoereikend voor alle rechthebbenden. (..) Cijfermatig is de rekensom dan (14.630.000 + 21.912.000 =) f 36.542.000 , waardoor er een restbedrag van f 1.458.000 (661.611,55 euro zonder indexatie) op de balans van de Nederlandse overheid staat. Beijk noemt de getallen echter ‘niet absoluut’ en voegt er vervolgens de volgende informatie aan toe: een bedrag van 1.100.000 gulden is nog altijd niet uitgekeerd. Het gaat om een geïndexeerd bedrag van 3.070.955,55 euro. – Opgevangen in andijvielucht, p. 382/383.

In totaal presenteert Molemans maar liefst negen financiële claims die de Indische groep kan neerleggen bij de Nederlandse overheid, waaronder de in de kranten genoemde uitkeringen van verzekeringspolissen en opgeslagen goudvoorraden van de Javasche bank. Het gaat hier om miljoenen. Interessant in deze context is overigens een artikel uit 1998 in het NRC, van Louis Zweers, aan wie we vorige week aandacht besteedden. Hierin staat bevestigd dat het goud verscheept is voor de komst van de Japanners:

“Ze (de Japanners, KV) hadden de moderne westerse kunst in de ban gedaan en waren vooral gefixeerd op het verdwenen goud van de Javasche Bank. Ze zochten het goud bij de bungalows van de directie van de Javasche Bank in Buitenzorg. Ze lieten de tuinen tot zes meter diep uitgraven. Ook werd de president-directeur van de Javasche Bank, mr. G.G. van Buttingha Wichers, door de Kempeitai aan zware verhoren onderworpen. Hij stierf drie maanden na de Japanse capitulatie aan de gevolgen van zijn gevangenschap. Overigens had de Javasche Bank de goudvoorraad – waaronder ook het goud van particulieren – vlak voor het begin van de Japanse invasie uit veiligheidsoverwegingen naar Zuid-Afrika en Australie verscheept.” 

Kritiek
Op het boek is wat af te dingen. Zo had ik het prettig gevonden als Molemans in het boek met voet- of eindnoten had gewerkt, zodat je als lezer de gelegenheid hebt te bekijken op welke bronnen ze haar uitspraken baseert. Ook ontstaat een beeld van een gekleurde onderzoeker, omdat ze bij alle claims totaalbedragen noemt, behalve bij de uitkeringen (WUV, WUBO etc) die de Nederlandse overheid heeft betaald. Daarover zegt Molemans overigens dat ze geen totalen kan noemen, omdat de regering vanwege privacy-overwegingen geen inzage wil geven in de uitvoering van deze regelingen. Tot slot mis ik een overzicht, waarin ik kan zien welke bedragen uit welke ‘potjes’ zijn gekomen. Want de bedragen zijn zo talrijk en omvangrijk, dat ze je gaan duizelen.

Vastberadenheid
Maar ik weet wel dat ik onder de indruk ben van het boek en van de diepgang en vastberadenheid waarmee Griselda Molemans haar onderzoek heeft uitgevoerd. Zo heeft ze het conflict met het Nationaal Archief voor haar kiezen gehad (lees dat hier en hier) en – naar eigen zeggen – heel veel mensen boos gemaakt. Ze is zelf naar de archieven in Washington gegaan, ze heeft in de kelders van Buitenlandse Zaken gestaan en dossiers doorgespit over repatrianten en andere migranten uit Indonesie naar Nederland.

Molemans heeft met Opgevangen in andijvielucht echt iets toegevoegd aan de canon van de Indische geschiedenis: ze is de Indische miljoenen op het spoor gekomen. Djempol, Griselda. En wat betreft de claims: wordt vervolgd?

Opgevangen in andijvielucht. De opvang van ontheemden uit Indonesië in kampen en contractpensions en de financiële claims op basis van uitgebleven rechtsherstel – Griselda Molemans. Uitgeverij Quasar Books (2014). ISBN 978-0-615-95101-0. 431 pagina’s, 19,95 euro.

