Pendek. Kleine verhalen over grootse momenten.

Indische juweeltjes in de hedendaagse literatuur

Deze week besteedt Indisch 3.0 week tijd  aan Indische boeken die we extra de moeite waard vinden. Het zijn niet boeken die recent uitgekomen zijn, het zijn – kleine – juweeltjes die meer aandacht verdienen. De auteurs van deze vier boeken geven met hun eigen geluid een eigentijdse, nieuwe kijk op de Indische gemeenschap en haar plek in de Nederlandse samenleving. Vandaag vragen we je aandacht voor Pendek, van Herman Keppy.

Herman Keppy is een doorgewinterde journalist en schrijver die door de jaren heen steeds meer van zichzelf heeft laten zien. Een van zijn oudste non-fictie werken is De laatste inlandse schepelingen (Focus, 1994), over de Molukse KNIL-soldaten die naar Nederland verscheept waren. Keppy schreef ook Flat River Flamingo (Conserve 2006), een roman. Insiders konden onlangs ook een prachtig dubbelinterview in Moesson gelezen met hem en Alfred Birney.

Keppy schrijft zichzelf weg, met een treffend gevoel voor verhaal, oog voor detail en kennis van zaken.

Van huis uit is de Molukse Keppy journalist. Dat is te merken in Pendek. Korte verhalen over Indische levens. In Pendek (Indonesisch voor kort, klein) biedt Keppy een selectie van eerder gepubliceerde korte verhalen over ‘kleine’ momenten uit het leven van Indo’s en Molukkers. Daarin schrijft Keppy zichzelf weg, met een treffend gevoel voor verhaal, oog voor detail en kennis van zaken.

Herman Keppy. Foto: tongtongfair.nl
Herman Keppy. Foto: tongtongfair.nl

Keppy geeft alle ruimte aan de persoonlijke herinneringen, gedocumenteerd en niet-gedocumenteerd, van zijn eigen familieleden en andere Indische en Molukse Nederlanders. Ik had soms, bij dit non-fictie werk, willen weten waarom hij bepaalde mensen aan het woord laat. Maar dat is bijzaak.

Het is duidelijk dat deze journalist zijn huiswerk heeft gedaan. Keppy heeft beweringen gecheckt. Soms lees je een redactionele opmerking, bijvoorbeeld bij een scheepslijst. Alleen daardoor al verdient Pendek veel waardering. Pendek is niet uit op sensatie, niet uit op het overdragen van emotie. Verhalenin Pendeke geven, door de journalistieke ondertoon, kleur aan historische gebeurtenissen uit de Indische geschiedenis .

In Pendek krijgen persoonlijke herinneringen de ruimte, met een journalistieke ondertoon.

Een bijzonder opvallend verhaal is dat over Anda Kerkhoven, een Indische verzetsheldin in Groningen. Een neef van deze Indische dame vertelt: “Mijn vader heeft niet veel over zijn zus Anda vertelt, behalve dat zij in het verzet zat in groningen en vlak voor de bevrijding door Nederlanders gefusilleerd is in opdracht van de Duitsers.” “Omdat zij erg donker was, viel zij op in Groningen en zij was kennelijk een geliefd model voor jonge kunstenaars als Johan Dijkstra en Bas Galis.” Voor de lezer die zich inmiddels afvraagt: ‘Waar heb ik die naam eerder gehoord?’ Vorig jaar maakte het Groninger museum bekend dat het drie portretten van deze verzetsheldin exposeerde.

Anda Kerkhoven, geschilderd door Sebastiaan Galis. Bron.
Anda Kerkhoven, geschilderd door Sebastiaan Galis. Bron.

Het zijn deze verhalen en meer die Herman Keppy weer onder de aandacht brengt van zijn lezers. Voor Indische jongeren geeft Keppy concrete handvatten om een beeld te krijgen bij grootse momenten in de ogenschijnlijk ‘kleine’ levens van onze ouders en voorouders.

Keppy is zijn eigen uitgeverij begonnen om dit boek mogelijk te maken. Steun hem. Het boek Pendek verdient het.

Pendek. Korte verhalen over Indische levens – Herman Keppy. Uitgeverij West, 2013. 160 pagina’s.

Pendek.
Pendek.

Generatie 3.0 toegelicht

Naar aanleiding van een vraag over wat wij nou verstaan onder de derde generatie, stellen wij hierbij aan jullie voor: Generatie 3.0. Zij draagt die naam allereerst omdat zij de derde generatie Indische Nederlanders is die sinds de soevereiniteitsoverdracht van Indonesie (1949) in Nederland leeft. En wij noemen haar 3.0, tja, omdat wij Indisch 3.0 heten.

Een veel voorkomende verwarring is dat die indeling gekoppeld is aan de leeftijd, maar iemand van 32 kan tweede generatie zijn, iemand van 16 een 3.0 of 4.0. Neem nou de redactie van Indisch 3.0: die bestaat uitsluitend uit generatie INL 3.0, maar varieert in leeftijd grofweg van 20 tot 40 jaar. De generatie-indeling is ook eigenlijk heel erg verwarrend. Maar ja. Wat kan je daar anders doen dan het zo goed mogelijk proberen uit te leggen? En er flexibel mee omgaan. Iedereen die zich een jonge Indische Nederlander voelt is welkom, op deze blog én op onze feestjes.

Aankomst in Nederland
Ondanks dat de Indische groep officieel niet gezien worden als etnische groep, is zij dus wel degelijk een groep van migranten: de Indische generatie waar je bij ‘hoort’, is namelijk afhankelijk van het moment van aankomst in Nederland. Indische Nederlanders van de eerste generatie zijn vaak in Indië geboren en hebben in elk geval daar hun volwassen leven gewoond. Bijna allemaal hebben ze de Japanse bezetting en de repatriëring meegemaakt. Met andere woorden: cultureel zijn zij gevormd in het land dat ze verlaten hebben.

In twee culturen
De tweede generatie is in Nederland – of een ander nieuw vaderland – opgevoed door ouders die in Indië volwassen werden. Veel 2.0’er waren nog een klein kind toen zij uit Indonesië vertrokken, of nog niet eens geboren. Deze groep is cultureel in elk geval grotendeels gevormd in Nederland, maar opgevoed door mensen die in een ander land, in dit geval Indonesië, volwassen geworden zijn.

Culturele overdracht
De derde generatie is geboren en getogen in het land waar hun ouders opgegroeid zijn. Dat betekent vaak dat ze meer culturele invloeden hebben overgenomen van het land waarin ze geboren zijn. De overdracht van gewoonten en gebruiken is meestal verdund, wat zeker geldt in de Indische wereld, waar zonder religie, land en taal de culturele bewustwording vooral afhing van wat de ouders en grootouders wilden en konden doorgeven. En trouwens, dankzij de emigratie van veel Indische Nederlanders in de jaren ’50, betekent dit ook dat de generatie 3.0 over de hele wereld verspreid is, van Amerika en Canada tot Indonesië en Australië.

Hersenkrakertjes
De indeling in generaties blijft arbitrair en voor veel hersenbrekens zorgen. De eerste generatie bijvoorbeeld bestaat uit de grootouders en overgrootouders van een 3.0. En: iemand die 16 was toen hij in Nederland aankwam, en de Japanse bezetting heeft meegemaakt, is die eerste of tweede generatie? Een andere hersenkraker: een kind dat tegenwoordig in Nederland geboren wordt uit een Nederlandse vader en een Indonesische moeder, wat is die? Als jij hierop de antwoorden hebt, ben jij, ongeacht generatie of afkomst, in elk geval een mastermind.