Opgevangen in andijvielucht is binnenkort verkrijgbaar.
Opgevangen in andijvielucht is binnenkort verkrijgbaar.

Pendek. Kleine verhalen over grootse momenten.

Indische juweeltjes in de hedendaagse literatuur

Deze week besteedt Indisch 3.0 week tijd  aan Indische boeken die we extra de moeite waard vinden. Het zijn niet boeken die recent uitgekomen zijn, het zijn – kleine – juweeltjes die meer aandacht verdienen. De auteurs van deze vier boeken geven met hun eigen geluid een eigentijdse, nieuwe kijk op de Indische gemeenschap en haar plek in de Nederlandse samenleving. Vandaag vragen we je aandacht voor Pendek, van Herman Keppy.

Herman Keppy is een doorgewinterde journalist en schrijver die door de jaren heen steeds meer van zichzelf heeft laten zien. Een van zijn oudste non-fictie werken is De laatste inlandse schepelingen (Focus, 1994), over de Molukse KNIL-soldaten die naar Nederland verscheept waren. Keppy schreef ook Flat River Flamingo (Conserve 2006), een roman. Insiders konden onlangs ook een prachtig dubbelinterview in Moesson gelezen met hem en Alfred Birney.

Keppy schrijft zichzelf weg, met een treffend gevoel voor verhaal, oog voor detail en kennis van zaken.

Van huis uit is de Molukse Keppy journalist. Dat is te merken in Pendek. Korte verhalen over Indische levens. In Pendek (Indonesisch voor kort, klein) biedt Keppy een selectie van eerder gepubliceerde korte verhalen over ‘kleine’ momenten uit het leven van Indo’s en Molukkers. Daarin schrijft Keppy zichzelf weg, met een treffend gevoel voor verhaal, oog voor detail en kennis van zaken.

Herman Keppy. Foto: tongtongfair.nl
Herman Keppy. Foto: tongtongfair.nl

Keppy geeft alle ruimte aan de persoonlijke herinneringen, gedocumenteerd en niet-gedocumenteerd, van zijn eigen familieleden en andere Indische en Molukse Nederlanders. Ik had soms, bij dit non-fictie werk, willen weten waarom hij bepaalde mensen aan het woord laat. Maar dat is bijzaak.

Het is duidelijk dat deze journalist zijn huiswerk heeft gedaan. Keppy heeft beweringen gecheckt. Soms lees je een redactionele opmerking, bijvoorbeeld bij een scheepslijst. Alleen daardoor al verdient Pendek veel waardering. Pendek is niet uit op sensatie, niet uit op het overdragen van emotie. Verhalenin Pendeke geven, door de journalistieke ondertoon, kleur aan historische gebeurtenissen uit de Indische geschiedenis .

In Pendek krijgen persoonlijke herinneringen de ruimte, met een journalistieke ondertoon.

Een bijzonder opvallend verhaal is dat over Anda Kerkhoven, een Indische verzetsheldin in Groningen. Een neef van deze Indische dame vertelt: “Mijn vader heeft niet veel over zijn zus Anda vertelt, behalve dat zij in het verzet zat in groningen en vlak voor de bevrijding door Nederlanders gefusilleerd is in opdracht van de Duitsers.” “Omdat zij erg donker was, viel zij op in Groningen en zij was kennelijk een geliefd model voor jonge kunstenaars als Johan Dijkstra en Bas Galis.” Voor de lezer die zich inmiddels afvraagt: ‘Waar heb ik die naam eerder gehoord?’ Vorig jaar maakte het Groninger museum bekend dat het drie portretten van deze verzetsheldin exposeerde.

Anda Kerkhoven, geschilderd door Sebastiaan Galis. Bron.
Anda Kerkhoven, geschilderd door Sebastiaan Galis. Bron.

Het zijn deze verhalen en meer die Herman Keppy weer onder de aandacht brengt van zijn lezers. Voor Indische jongeren geeft Keppy concrete handvatten om een beeld te krijgen bij grootse momenten in de ogenschijnlijk ‘kleine’ levens van onze ouders en voorouders.

Keppy is zijn eigen uitgeverij begonnen om dit boek mogelijk te maken. Steun hem. Het boek Pendek verdient het.

Pendek. Korte verhalen over Indische levens – Herman Keppy. Uitgeverij West, 2013. 160 pagina’s.

Pendek.
Pendek.

Indische juweeltjes: boeken met een eigentijdse kijk op de Indische gemeenschap

Vlakke meetkunde. Eerlijke gedichten over een oneerlijke tijd.

Nu iedereen bekomen is van de Nederlandse boekenweek, besteedt Indisch 3.0 deze week tijd  aan Indische boeken die we extra de moeite waard vinden. Het zijn niet boeken die recent uitgekomen zijn, het zijn – kleine – juweeltjes die meer aandacht verdienen. De auteurs van deze vier boeken geven met hun eigen geluid een eigentijdse, nieuwe kijk op de Indische gemeenschap en haar plek in de Nederlandse samenleving.

Ruth Post. Foto: Palmslag.
Ruth Post. Foto: Palmslag.

Deze week lezen jullie hier over Pendek van Herman Keppy, De gecensureerde oorlog van Louis Zweers, Vlakke meetkunde van Ruth Post en Opgevangen in Andijvielucht van Griselda Molemans, dat aanstaande vrijdag uitkomt. Het zijn vier boeken, die in genre en stijl zeer verschillen, maar inhoudelijk duidelijk een overlap hebben: ze behandelen de Japanse bezetting, de bersiap en de aankomst hier in Nederland. Eind van de week horen we graag van jullie hoe jullie aankijken tegen deze selectie.

Vlakke meetkunde geeft een toegankelijke, openhartige en eerlijke kijk achter de schermen van de Indische zwijgzaamheid.

We beginnen met Ruth Post’s Vlakke meetkundeVlakke Meetkunde is de tweede dichtbundel van deze dichteres, uit 2013. Daarin lees ik gedichten over de kamptijd, de bersiap en de tijd in Nederland. Post, die in Batavia geboren werd en de kamptijd als kind meemaakte, debuteerde in 2012 met een andere dichtbundel, ‘Tot aan de horizon’.

Ik ben geen kenner van poëzie, ik wist niet goed wat ik kon verwachten. Maar ik ben erg gecharmeerd van haar werk. Sommige gedichten zijn expliciet, andere indirect, maar elk gedicht komt binnen. Van bamboespies tot smet vrezende  Europeanen – Ruth schuwt geen enkel onderwerp. Het zijn eerlijke gedichten, die de ervaringen in oorlogstijd beschrijven vanuit het perspectief van een jong Indisch meisje. Eerlijke gedichten over een oneerlijke tijd dus.

Ruth schuwt geen enkel onderwerp.

Die kinderlijke eerlijkheid maakt Post’s gedichten kwetsbaar en invoelbaar. Ik kan me indenken dat Vlakke meetkunde voor overlevenden van deze tijd vrij confronterend is. Voor Indische jongeren, die weinig meegekregen hebben over deze periode, geeft Vlakke meetkunde een toegankelijke, openhartige en eerlijke kijk achter de schermen van de Indische zwijgzaamheid.

Een passage uit De jongens, ter illustratie.

mijn moeder staat al bij de poort

de jongens moeten weg, mijn broer is tien

ze klimmen duwend op de laadbak

ze grijzen wat

moeder heeft hem geleerd de was te doen

en hoe dat moet met naald en draad

hij krijgt vast heimwee, het is nog zo’n kind

mijn broertje

Vlakke meetkunde, Ruth Post. Uitgeverij Palmslag (2013), 56 pagina’s.

Vlakke meetkunde van Ruth Post (2013).
Vlakke meetkunde van Ruth Post (2013).

Marion Bloem – Meer dan mannelijk #indischeboekenweek

Lust is sterker dan liefde

De roman Meer dan mannelijk van Marion Bloem gaat over de spanning tussen lust en liefde. Bloem weet die spanning geloofwaardig over te brengen. Helaas voor  hoofdpersoon ‘ik’ slaat de balans door naar lust. De liefde heeft het nakijken en de overdaad aan grafisch beschreven sekspartijen breekt ’ik’ uiteindelijk op. Mij als lezer ook, trouwens.

Week van het Indische boek 2011 marion bloem

De naamloze hoofdpersoon valt als puber knetterhard voor Etna, vriendin van de achterneef van ‘ik’. Als ‘ik’ 13 jaar is, leert de acht jaar oudere Amsterdamse Italiaanse ‘ik’ om haar te beminnen zoals zij dat wil. Uit wraak, zo vertelt ze hem achteraf.

Meer dan mannelijk is het levensverhaal zoals ‘ik’ dat aan het kind vertelt, dat Etna en hij samen gemaakt hebben om goed te maken dat hij als vader afwezig is geweest. De ontmaagding door Etna tussen de klaprozen is het begin van een opwindende liefdesaffaire die de rest van het leven van ‘ik’ aanhoudt. Hij is dan gevierd acteur geworden, Etna internationaal gerenommeerd befaamd regisseur.

De vele orgasmen van de hoofdpersoon in de tot in detail beschreven seksscènes, met onder andere vuistneukende sadomasochistische cougars en rondborstige blondines in drukke postkantoren, voorspellen weinig goeds. En ja hoor, de continu rukkende, likkende, vingerende en stotende ‘ik’ krijgt de rekening gepresenteerd in de vorm van prostaatkanker.

Knap is hoe Bloem de hoofdpersoon laat zappen tussen de verschillende perioden in zijn leven. Mooi aan Meer dan mannelijk is hoe de karakters in het boek zich ontwikkelen. Elk van hen, van ‘ik’ tot zijn ouders of vriendinnen, is hierdoor nodig om het verhaal geloofwaardig en boeiend te houden. Vooral Etna en ‘ik’ geven zich steeds meer bloot. De schuchterheid, verlegenheid en koppigheid waarmee de twee dierlijke minnaars van elkaar zijn gaan houden, maakt de twee hoofdpersonen menselijk, kwetsbaar en herkenbaar.

Charmant zijn de Indische details die Marion Bloem niet toch achterwege kon laten. Zo voert ze een Molukse beveiliger op, een (niet etnisch benoemde) vriendin die een Indonesisch restaurant wil beginnen en noemt gado-gado en nasi goreng als favoriete gerechten van een van de karakters. Daarnaast doen de vele bijnamen denken aan het Indische gebruik om elkaar bij voorkeur een andere naam te geven dan de naam waarmee je geboren bent.

De dampende seksscènes zijn opwindend en erotisch, zeker. Toch lees ik Meer dan mannelijk met een dubbel gevoel uit. Alsof ik net seks heb gehad tegen mijn zin, zeg maar. De hoofdpersoon spuit zichzelf wel erg veel en erg plakkerig klaar. Zoveel dat het gaat irriteren en ‘Ja nou weet ik het wel’-reacties oproept. ‘Sex sells’?

Bovendien, waarom beschrijft de beste man voor zijn kind in geuren kleuren over élk orgasme dat hij gehad heeft? En hoe hij vrouwen euforische orgasmen heeft weten te bezorgen, inclusief de moeder van het kind aan wie de man zijn levensverhaal vertelt? Ik bedoel: welk kind wil dat tot in de grafische, geurende details van zijn ouders weten? Het is dát gebrek aan inlevingsvermogen, dat de geloofwaardigheid van Meer dan mannelijk uiteindelijk onderuit haalt en het boek reduceert tot een, in de woorden van Bloem, ‘geil boek.’

Wil jij zelf bepalen wat je van dit boek vindt? Share dit artikel op Twitter met #indischeboekenweek en maak kans op een van de geschenk-exemplaren! Geen Twitter, wel winnen? Mail dan vijf vrienden de link naar de recensie van het boek dat jij wil winnen en zet redactie@indisch3.nl in de CC! Let op: sharen op Facebook kunnen we niet tracken, alleen RT’s of Tweets #indischeboekenweek komen voor een gratis exemplaar in aanmerking.

Griselda Molemans – Oog van de Naald #indischeboekenweek

griselda molemans oog van de naald

Eigentijdse “whodunnit” met Indisch Los Angeles in de hoofdrol

Oog van de Naald is de eerste thriller van journaliste Griselda Molemans en meteen een actuele pageturner, knap geschreven, met een licht erotische afdronk. Het boek leest als een uitgebreide aflevering van CSI, met dezelfde snelheid, technische snufjes en (forensische) details. Wat Molemans toevoegt, is ruimschoots aandacht voor de Indische scene in LA, dankzij Indische hoofdpersonen (2.0) Fay Pizarro en Mike Flohr.

Week van het Indische boek 2011 griselda molemans

In Los Angeles loopt een ‘Tattoo maniak’ rond, die vrouwen drogeert en ze in het gezicht tatoeëert. Journaliste Fay Pizarro en rechercheur Mike Flohr proberen allebei deze zaak op te lossen. Dit tweetal ontmoet elkaar als ze allebei met hun families op de zaterdagse pasar bij LA zijn. Duidelijk tot elkaar aangetrokken, komt het uiteindelijk tot een date. Tegelijkertijd heeft de Tattoo maniak net zijn tweede slachtoffer gemaakt.

Mike en zijn partner Jake worden direct op de zaak gezet. Fay Pizarro, die als reporter bij de Star-News werkt, hoort voor het eerst over de misdaden via een collega. Die wil haar connectie met Mike gebruiken om de scoop te krijgen over de misdaad. Hoewel die vlieger niet op zal gaan, raakt Fay hevig geïnteresseerd in de aanvallen op vrouwen, die steeds gewelddadiger worden. Pizarro weet veel af van tattoeages, kent de tattoowereld in LA, werkt voor Star News aan een serie over beroemdheden en tattoeages en wordt – tegen wil en dank?- verliefd op Mike. Voor Fay het weet, heeft zij de sleutel tot de ontknoping in handen.

Schrijf- en marketingtechnisch is het boek knap geschreven. De overdosis medicijnen die tot de dood van Michael Jackson hebben geleid, de website Indisch4ever die geen onbelangrijke rol speelt of de interviews met Kobe Bryant en David Beckham over hun tattoos: de vele ‘haakjes’ in het boek met de actualiteit maken dat Oog van de Naald leest alsof het gisteren geschreven is. Daarnaast krijgt het boek, naast de thriller-verhaallijn, een opwindende, chick-flick-achtige lading door de sexually charged ontmoetingen tussen Fay en Mike. Tot slot zorgt de Indische scene in Los Angeles voor een bijzondere colour locale.

Sterker nog, je zou zelfs kunnen zeggen dat niet Fay en Mike de hoofdrol hebben, maar de Indo-scene in LA. Hoewel Oog van de Naald doorspekt is van jargon over tattoos, journalistiek, muziek en Amerikaanse celebs, krijgt alleen de Indische wereld uitleg. Het is bovendien op de Indische pasar, waar sinds de jaren ’50 Indo’s bij elkaar komen, dat de twee hoofdpersonen elkaar ontmoeten. En er is nog een andere reden waarom ik dit zeg, die ik wegens spoiler alert niet kan vermelden.

Een knap staaltje schrijfkunst is verder het gemak waarmee Molemans schakelt tussen de vertelperspectieven. Als lezer kijk je mee over de schouder van respectievelijk Fay, Mike & zijn partner Jake én de Tattoo maniak. Elk hoofdstuk is bovendien net zo lang als verteltechnisch noodzakelijk is en uit de eerste paar zinnen kan je onmiddellijk opmaken met wie je meekijkt. Hierdoor weet je als lezer meer dan de drie afzonderlijke partijen, zie jij de plot al aankomen en denk je, net als in een thriller-film: “Nee, nee, ga daar nou niet naar binnen!”

Toch moest ik me wel even door het begin heen trekken. Ik had moeite met de karakterschets van het personage Fay Pizarro. Ik worstelde continu met de vraag hoe geloofwaardig ik haar vond. Tegelijkertijd miste ik op het einde diezelfde aandacht voor het karakter van de Tattoo maniak. Verder wilde ik mezelf vooral in de ‘whodunnit’-modus storten, maar kreeg ik zoveel details over de Indo-scene LA te verwerken, zonder dat die echt te maken hadden met de ontknoping: als thriller-liefhebber wilde ik gewoon lézen.

Dat ik al die sfeerschetsen op een zeker moment welletjes vond, zou heel goed te maken kunnen hebben met mijn eigen Indische achtergrond. Veel van wat erin staat wist ik al. Misschien is Oog van de Naald juist een Indisch boek dat erg geschikt is voor een niet-Indisch publiek. ‘Het is ook nooit goed’ zal je misschien denken. Fair enough. Lees hem zelf en vertel jij ons wat jij van Molemans’ thriller-debuut vindt.

Wil jij zelf bepalen wat je van dit boek vindt? Share dit artikel op Twitter met #indischeboekenweek en maak kans op een van de geschenk-exemplaren! Geen Twitter, wel winnen? Mail dan vijf vrienden de link naar de recensie vh boek dat jij wil winnen en zet redactie@indisch3.nl in de CC! Let op: sharen op Facebook kunnen we niet tracken, alleen RT’s of Tweets #indischeboekenweek komen voor een gratis exemplaar in aanmerking.

Jill Stolk – Ademtocht #indischeboekenweek

ademtocht jill stolk De Witte Uitgeverij 2011

Monoloog van grote zus & enig kind

Week van het Indische boek 2011

Haar indrukwekkende Scherven van smaragd kwam uit tijdens de ‘Indische lente’ in de jaren ’80, haar laatste boek is uitgekomen in het jaar dat veel van onze lezers nog op de kleuterschool zaten: Jill Stolk publiceerde in 1996 Indië was alles. Alles. Daarna begaf deze veelzijdige Indische zich op andere terreinen. Tot dit jaar. Want sinds mei 2011 ligt haar nieuwste boek Ademtocht (De Witte Uitgeverij) in de boekhandels.

In Ademtocht vertelt Zenadine Sandt hoe zij de dood van haar jongere broer Beer verwerkt heeft. Dit vertelt zij aan de geestverschijning van Beer zelf, twintig jaar na zijn overlijden. Binnen deze verhaallijn leidt de schrijfster de lezer vakkundig rond in de zieleroerselen van Zenadine: Indisch kind, Haags meisje, grote zus, enig kind. Dat Stolk kan schrijven, daar is geen twijfel over. Waar ik wel over twijfel, is of ik dit boek zou aanbevelen aan anderen.

Het boek is een monoloog en doet denken aan een dagboek, waarin Zenadine optekent hoe ze van grote zus enig kind werd. Ze beschrijft aan haar broer hoe zij de relatie met hem ervaren heeft en hoe zij en haar ouders geleefd hebben na zijn overlijden. De geestverschijning van haar broer praat niet terug en ook de gedragingen haar ouders & echtgenoot, de andere karakters, beschrijft zij aan haar broer. Als lezer begeef je je daardoor grotendeels in de gedachtespinsels van Zenadine Sandt; alle gebeurtenissen zie je door haar ogen, de discussies lees je in haar woorden. Het gevaar van monotonie ligt dus op de loer.

Voeg hieraan toe dat je het boek alleen kan lezen zonder vragen te stellen over de ‘echtheid’ van geestverschijningen, itjing en andere aanverwante niet-waarneembare fenomenen. De inhoudelijke verhaalllijn is daar namelijk sterk op gebaseerd. De hoofdpersoon wordt net zo ziek als haar broer en laat ik zeggen, om de clou niet weg te geven, dat Zenadine het over de oorzaak daarvoor niet eens is met de conclusies van de westerse medici.

Wat mij als lezer geboeid heeft, is de overkoepelende vraag: hoe verwerk je het verlies van een broer (of zus)? Zeker als de achterblijver geen warme relatie met de overledene had? Die spanning, tussen de intimiteit van de persoonlijke rouwverwerking en de afstandelijkheid van de broer-zus relatie, hield me tot aan het einde toe nieuwsgierig. Daarnaast heb ik met bewondering gelezen hoe Zenadine, indirect maar bewust en openhartig, haar mooie en minder mooie eigenschappen aan haar broer beschrijft.

Toch werd mijn bewondering op het laatst flink om zeep geholpen. Het intieme karakter van Ademtocht maakt de laatste paar bladzijden ruimte voor een korte lezing over Indische repatrianten en de parallel met het verhaal van Beer. Of het nou de keuze van de schrijfster of van de uitgever is geweest, ik weet het niet. Hoe dan ook, het is best zorgwekkend dat beiden het er uiteindelijk over eens geworden zijn dat het lezend publiek blijkbaar niet intelligent genoeg is om zelf na te denken.

Ademtocht is een eerlijk en oprecht boek. Maar onverdeeld enthousiast ben ik er niet over. Ik kan me voorstellen dat dit boek boeiend en herkenbaar is voor mensen die een broer of zus verloren hebben. En ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die dit boek na een paar pagina’s wegleggen.

Wil jij zelf bepalen wat je van dit boek vindt? Share dit artikel op Twitter met #indischeboekenweek en maak kans op een van de geschenk-exemplaren! Geen Twitter, wel winnen? Mail dan vijf vrienden de link naar de recensie vh boek dat jij wil winnen en zet redactie@indisch3.nl in de CC! Let op: sharen op Facebook kunnen we niet tracken, alleen RT’s of Tweets #indischeboekenweek komen voor een gratis exemplaar in aanmerking.

Week van het Indische boek 2011 jill stolk

Week van het Indische boek

Lees, share en win!

Van 26 juni t/m 2 juli 2011 staat Indisch3.0 in het teken van het Indische boek. We plaatsen recensies van Indische boeken die tijdens – of in aanloop naar – Meimaand Indomaand verschenen zijn. Daarnaast mogen we boeken weggeven.

Ze komen allemaal aan bod: Jill Stolk/ Ademtocht, Wim Willems & Peter van Dongen/ Land met gesloten deuren, Griselda Molemans/ Oog van de Naald en Marion Bloem/ Meer dan mannelijk.* En van sommigen mogen we zelfs gratis exemplaren weggeven, in ruil voor een tweet met #indischeboekenweek.

Week van het Indische boek planning 2011

Wil je meedoen? Kom dan vanaf 26 juni a.s. naar www.indisch3.nl/indischeboekenweek. Share de recensie op Twitter, gebruik de #indischeboekenweek en wacht geduldig af. Op 4 juli maken we de winnaars bekend. Zelf andere boekensuggesties? Laat het ons zsm weten via kirsten@indisch3.nl.

De Week van het Indische boek is een initiatief van Indisch3.0: online magazine, Indisch, eigentijds en eigenwijs. Deze Week van het Indische boek 2011 is mede mogelijk gemaakt door Mistral Uitgevers, De Witte Uitgeverij en Uitgeverij Prometheus.

*geen Indisch thema, wel een schrijfster met Indische achtergrond